Biltsk

Stúdzjegearkomste Mingvariëteiten

StudzjegearkomsteDe Nederlandse Taalunie en de provinsje Fryslân binne fan doel om tegearre belied te ûntwikkeljen foar de Frysk-Nederlânske mingtalen yn Fryslân. Yn tsjinstelling ta it Frysk en it Stellingwerfsk (Nedersaksysk) binne dy mingtalen troch de Nederlânske oerheid net erkend ûnder it Europeesk Hânfest foar regionale talen en talen fan minderheden.

Datum en tiid: sneon 7 oktober 2017, 09.00-13.30 oere

Plak: Aerden Plaets, Dominee Schulingstraat 4-6, Alde Biltsyl

Tagong en opjefte: de tagong is fergees, mar opjefte yn it foar is wol needsaaklik. Dat kin o/m freed 29 septimber fia mw. Margje Wolthuizen (e-mail: mwolthuizen@fryske-akademy.nl of tel. (058) 233 69 24).

De mingtalen dêr’t wy it oer hawwe binne it Biltsk, it Stedfrysk (Boalserters, Dokkumers, Franekers, Harlingers, Liwwadders, Snekers, Starumers, Kollumers), Pompsters, en de talen fan de eilannen Skylge (Aasters, Mezlâns en Westers), it Amelân en Skiermuontseach. It Hylpers is taalkundich besjoen gjin mingtaal, mar wurdt fanwegen it belied fan de provinsje Fryslân meinommen yn dizze ynvintarisaasje.

Yn de gearkomste wolle wy de winsken en noeden fan taalbrûkers, organisaasjes en minsken yn it wurkfjild ynvintarisearje en redendiele mei politisy en amtners oer hoe’t dat taalbelied der útsjen moat.

De fiertalen fan it sympoasium binne Nederlânsk< Frysk en alle boppeneamde taalfariëteiten.

Programma

Deifoarsitter: Cor van der Meer

09.00  Ynrin
09.30  Iepening troch wethâlder Boukje Tol, gemeente It Bilt
09.45  Hans Van de Velde: Oanlieding en doelen fan de gearkomste

 Alex Riemersma: It streektaalbelied fan de provinsje Fryslân

 Eric Hoekstra: It Biltsk, in paradijs foar linguïsten

 Abel Darwinkel: Praktykûnderfinings út Drinte

10.30  Foarstelrûnte dielnimmers
10.45  Wurkwinkel rûnte 1, kar út:

1) Taaloerdracht thús en yn de foarskoalske opfang

2) Soarch en âlderein

3) Mingfariëteiten as kultureel erfgoed

11.45  Wurkwinkel rûnte 2, kar út:

4) Taalnoeden fan befolking en gemeenten

5) Taal learen mei en troch folwoeksenen

6) Publike en sosjale media

12.30  Lunsj mei in gearfetting fan de útkomsten fan de wurkwinkels
13.15  Ofsluting
13.30  Ein fan de stúdzjegearkomste

 

Biltse taal presintearre yn Intergroup Minorities yn it Europeesk Parlemint

Yntergroup_2016It Bilts, Frysk en it Nedersaksysk stiene op 10 maart 2016 op de wurklist fan de Intergroup Minorities yn it Europeesk Parlemint yn Straatsburch. EBLT-foarsitter en ‘native speaker’ Froukje de Jong hie de eare om foar de alderearste kear it ferhaal fan it Bilts te fertellen oan in ynteressearre groep fan mear as tritich Europarlemintariërs, fraksjemeiwurkers en lobbyïsten. De Ingelsktalige presintaasje fan De Jong waard simultaan oerset yn it Spaansk, Poals en Hongaarsk. It Bilts is foar de Intergroup nijsgjirrich, omdat de gemeente It Bildt yn febrewaris by it Ryk it fersyk yntsjinne om it Bilts op te nimmen yn it Europeesk Hânfêst fan Regionale en Minderheidstalen. Ut namme fan de Intergroup wie Europarlemintariër Nils Torvalds, in Sweedsktalige Fin, dêrby oanwêzich.

