Bordspel Streektaalstrijd: verover Nederland en Vlaanderen met streektaal

Promovendi Raoul Buurke, Hedwig Sekeres en Lourens Visser van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen hebben een bordspel ontwikkeld: Streektaalstrijd. Spelers veroveren het taalgebied van de tegenstander door vragen over taalwetenschap en de streektalen die in Nederland en Vlaanderen worden gesproken te beantwoorden. Op 26 februari overhandigde prof. dr. Martijn Wieling, initiator van het spel, een exemplaar van het spel aan Groninger commissaris van de Koning René Paas.

Streektaalstrijd bestaat uit een geografische kaart van Nederland en Vlaanderen, verdeeld in zeven gekleurde vlakken. Elke kleur staat voor een streektaal die nog altijd wordt gesproken: Fries, Nedersaksisch, Hollands, Zeeuws, Limburgs, West- en Oost-Vlaams en Brabants. Het spel wordt gespeeld met twee tot zeven spelers. Elke speler vertegenwoordigt een taalgebied. Spelers veroveren het taalgebied van de tegenstander door vragen over de streektalen die in Nederland en Vlaanderen worden gesproken te beantwoorden.

Grote variatie binnen taalgebieden
Tijdens het spelen leren spelers allerlei bijzondere woorden uit de verschillende streektalen. Ook komen ze meer te weten over de grote variatie binnen taalgebieden, want alleen al binnen het Nedersaksisch zijn er legio variaties, denk aan Gronings, Drents, Twents en Veluws. En ook die varianten kennen weer subvarianten.

Daarnaast kunnen spelers geluidsfragmenten beluisteren via de bijbehorende website, en raden uit welk spraakgebied het fragment komt. Zo leren ze wat over de uitspraak en doen ze kennis op over taalkunde in het algemeen, bijvoorbeeld over het Indo-Europees, de taalfamilie waar alle zeven taalgebieden onder vallen.

Vooroordelen wegnemen
Taalwetenschapper Raoul Buurke: “We willen mensen op een speelse manier iets leren over taalwetenschap en de variatie aan streektalen in Nederland en Vlaanderen. Maar het spel willen we ook vooroordelen wegnemen over mensen die streektalen spreken. Over hen wordt nog weleens gedacht dat ze bot of onintelligent zijn. Terwijl dat helemaal niks met het spreken van een streektaal te maken heeft.”

Streektalen zijn het waard om gesproken te worden, vinden Buurke en zijn collega’s. “Het is belangrijk, levend cultureel erfgoed, dat maakt al die verschillende varianten van streektalen heel waardevol.”

De taalwetenschappers onderzoeken vooral Nedersaksische talen. Daarom werkten ze voor de ontwikkeling van het bordspel samen met wetenschappers uit heel Nederland en Vlaanderen. “Maar we hebben ook sprekers van de verschillende talen erbij betrokken”, vertelt Buurke.

Verkooppunten
Het spel is sinds begin dit jaar in beperkte oplage te koop op verschillende plekken in Nederland, onder meer in de Universiteitswinkel van de RUG. Het spel is mede mogelijk gemaakt door een subsidie van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en bijdragen van diverse provincies en streektaalorganisaties.

Workshop Podium Sessies: de Warkwinkel met Lars Koehoorn

Het Podium en het Drèents Liedtiesfestival slaot de haanden inien en organiseert gezamenlk de eerste editie van de Podium Sessies; een exclusieve reeks warkwinkels en lezings veur (begunnende) mezikaanten die geern meer inzicht kriegt in de complexe wereld van de meziekindustrie. Kaorten bint te bestellen via hetpodium.nl

De eerste warkwinkel wordt leid deur gienien minder as Lars Koehoorn, een gerinnommeerde liedtiesschriever en mueiekproducent oet Winschoten. Met een indrukwekkende staot van dienst, waorunder hits as de titelsong van de documentaire over Andre Hazes Junior en “Van goed naar beter” veur het ofscheidsalbum van Nick en Simon, zal Lars zien diepgaonde kennis dielen over liedtiesschrieverij.

