Meartalich evenemint by Tresoar as start kampanje Minority SafePack Initiative

minority
By Tresoar yn Ljouwert wie op 26 septimber in grutte manifestaasje as startsinjaal foar it Minority SafePack Initiative. Tagelyk waard it inisjatyf troch de Deputearre Steaten fan Fryslân en Fryske leden fan it Europeesk Parlemint ûndertekene yn Brussel. Deputearre Sietske Poepjes, kommissaris fan de Kening Arno Brok en Europarlemintslid Jan Huitema wiene dêrby, en ek noch Europarlemintariërs út Roemenië, Hongarije en Itaalje. Troch in live-ferbining koe it tekenjen folge wurde by Tresoar.

DSC_7325 Yn Ljouwert wie de manifestaasje organisearre troch it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT), yn gearwurking mei de Federal Union of European Nationalities (FUEN), de Ried fan de Fryske Beweging en it Mercator Kennissintrum. Siart Smit fan Lân fan Taal trape de reeks koarte praatsjes ôf, mei de boadskip ek de wille fan meartaligens te ûnderstreekjen.

Pier Bergsma fan de Ried fan de Fryske Beweging en Cor van der Meer fan Mercator holden harren stikje yn it Frysk. Henk Bloemhoff liet it Stellingwerfs troch de seal klinke. Nina Peckelsen fan jongereinorganisaasje YEN wie by de start fan de kampanje yn Roemenië west en fertelde koart oar har ûnderfining. Mei de YEN Bustoer sil der yn’t koart yn Ljouwert ek wer omtinken foar it SafePack frege wurde. Hein Jaap Hilarides

Froukje de Jong, foarsitter fan it EBLT, hold har praatsje yn it Bildtsk. Mei in selskip fan Tryater, ûnder leiding fan Ira Judkovskaja, kamen Russysk en Ljouwerters oan bod. Bildtske sjonger Hein Jaap Hilarides soarge foar muzikaal intermezzo. Sa waard it in werklik meartalich evenemint.

Underwilens hiene de gasten de mooglikheid om te plak it inisjatyf te tekenjen. Yn de Europeeske Uny binne der sa’n 50 miljoen minsken dy’t ta in minderheid hearre. Om harren te stypjen is it Minority SafePack Initiative ûntston. It moat sa folle mooglik ûndertekeners hawwe om jildich te wêzen: op syn minst ien miljoen. Yn Nederlân leit dy drompel op 19,500. Der is noch oan’t april 2018 de mooglikheid om te tekenjen op www.boargerinisjatyf.nl.

Ynternasjonale Social Media Dei set lytse talen yn ‘e skynwerpers

#fryskEDL2017 en #Frysk trending topic!

Tiisdeitenacht om even nei tolven ferskynden de earste Fryske berjochten al op Facebook, Twitter en Instagram. In teken dat de Fryske Social Media Dei by guon net gau genôch begjinne koe. En it waard in grut sukses. De hashtags #Frysk en #EDL2017 (European Day of Languages 2017) wienen binnen de koartste kearen beide ‘trending topic’ op Twitter. Yn Nederlân, mar #EDL2017 ek yn Europa.

De Fryske Social Media Dei is ûnderdiel fan de Ynternasjonale Social Media Dei foar Lytse Talen. Yn tsjinstelling ta de eardere Fryske Twitterdei wie it diskear net allinne in Frysk feestje, mar dienen ek tal fan oare organisaasjes út mear as 16 oare regio’s yn Europa mei. Under oaren Baskelân, Ierlân, Malta, Kataloanië, de Sorben, Friulië, Cornwall, Wales en Galisië dienen mei.

Beide inisjativen waarden organisearre troch de minsken fan de Praat mar Frysk-kampanje fan de Afûk. Doel fan de aksje is om de drompels om it Frysk te brûken fuort te nimmen en it brûken fan it Frysk op social media lykas Twitter, Facebook en Instagram te stimulearjen.