It Bilts waard presintearre as ‘in minderheid yn in minderheid’, mar dêrby ek de aktuele oanlieding: Troch de gemeentlike weryndieling wurdt it Bilts yn 2018 in minderheidstaal yn eigen gemeente. Foar in lykwichtich taalbelied yn de nije trijetalige gemeente Waadhoeke is it fan belang dat ek it Bilts erkend wurdt, sa lei Froukje de Jong út. Yn it publyk sieten ek in pear Friezen: Europarlemintariër Jan Huitema (VVD) fan Makkingea komplimintearre de Fryske delegaasje mei harren presintaasje. Ek FUEN-lobbyïst Frank de Boer wie by de gearkomste oanwêzich.
Lês mear…

Libbene besite Committee of Experts Ried fan Europa oan Nederlân

SPLIKA-foarsitter Ruben Severina mei de Committee of Experts

SPLIKA-foarsitter Ruben Severina mei de Committee of Experts

De Committee of Experts fan it Europeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen fan de Ried fan Europa brocht dizze wike in bysûnder libbene besite oan lidsteat Nederlân. De kommisje besteande út Vera Klopčič út Slovenië, Päivi Majaniemi út Finlân en âld-Europarlemintariër Marieke Sanders-Ten Holte wie yn Nederlân om te hifkjen yn hoefiere lidsteat Nederlân him hâldt oan it Europeesk Hânfêst. Dat barde ûnder mear yn de foarm fan harksittings yn Grins (oer it Nedersaksysk), Ljouwert (oer it Frysk en Biltsk) en Den Haach (oer it Papiamentu en Romanes). Fansels wie der yn Den Haach ek oerlis mei fertsjintwurdigers fan de Ryksoerheid.

Opmerklik wie it wiidweidich omtinken fan de kommisje foar twa talen dy’t oant no ta noch net beskerme wurde troch it Hânfêst. Yn Ljouwert waard de statusoanfraach foar it Bilts taljochte troch de gemeente It Bilt en ek troch foarsitter Froukje de Jong-Krap fan it EBLT. De kommisje toande hjirby in soad begrip foar de oanlieding om in offisjele status foar it Bilts oan te freegjen. Neffens it Hânfêst mei de posysje fan in taal noait ferswakt wurde troch weryndieling of de feroaring fan administrative grinzen. En dochs is krekt dit ien fan de grutste problemen yn lidsteat Nederlân. Fanwege de fúzje mei oare rjochtbanken kin it Frysk geregeld net brûkt wurde op de Ljouwerter rjochtbank, op Bonêre stiet it Papiamentu ûnder druk sûnt it eilân streekrjocht troch Den Haach wurdt bestjoerd en op it Bilt meitsje ynwenners har soargen oer de posysje fan it Bilts yn de grutte nije gemeente Waadhoeke.
Lês mear…

Undersiker sjocht it Biltsk as taal en net as dialekt

Foto: Omrop Fryslân

It Biltsk is in echte taal en wis gjin dialekt. Dat hat ûndersiker Paulus van Sluis fan de Fryske Akademy tongersdeitejûn bekend makke. Hy hat der ûndersyk nei dien en in rapport oer makke. Dat rapport is oerlange oan de gemeente It Bilt, de provinsje en in ferskaat oan oare organisaasjes. Ien fan de redenen wêrom”t it Biltsk in echte taal is, is omdat it in saneamde kultuertaal is.

Der wurde taalkursussen yn jûn en der binne dêrom ek noarmen dêr’t de taal oan foldwaan moat.

It rapport is in boustien om in Europeeske minderheidstaal te realisearjen foar It Bilt. Dêrfoar moat it Nederlânske regear de taal dan wol foardrage. Der binne seistûzen minsken dy’t Biltsk prate.

Boarne: Omrop Fryslân

Striid foar behâld fan Biltske taal en identiteit

Frije Bilkerts en de Wurkgroep It Bilt komme yn aksje foar it behâld fan de Biltske taal en identiteit. Dy driigje te ferdwinen troch de gemeentlike weryndieling yn 2018. Frjentsjerteradiel, Menameradiel, It Bilt en in part fan Littenseradiel fusearje dan ta ien gemeente mei in nije Fryske of Nederlânske namme. Mar it wurdt gjin Biltske namme.

Ek liket it derop dat de plaknammen yn It Bilt en Frjentsjerteradiel allinnich yn it Nederlânsk op de buorden komme. Dy fan Menameradiel en Littenseradiel wurde Nederlânsk en Frysk.