Lars Koehoorn. Foto: Stichting REUR



Wat te verwachten
Op 3 febrewarie wordt dielnemers metnummen op een reis deur de kuunst van het liedtiesschrieven. Lars döt zien visie oet de doeken over wat een nummer tot een hit mak, waor inspiratie te vinden is en hoej een nummer opnimmen kunt. De warkwinkel bödt niet allén een schat an weerdevolle inzichten, mar gef ok ruumte veur dielnemers um heur braandende vraogen te stellen. De warkwinkel, inclusief koffie, thee, middageten en naozit, belooft niet enkel een dag vol inspiratie en grui, mar ok een unieke gelegenheid um te netwarken met geliekgestemden. Kaorten bint te bestellen via hetpodium.nl.

De Podium Sessies
De Podium Sessies wordt organiseerd deur Poppodium Het Podium in Hoogeveen. Iedere maond organiseert Het Podium een warkwinkel veur mezikaanten die op zuuk bint naor haandvatten veur heur mezikale carrière. Elke sessie komp een professional an um zien visie, tips en kennis te dielen met de mezikaanten.

Het Drèents Liedtiesfestival
Het Drèents Liedtiesfestival (DLF) is een previnciaal opzette compositiewedstried waorbij de ‘scheppende kuunst’ centraal stiet. Dizze scheppende kuunst vertaolt zich in neischreven origineel Drèentstaolig liedmateriaal. Deur een selectie te maken oet alle inzunden stukken untstiet een songfestival veur origineel schreven liedmateriaal in de Drèentse streektaol. Sinds de eerste editie in 2012 is het DLF oetgruid tot een streektaolevenement van allure en bovenregionale oetstraling. Ieder jaor organiseert het festival veurofgaond an de finale een warkwinkel veur mezikaanten. Dit jaor is dat veur de eerste maol in samenwarking met Het Podium.

Underweg met Louis Albert Roessingh in Elp

Zundagmiddag 21 jannewari stiet het wark en het leven van schriever en schilder Louis Albert Roessingh centraal tiedens het achtste diel van de Underwegreeks. Gerrit Boer en Henk Berghuis brengt in elk diel een Drèentse schriever under de andacht tiedens een lezing en een wandeling.

Lezen, lustern, kuiern en kieken bij lezing over Drentse schrieverij

Dizze maol stiet Louis Albert Roessingh (1873-1951) met zien gedicht ‘Allèn’ in het middelpunt. In dit gedicht beschref Roessingh een ienzaome, sombere naojaorsaovend in zien mooie börgie in Elp: gien proter komp veurbij, de kolde mist trekt an ’t raam veurbij, de tied kröp langzaam – daor zit ie dan allèn te koekeloeren.

Op zundagmiddag 21 jannewari is der um 14:00 uur in de Steinborg een programma over het leven en wark van de schriever. Het is een middag met veurdrachten, meziek en een wandeling. Te gast bint:

  • Henk Nijkeuter – literatuurhistoricus
  • Ria Westerhuis – schriefster
  • Charles Lagendijk – componist en pianist.

Nao de lezing is der een wandeling in en um de Steinborg en het Elper Westerveld, waor Roessingh veul schilderd en schreven hef.

kaorten

Kaorten (€10,-) bint te risserveren bij het Huus van de Taol: www.huusvandetaol.nl/product/roessingh-lezing

adres: De Steinborg, Smalbroeksweg 3, 9442 PD Elp

Underwegreeks

Um de maond wordt een diel van de Underwegreeks deur Het Drentse Boek uutgeven. Bij het Huus van de Taol bint ze veur € 5,- in digitaole oetgave te downloaden. De oetgave over Roessingh is het achtste diel van de Underwegreeks en komt oet in jannewari.

Huus van de Taol

Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten wezen waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.

Het Liefste Drentse Woord is bekend

Streektaolorganisatie het Huus van de Taol hef samen met RTV Drenthe dit jaor naor het liefste Drentse woord oet oeze streektaol zöcht um zo het jaor op een positieve manier of te sluten. Nao een inzendronde en een stemronde is nou het liefste woord bekend.

Van alle inzendingen weurden vief woorden het vaakst instuurd:

  • Smokkie
  • Poppie
  • Prugeltie
  • Tutebekkie
  • wichie/maagie/maegie

Een greep oet alle inzendingen van dit jaor: gloepertie, loekertie, doeken, zwalvie, meizuvertie, buigie, ankroeperiesweer, kleine knoesies, laompie, longern, sukerklontie, naober, maotie en moezeverzoepertie.