De gearwurking mei de mear as 16 oare regio’s yn Europa soarge foar in noch grutter berik fan de aksje en prachtige ferbiningen tusken ferskate talemienskippen troch hiel Europa. De hiele dei troch waarden talen útwiksele en koe elkenien syn eigen taal op social media yn it sintsje sette. In soad organisaasjes, wêrûnder dy út Wales, hawwe oanjûn hjir graach fierder mei te wollen.

#Frysk en #EDL2017

Foar Fryslân dienen der wer in soad bekende Friezen, ynstellings en bedriuwen mei lykas: Jorrit Bergsma, Iris Kroes, MCL, ferskate gemeenten, Omrin, Twadde Keamer-leden, de Kommissaris fan de Kening Arno Brok en Rens Kroes.

Mear ynformaasje en weromsjen op de Ynternasjonale Social Media Dei kin op: www.thisismylanguage.eu.

Stúdzjegearkomste Mingvariëteiten

StudzjegearkomsteDe Nederlandse Taalunie en de provinsje Fryslân binne fan doel om tegearre belied te ûntwikkeljen foar de Frysk-Nederlânske mingtalen yn Fryslân. Yn tsjinstelling ta it Frysk en it Stellingwerfsk (Nedersaksysk) binne dy mingtalen troch de Nederlânske oerheid net erkend ûnder it Europeesk Hânfest foar regionale talen en talen fan minderheden.

Datum en tiid: sneon 7 oktober 2017, 09.00-13.30 oere

Plak: Aerden Plaets, Dominee Schulingstraat 4-6, Alde Biltsyl

Tagong en opjefte: de tagong is fergees, mar opjefte yn it foar is wol needsaaklik. Dat kin o/m freed 29 septimber fia mw. Margje Wolthuizen (e-mail: mwolthuizen@fryske-akademy.nl of tel. (058) 233 69 24).

De mingtalen dêr’t wy it oer hawwe binne it Biltsk, it Stedfrysk (Boalserters, Dokkumers, Franekers, Harlingers, Liwwadders, Snekers, Starumers, Kollumers), Pompsters, en de talen fan de eilannen Skylge (Aasters, Mezlâns en Westers), it Amelân en Skiermuontseach. It Hylpers is taalkundich besjoen gjin mingtaal, mar wurdt fanwegen it belied fan de provinsje Fryslân meinommen yn dizze ynvintarisaasje.

Yn de gearkomste wolle wy de winsken en noeden fan taalbrûkers, organisaasjes en minsken yn it wurkfjild ynvintarisearje en redendiele mei politisy en amtners oer hoe’t dat taalbelied der útsjen moat.

De fiertalen fan it sympoasium binne Nederlânsk< Frysk en alle boppeneamde taalfariëteiten.

Programma

Deifoarsitter: Cor van der Meer

09.00  Ynrin
09.30  Iepening troch wethâlder Boukje Tol, gemeente It Bilt
09.45  Hans Van de Velde: Oanlieding en doelen fan de gearkomste

 Alex Riemersma: It streektaalbelied fan de provinsje Fryslân

 Eric Hoekstra: It Biltsk, in paradijs foar linguïsten

 Abel Darwinkel: Praktykûnderfinings út Drinte

10.30  Foarstelrûnte dielnimmers
10.45  Wurkwinkel rûnte 1, kar út:

1) Taaloerdracht thús en yn de foarskoalske opfang

2) Soarch en âlderein

3) Mingfariëteiten as kultureel erfgoed

11.45  Wurkwinkel rûnte 2, kar út:

4) Taalnoeden fan befolking en gemeenten

5) Taal learen mei en troch folwoeksenen

6) Publike en sosjale media

12.30  Lunsj mei in gearfetting fan de útkomsten fan de wurkwinkels
13.15  Ofsluting
13.30  Ein fan de stúdzjegearkomste

 

26 septimber: Start kampanje Minority SafePack Initiative

Minderheden meitsje Europa riker!Minority safepack

Yn de Europeeske Uny binne der sa’n 50 miljoen minsken dy’t ta in minderheid hearre. Om harren te beskermjen en te stypjen is it Minority SafePack Initiative ta stân kaam. It Minority SafePack is in boargerinisjatyf nei de EU ta, útgeande fan de taalminderheidsorganisaasje FUEN (Federal Union of European Nationalities) en 7 Europeeske politisy. Ien fan de yntsjinners fan it Minority SafePack Initiative wie Jannewietske de Vries, doedestiids deputearre fan Fryslân.