Yn maart komme de Frije Bilkerts en Wurkgroep It Bilt dêrom mei in moasje yn de gemeenteried. Boargemaster Fred Veenstra fan Frjentsjerteradiel seit dat de gemeentenamme yn in rykstaal moat, mar dat de gemeenten it foech hawwe oer it kiezen fan de nammen op de buorden fan de doarpen. As it Bilt seit dat de nammen yn it Biltsk op de buorden moatte, dan bart dat.

Boarne: Omrop Fryslân

De streektalenatlas fan Fryslân

Op 18 desimber is de streektaalatlas fan Fryslân ferskynd, mei gebrûk en behearsking fan de ferskate streektalen yn de Fryske streektaalgebieten. Deputearre fan provinsje Fryslân Jannewietske de Vries presintearre de atlas yn it Bilt, dêr’t de eigen streektaal tige wichtich is, sa docht bliken út it ûndersyk.

Der hat yn 2014 in enkête ûnder hast 19.000 húshâldens west. Yn it Bilt wie de respons it heechst. Fryslân hat njonken de Fryske en Nederlânske taal in grut ferskaat oan streektalen: it Biltsk, Stellingwerfsk, Amelânsk, Aastersk, Midslânsk, Westersk, Skiermûntseagersk, Hylpersk en it Stedsfrysk, yn acht farianten. Lês mear…

Bildtse-Kultuurpriis 2014 toekind an Hein Jaap Hilarides en Hendrik Elings

De Bildtse-Kultuurpriis 2014 is toekind an Hein Jaap Hilarides en Hendrik Elings. Hoewel baide mânly persoanlik hur kulturele spoaren ferdiene, krússe hur pâden ok met regelmaat en binne se fernijend in ‘t werk dat der út ontstaat. De unyke kombinasy fan ‘t weergeven fan Bildtse feergesichten, ‘t brúkken fan de Bildtse taal in skrift en mezyk en ‘t met de publiksays en optredens tot feer bútten de gemeentegrînzen in kontakt bringen fan mînsen met ‘t Bildt(s) waar foor de sjury reden om unanym de priis dut jaar an hur toe te kinnen.
Lês mear…

’Bildtse taal in UNESCO atlas van bedreigde talen’

De Bildtse taal moet worden opgenomen in de UNESCO atlas voor bedreigde talen. Een statusverhoging van het Bildts door de streektaal te laten erkennen door het Europees Handvest voor Regionale Talen moet het begin zijn van het ’bewaren en bewaken’ van de Bildtse taal. Ook moet de gemeente, voordat het Bildt opgaat in een fusiegemeente, ervoor zorgen dat er eindelijk Bildtse plaatsnamenvastgelegd worden. Lês mear…

Fjirde Tomke yn it Biltsk

Foto: Omrop Fryslân

Op it Bilt is tiisdei it fjirde Tomkeboekje yn it Biltsk presintearre. Op pjutteboartersplak De Utwyk yn Nij Altoena waarden de bern yn it Frysk en yn it Biltsk foarlêzen út it boekje ‘Ik bin Tomke’.

Sawat sântûzen minsken prate Biltsk. Neffens oersetter Froukje de Jong fan Stichting Ons Bildt is it belangryk dat der boekjes yn de streektaal ferskine. ‘Mei it Tomkeboekje leare de bern de taal al boartsjend. Tomke is by alle bern bekend. Dat hoe moai is it as Tomke dan ek yn It Biltsk ferskynt.’

Boarne: Omrop Fryslân

Fryske Foarlêswike 2 o/m 6 juny 2014: FOARLEZE YN IT FRYSK OAN PJUTTEN

Foarlêzers op ’en paad mei 18.000 Tomke-boekjes yn de Fryske Foarlêswike!
Goed 500 foarlêzers sille fan 2 o/m 6 juny rûnom yn ’e provinsje foarlêze oan sa’n 12.000 pjutten.

It Tomke-projekt stimulearret it lêzen en foarlêzen yn it Frysk oan lytse bern. De Tomke-boekjes mei ferhaaltsjes oer Tomke en Romke komme fia boartersplakken, bernedeiferbliuwen, gastâlders, konsultaasjeburo’s en bibleteken by de bern en har âlden telâne. It tema is dit jier ‘Ik bin Tomke’. De Fryske Foarlêswike wurdt organisearre troch it Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse en de
Tomke-wurkgroep. Lês mear…

1 2  Scroll to top