Liefste Drentse Woord

Nao een spannende verkiezingsweek bleek wichie/maagie/maegie de mieste stemmen te hebben. Het woord kwam het vaakst binnen, vaak in combinatie met lief of nuver. Maor het woord veur ‘meisje’ is niet deur hiel de provincie geliek. In het zuudwesten van Drenthe wordt zegt ze maagie, met een klankverandering naor maegie in het westen. Daormet lat dit lieve woord ok nog ies de variatie binnen de taol zien, variatie in klaank én in woordenschat.

Veul inzenders van het woord wichie/maagie/maegie woont  opmarkelijk genog niet in Drenthe zölf. Veul Drenten boeten Drenthe gebroekt dizze liefkozing nog altied of herinnert zuch dit woord van olders of grootolders. Ok niet-Drenten met een Drentse partner stuurden het in.

Huus van de Taol
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers groots op bint en die de niet-gebroekers waardeert.

Anmelding Drèents Liedtiesfestival 2024 lös!

Veur de twaalfde keer op riege komp het grootschaolige streektaal-songfestival der weer an, met as doel het schrieven, oetvooren en vastleggen van neie Drèentstaolige kwaliteitsmeziek. De organisatie –Stichting REUR- röp mezikaanten, tekstschrievers en componisten van Drèentstaolige meziek op um liedties in te sturen. Een kundige kemmissie van meziek- en tekstprofessionals zal elk inzunden liedtien beoordielen en de tien besten sillecteren veur de finale op dunderdag 9 mei 2024 in het ATLAS Theater. De finale wordt LIVE oetzunden op RTV Drenthe en via het internet.


Niet allén een inholdelke vakjury, mar ok het landelke pebliek speult een belangrieke rol in het kiezen van de winnaar. Via SMS kan het pebliek op een favoriet liedtien stemmen. Dizze oetslag, in combinatie met de oetslag van de vakjury, bepaolt de oetèendelke winnaar van het Drèents Liedtiesfestival. De winnaar untvangt een geldpries van €2000,- om te besteden an een professioniele opname van het winnende liedtien.

Op 6 april 2024 wordt de sillectie van de finalisten bekend maakt via RTV Drenthe.

Stichting REUR en SUNS Europe festival.

Behalve de al nuumde geldpries vertegenwoordigt de winnaar van het Drèents Liedtiesfestival het Nedersaksisch op het prestigieuze SUNS Europe Festival 2024 in Friulië – Italië. Een unieke kaans um Drèentse meziek over de grèenzen te brengen. Sinds 2017 wuur het Nedersaksisch daor vertegenwoordigd deur Isa Zwart, Melissa Meewisse, Leon Moorman, Rick Hilberts en Lisa Harms.

Metdoen

Inzendings veur het Drèents Liedtiesfestival 2024 kunt tot en met 9 meert 2024 ingestuurd worden hen Stichting REUR. Dat kan via het online-anmeldformelier op de webstee van Stichting REUR. Rieglementen, naodere infermatie en het leste neis kuj
vinden op www.drentsdlf.nl en www.stichtingreur.nl.

Bezundere prissentatie van Diggels; een inspirerend boek over herinneringen an een opoe met dementie

Op dunderdagaovend 26 oktober weur in Beilen het boek Diggels van Gerrit Boer feestelijk prissenteerd. Diggels is een naogedachtenis over een leven in Midden-Drenthe. Dingen die vergeten bint en nou weer opduukt. Diggels is ok een verhaal over een leven met dementie, herinneringen die zo zachiesan in het tweeduuster verdwient.

Umdat ze, naor eigen zeggen, al zowat 65 jaor samen in de zaandbak speult, overhandigde Gerrit Boer (rechts) zien kammeraod Henk Berghuis (links) het eerste exemplaar. Foto: Huus van de Taol

presentatie

De schriever har derveur keuzen um dizze aovend niet zölf veur te lezen oet zien neie boek, maor um stukken deroet veur te laoten dragen deur Egbert Hovenkamp II en Ans Klok. Op de live klaanken van de meziek van componist Charles Lagendijk kregen de anwezigen een indringende inkiek in de leefwereld van iene met dementie.

vörmgeving

Boer, die ok as vörmgever warkt, hef zien eigen boek op een bezundere menier vörmgeven: hoe wieder aj in het boek komt, hoe dieper aj in de wereld van opoe metzogen wordt. Een wereld die aal waziger en ontoegankelijker wordt. Op de leste bladzieden van het boek is dat ok goed te zien an de opmaak, waorbij der mangs weinig woorden staot of hiel veul, maor allemaol deur mekaar.