It motto fan de EU is “in varietate concordia”- yn ferskaat ferbûn. It inisjatyf wol de EU oantrúnje om dit motto nei te stribjen, en har ferantwurding te nimmen foar har minderheden oer. Dat kin ôftwongen wurde mei in Europeesk boargerinisjatyf.

It inisjatyf moat sa folle mooglik ûndertekeners hawwe om jildich wêze te kinnen. It hat op syn minst ien miljoen hantekens nedich. Yn Nederlân leit de drompel op 19.500.

De kampanje begjint op tiisdei 26 septimber, sawol yn Brussel as yn Ljouwert. Yn Brussel sil it folsleine kolleezje fan Deputearre Steaten fan Fryslân it inisjatyf om 12.00 oere ûndertekenje yn ‘Het Huis der Nederlandse Provinciën’. Yn Ljouwert begjint op datselde stuit in grutte manifestaasje as start foar it sammeljen fan safolle mooglik hantekeningen fan boargers.

Op dizze 26ste septimber, de Europeeske Taledei, organisearret it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) yn gearwurking mei de FUEN, de Ried fan de Fryske Beweging en it Mercator Kennissintrum, in bysûnder begjin fan de kampanje om it Minority SafePack-inisjatyf yn Nederlân hinne. Op 26 septimber is it ek Fryske Twitterdei en International Social Media Day for Small Languages. Leafst 16 Europeeske regio’s mei in lytse taal dogge hjir oan mei. Dy sosjale media sil de ûntjouwings om it Minority Safepack Initiative op ’e foet folgje. Twitterje yn jo eigen minderheidstaal, of folgje #EDL2017.

It evenemint wurdt holden by Tresoar yn Ljouwert op 26 septimber fan 12.00 oant 13.30 oere, mei tal fan sprekkers en in muzikaal optreden fan de Biltske sjonger Hein Jaap Hilarides. By Tresoar is gelegenheid om it inisjatyf te tekenjen. (https://ec.europa.eu/citizens-initiative/32/public/#/)

Wêr:                              Gysbert Japicxseal, Tresoar, Ljouwert

Wannear:                      26/9/2017, 12.00 – 13.30 (ynrin fan 11.45 oere ôf).  Tagong fergees

Mear ynformaasje:      www.minority-safepack.eu

Programma:

11:45         Ynrin + Muzyk Hein Jaap Hilarides

12:00         Wolkom

                  Mooglik ferbining mei Brussel

                  Pitch #1 Siart Smit

                  Pitch #2 Pier Bergsma

                  Muzyk

                  Pitch #3 Henk Bloemhoff

                  Pitch #4 Cor van der Meer

                  Muzyk

                  Pitch #5 Nina Peckelsen

                  Pitch #6 Froukje de Jong-Krap

                  Pitch #7 Ira Judkovskaja

                  Pitch #8 Mirjam Vellinga

13:15         Presintaasje Minority SafePack Initiative en mooglikheid foar it publyk

                  om it inisjatyf te ûndertekenjen

                  Muzyk

13.30         Ofsluting

43e Fryske Bûsboekje foar it jier 2018 giet oer ‘Taal’

busboekje_2018_plaatsjeIt nije Fryske Bûsboekje leit yn ‘e winkels! Dit jier is it tema: Taal. Hjirmei slút it Bûsboekje oan by ‘Lân fan Taal’; ien fan ‘e grutte ktiviteiten yn it ramt fan Kulturele Haadstêd fan Europa LF2018.

Leafde foar taal. De Bûsboekjeredaksje hat besocht dat yn byld en wurd te fangen. Jo sjogge wurdwolken fan âlde en nije wurden en kinne lêze oer minsken dy ‘t mei taal wurkje. In spesjaal plak romje wy yn foar de taal fan minsken dy’t it gehoar misse. Op alle siden stiet dêrom in stikje gebeartetaal. Yn it Bûsboekje steane ek in tal LF2018 aktiviteiten oankundige. In fêst plak hawwe de sizwizen, diskear ek yn Fryske streektalen en sels ien yn it Griinslanners.

It Fryske Bûsboekje 2018 is de trijenfjirtichste útjefte. Sûnt 1975 hawwe frijwilligers alle jierren der foar soarge dat Friezen en net-Friezen yn it Frysk harren ôfspraken en kontakten fêstlizze kinne. De earste edysje fan it Bûsboekje is dy fan 1976. Yn it begjin wie it Kristlik Frysk Selskip (KFS) de útjouwer, tsjinwurdich is dat de Ried fan ‘e Fryske Beweging.

Fan it Bûsboekje 2017 binne der 3515 stiks ferkocht. Sûnt de start binne der neffens ús berekkeningen sawat 210.000 Bûsboekjes ferkocht. Dêrmei it it Bûsboekje it bêst ferkochte Fryske boek.

De ôfrûne wike is it Bûsboekje 2018 troch ús frijwilligers alwer rûnom yn Fryslân ferspraat. Ek op guon plakken bûten Fryslân is it Bûsboekje te keap, en fia it webstek kin ek besteld wurde.

 

DINGtiid: “Poepjes, pak de swipe foar it Frysk”

dingtiid-1 Op papier doge de ôfspraken oer it Frysk, yn ‘e praktyk hâldt gjinien him der lykwols oan. De konklúzje fan DINGtiid orgaan foar de Fryske taal is dan ek dat der in ‘Taalskipper’ nedich is. Immen dy’t stjoert op eigenerskip en it neikommen fan de ôfspraken. Deputearre Sietske Poepjes joech ferline jier oan dy rol graach yn te foljen. DINGtiid soe graach sjen dat provinsje Fryslân no mear foarm en ynhâld oan dy rol jout.

Lês mear…

We the North? Meertaoligheid heurt bij het DNA van Fryslân, Grunning en Drenthe!

we the northOpen brief van het Europeesk Buro foar Lytse Talen/Europees Buro voor Kleine Talen an ‘We the North’, de previncies Fryslân, Grunning en Drenthe en de gemientes Leeuwarden, Grunning, Assen en Emmen.

Al een beste zet warkt de previncies Fryslân, Grunning en Drenthe meer met mekaor saomen as het giet um cultuur. De previncies wilt mekaor bij neie initiatieven helpen en boetendes de landsregering zien laoten dat ok boeten de Randstad – in de plattelandsgebieden – overal cultuur te vinden is, die de muite weerd is, en dat previncies en culturele organisaotsies in het noorden recht hebt op een redelijk diel van de Rieksgelden veur cultuur. Wij hebt ja Tryater, het NNO, Jeugdtheatergezelschappen, museums die dertoe doet en aal maor meer en mooiere festivals. Körtum: het is hier al lang gien Pauperparadies meer.

Lês mear…

Misser Taalunie: Nedersaksisch en Limburgs genegeerd

XvL-Odm4_400x400Onlangs verscheen de rapportage van een recent Taalunie-onderzoek naar de Staat van het Nederlands. Het staat er goed voor, het Nederlands hoort met 24 miljoen sprekers ‘bij de 40 grootste talen ter wereld’ – zij het als 40ste. Leuk om te weten. Maar er ontstond irritatie over het doodzwijgen van het Limburgs in het rapport. Respondenten zijn tot het Nederlands gerekend als zij ‘dialect’ spreken. Tot het laatste rekent de Taalunie kennelijk ook het Limburgs en noemt die taal niet, zeker niet als officieel erkende taal. Dat is in lijn met oude reflexen – de Taalunie wilde eerder al het Limburgs niet erkend zien.