Huus van de Taol

Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten wezen waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.

Boek Appèl jongelui van Cees van der Velde feestelijk prissenteerd

Op zaoterdag 23 september weur in Beilen het boek Appèl jongelui van Cees van der Velde feestelijk prissenteerd.

Zien diensttied hef veul indruk op Cees maakt. Zoveul zölfs dat e hum alles nog goed heugen kan. Zó goed, dat e der een boek over schreef. Zodoende bracht e, op zien negenvieftigste, zien eerste boek oet: Appèl jongelui. Hierin beschref e hoe e hum deur de veertien maond militaire dienst henslaon hef. In zien boek staot komische en serieuze veurvallen beschreven en de menier waorop het schreven is, mak daj haost het gevuul kriegt dat Cees naost je zit te praoten.

Het eerste exemplaar weur deur Cees overhandigd an Maria Faber, die hum altied anmoedigd hef um een boek te schrieven.

Cees van der Velde en Maria Faber. Foto: Huus van de Taol

samenwarking

Dit boek is der kommen deur een samenwarking van de Stichting Stellingwarver Schrieversronte en het Huus van de Taol. Het boek is schreven in de taol van d’Olde Smilde (Hoogersmilde). Umdat het Smildegers kenmarken hef van het Drents en van het Stellingwarfs hebt beide taolinstituten het boek samen oetgeven.

Huus van de Taol
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten wezen waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.

Stellingwarver Schrieversronte
De Stichting Stellingwarver Schrieversronte is het instituut veur tael, literetuur, geschiedenis, volkskunde en identiteit in de Stellingwarven

Europeeske Dei fan de Talen mei rûnetafafelpetear oer “Taal & Rjocht”

Op tiisdeitemiddei 26 septimber fiere it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) en Mercator Europeesk Kennissintrum de Europeeske Dei fan de Talen, mei it tema “Taal & Rjocht”. Dat wurdt dien mei in rûnetafelpetear, poëzy en muzyk. Nei ôfrin is der in hapke en drankje.

Taal & Rjocht

“Fries wil geen Nederlands praten in rechtbank.” Sa kopte it Dagblad van het Noorden op 18 augustus it krante-artikel oer de rjochter dy’t de Fryske eed fan Jan Benedictus net akseptearre. Mar, sa seit Benedictus: “Dat rjocht haw ik.” Taalferskaat en de rjochtbank, hoe sit dat eins?

Yn in rûnetafelpetear sil dêr oer praat wurde mei:

  • Attje Meekma

Kommisjelid yn Fryslân (CDA) en foarsitter fan it Steatekomitee Frysk

  • Jan Benedictus

Ald-wethâlder fan Skarsterlân en yn it nijs fanwegen de Fryske eed yn de rjochtbank

  • Fieke Gosselaar

strafrjochtjurist by de rjochtbank Noard-Nederlân en streektaalconsulent by it Centrum Groninger Taal & Cultuur

Poëzy

Njonken it rûnetafelpetear is der poëzy fan Grinzer dichteresse Fieke Gosselaar, de Drintske dichteresse Ria Westerhuis. Fieke Gosselaar is net allinne strafrjochtjurist en streektaalconsulent, marsyskriuwt ek, sawol yn it Grinzers as yn it Nederlânsk. Ria Westerhuis skriuwt yn de streektaal fan de Reest – de leechlânbeek en grins tuksen Oerisel en Drinte – en yn it Nederlânsk.

Europeeske Dei fan de Talen

De Europeeske Dei fan de Talen is in inisjatyf fan de Ried fan Europa en wurdt sûnt 2001 alle jierren fierd. Yn Europa binne der mear as 200 talen. By de Rie fan Europa binne 81 regionale of minderheidstalen erkend fan mei-inoar 206 taalmienskippen. Dat binne talen lykas it Frysk, it Sorbysk, of it Dútsk dat fan Armenië oant Denemarken yn meardere lannen erkend is.

EBLT en Mercator Europeesk Kennissintrum

De middei wurdt organisearre troch it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) en Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen (ûnderdiel fan de Fryske Akademy). It EBLT is in koepelorgaan dat him ynset foar de promoasje en beskerming fan minderheidstalen yn Nederlân. By it EBLT binne mear as tweintich organisaasjes oansletten dy ‘t harren ynsette foar de posysje fan it Frysk, Nedersaksysk, it Biltsk of it Papiamentu. Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen ûndersiket meartalich ûnderwiis en taallearen yn Europa.