Ook in het noorden en oosten van Nederland is er ongenoegen, want de Taalunie heeft het evenmin over het Nedersaksisch. Maar wij doen dat wel en willen net als de Limburgers ook onze taal expliciet in het onderzoek betrokken zien. Wij steunen de Limburgers in hun protest op http://www.petitie24.nl/petitie/1013/wij-spreken-limburgs.

Inmiddels kwam de Taalunie met sussende woorden: men wil praten met een selectie van verontruste personen die voor het Limburgs in de bres gesprongen zijn. Citaat: ‘De Taalunie vindt aandacht voor taalvariatie binnen Nederland en Vlaanderen van groot belang en wil deskundigen daar uiteraard bij betrekken.’

Dat belooft wat, zou je denken, maar dit is het punt natuurlijk niet. De Taalunie heeft iets recht te zetten. Ze moet het Nedersaksisch en Limburgs expliciet betrekken in het onderzoek. Het Europees Handvest van de Raad van Europa erkent immers het Limburgs en het Nedersaksisch als regionale talen en de Nederlandse overheid heeft dat handvest geratificeerd.

Hans Gerritsen & Henk Bloemhoff, voorzitter resp. secretaris van SONT (Streektaalorganisaties Nedersaksisch Taalgebied)

Goffe Jensma, Hoogleraar Friese Taal en Cultuur/Hoofd van het Bureau Groninger Taal en Cultuur

Froukje de Jong-Krap, voorzitter Europeesk Buro foar Lytse Talen

EBLT yn brief oan ynformateur Schippers: Meitsje nije start mei it adekwaat en effektyf stypjen fan minderheidstalen

portretfoto-schippersOp 19 april lêstlyn stjoerde it EBLT ûndersteande brief yn it Frysk, it Nedersaksysk en it Nederlânsk oan ynformateur Edith Schippers fan it nije kabinet. It gie om in iepen brief.

Achte frou Schippers,

Mei grutte niget folgje we jo wurksumheden by it foarmjen fan in stabyl regear. Wy winskje jo dêrby in soad sukses. Foarútgong is ek krekt datjinge dat it Europeesk Buro foar Lytse Talen EBLT neistribbet, as it giet om de posysje fan minderheidstalen yn Nederlân. It EBLT is it platfoarm fan organisaasjes dy”t opkomme foar de minderheidstalen Frysk, Nedersaksysk en Papiamentu.

Nederlân hat foar de talen Frysk en Nedersaksysk it Europeesk Hânfêst foar regionale en minderheidstalen fan de Rie fan Europa ratifisearre. Doel fan dit Hânfêst is om minderheidstalen te beskermjen én te befoarderjen. Nederlân docht dêr, neffens it lêste rapport fan de Rie fan Europa fan 14 desimber 2016, te min oan. It ûnderwiis yn it Frysk sjit sels sa tekoart, sawol kwantitatyf as kwalitatyf, dat in protte jonge Friezen de eigen taal net goed genôch skriuwen leare. Dat seit fierders neat oer de taalfoarkar fan de jonge Friezen: neffens ûndersyk fan de Fryske Akademy wurdt troch de jongerein en âlderein mannichfâldich yn it Frysk appt en sms’t, mar dan wol yn fantasystavering. Dat jout oan dat it oanbod oan goed Frysk of meartalich ûnderwiis net oan it ferlet foldwaan kin.

In oar oandachtspunt belanget de relative (ûn)sichtberens fan de twadde rykstaal oan, ek by de Ryksoerheid, oan. Ientalige Nederlânske opskriften en ientalich taalgebrûk is, ek yn Fryslân, spitigernôch noch fierste faak de noarm. Dêrmei wurde it Frysk en de Frysktaligen dochs echt tekoart dien. Of’t it no in treinstasjon oanbelanget, de rjochtbank, de plysje of it belestingkantoar, de Fryske taal ûntbrekt hast oeral. Nederlân en Fryslân rinne dêrmei efter yn ferliking mei oare meartalige regio’s yn Europa yn lannen as Finlân, Spanje, it Feriene Keninkryk of Switserlân.

Lês mear…

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39  Scroll to top