Plak & tiid

It evenemint is iepenbier en fergees tagonklik en sil plakhawwe op tiisdei 26 septimber yn Kafee De Gouden Leeuw yn Tresoar, oan de Bûterhoeke 1, Ljouwert. Ynrin is om 15:30 oere. It programma begjint om 16:00 oere en einiget mei in hapke en in drankje om 17:30 oere.

Underweg met Harm Tiesing op ’t Drouwenerzaand

Zundagmiddag 15 oktober stiet het wark en het leven van Harm Tiesing centraal tiedens het zeuvende diel van de Underwegreeks. Gerrit Boer en Henk Berghuis brengt in elk diel een Drentse schriever under de andacht tiedens een lezing en een wandeling.

Lezen, lustern, kuiern en kieken bij lezing over Drentse schriever Harm Tiesing

Dizze maol stiet Harm Tiesing (1853-1936) met zien gedicht ‘De Kwartiesbaarg’ in het middelpunt. In dit gedicht beschref Tiesing hoe de Kwartiesbaarg, een hoge zaandduun in ’t Drouwenerzaand, an zien naam kommen is.

Op zundagmiddag 15 oktober begunt um 14:00 uur in De Alinghoek een programma over het leven en wark van schriever Harm Tiesing. Het is een middag met veurdrachten, meziek en een wandeling. Te gast bint literatuurhistoricus Henk Nijkeuter en schriefster Suze Sanders. De meziek wordt verzörgd deur Margaretha Kleine. Nao de lezing is der een wandeling over de Kwartiesbaarg (of wat er van over is) en het Drouwenerzaand.

kaorten

Kaorten (€10,-) bint te risserveren bij het Huus van de Taol: https://huusvandetaol.nl/nl/product/harm-tiesing-lezing/.

Underwegreeks

Um de maond wordt een diel van de Underwegreeks onthuld. Bij het Huus van de Taol bint ze veur € 5,- in digitaole oetgave te downloaden. De oetgave over Grietje Clewits is het zeuvende diel van de Underwegreeks en komt oet in oktober. Kiek op https://huusvandetaol.nl/product-categorie/boeken/.

Huus van de Taol

Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het actief en passief gebroek van de Drentse taol in de miest briede betiekenis anpidjert. De missie is körtweg: het stimuleren van het Drèents deur een hiele koppel activiteiten te doen.

Nei seizoen Taal an Taofel begunt met Bert Hadders, Yvonne Bijl en Jenny Anna Linde in Noord-Slien

Al meer as 25 jaor is de combinatie van Drentse schrieverij & meziek en eten geliefd. In het neie seizoen kuj op acht zundagen naor Taal an Taofel in Dwingel en Noord-Slien.

Vrijwilligers van streektaolorganisatie het Huus van de Taol bint drok gangs met de veurbereidingen van het neie seizoen van Taal an Taofel. Op acht zundagen in de winter kunt bezukers naor streektaolschrievers luustern. En ok is der altied meziek en tussen de middag waarm eten.

Taal an Taofel

Taal an Taofel is aal in dezölfde zaolen: Grand Café De Brink in Dwingel en Restaurant-Zalencentrum Wielens in Noord-Slien. Op zundag 8 oktober is de oftrap in Noord-Slien. Het publiek kan luustern naor poëzie en verhaolen in de streektaol van Yvonne Bijl en Jenny Anna Linde. De meziek komp van Bert Hadders. Op 22 oktober kuj naor Dwingel. Bezukers kunt dan genieten van poëzie en verhaolen in de streektaol van Martin ter Denge en Johan Veenstra. De meziek komp van Grunniger Fries Wolma.

In de middagpauze kan elkenien naor het warm buffet. Taal an Taofel begunt um 11.00 uur en stopt um 14.00 uur. De entree is € 20,00. En daor kriej dan koffie/thee en een waarme maoltied veur.

Risserveren

In Noord-Slien is Taal an Taofel op 8 oktober, 12 november, 28 jannewari (2024) en 10 meert (2024). Risserveren kan via reina.zwiers @ planet.nl.

In Dwingel is Taal an Taofel op 22 oktober, 19 november, 4 febrewari (2024) en 3 meert (2024). Risserveren kan via ans.klok @ ziggo.nl of j.oosting01 @ home.nl.