Fryske Akademy

Konferinsje “The Current Challenges for Minority Languages in today’s complex societies” yn Brussel

Op 9 novimber 2017 wie it EBLT oanwêzich by it kongres fan it Network to Promote Linguistic Diversity (NPLD) en Centre Maurits Coppieters yn Brussel. It tema fan it kongres wie “The Current Challenges for Minority Languages in today’s complex societies”, ferdield yn trije ûnderdielen, nammentlik migraasje en mobiliteit, ekonomy, en ûnderwiis.NPLD

Yn it iepeningswurd fan presidint Sietske Poepjes neamde sy de Brexit en de situaasje yn Kataloanië. It docht bliken dat de belangen fan naasjesteaten noch hieltiid boppe dy fan de regio’s en de minderheden lizze. Neffens frou Poepjes is gjin ien taal wichtiger as de oare, en moat elkenien de eigen taalidentiteit binnen in naasje hâlde kinne. Se neamde ek it belang fan it Minority SafePack Initiative, dat noch hieltiid in soad hântekenings nedich hat. It inisjatyf kin hjir tekene wurde.

Michael Teutsch, DG edukaasje, jongerein, sport en kultuer fan de Europeeske Kommisje, neamde de fokus op grinsregio’s foar de kommende jieren, en it ûntwikkeljen fan bettere learmetoades foar meartalige skoalklassen.

Lês mear…

Is it Biltsk in selstannige taal?

csm_biltsk-maisy_6c49017db3It Biltsk is in mingtaal dy’t net as in Nederlânsk en net as in Frysk dialekt oanmurken wurde kin. Dat skriuwe de ûndersikers Paulus van Sluis (University of Wales) en Eric Hoekstra en Hans Van de Velde (beide fan ’e Fryske Akademy) yn in wittenskiplik artikel yn International Journal of the Sociology of Languageoer de taalstatus en taalskiednis fan it Biltsk.

Yn it artikel toane de ûndersikers oan, dat it Biltsk in mingtaal is, dy’t foarme is út in foar ’t grutste part Súd-Hollânske wurdskat mei lettere byminging fan Fryske lienwurden. De grammatika fan it Biltsk, dêrfoaroer, hat in bot Fryske ynslach krigen, trochdat de Biltkers sels meastal twatalich wiene en trochdat der in soad Fryske ymport op It Bilt kommen is te wenjen troch de iuwen hinne. It Biltsk is dus net in dialekt fan it Frysk, én net ien fan it Nederlânsk. Lês mear…

Delegaasje út Malta op besite yn Fryslân

Bildtse aardappelwekenOp freed 24 juny wie der in delegaasje út Malta op besite yn Fryslân en by de Fryske Akademy. De delegaasje bestie út Rita Saliba en Leanne Ellul, beide aktyf yn it kulturele en literêre fjild yn Valetta, Malta.

De delegaasje besocht de Fryske Akademy yn it ramt fan it Potatoes Go Wild projekt fan de Stichting Bildtse Aardappelweken, in gearwurkingsprojekt tusken de twa Kulturele Haadsteden fan Europa yn 2018: Ljouwert en Valetta. De Stichting Bildtse Aardappelweken hie de Maltese gasten útnûge en Rixt van Dongera van it Mercator Research Centre / Fryske Akademy hat harren in rûnlieding jûn troch de krekt ferboude gebouwen fan de Fryske Akademy.

Nei de rûnlieding stuts de groep de dyk oer nei Tresoar, wêr’t Wieke de Haan (Tresoar), Taeke Oppewal (Tresoar) en Jelle Bangma (Cedin) har ferwolkommen. Der waard yn dit ynformative diel fan dei mear fertelt oer de ferskate projekten fan Tresoar, it Cedin en Mercator en de Fryske Akademy. Frou Saliba en Ellul fûnen it tige nijsgjirrich en al gau waard der drok diskusjearre oer de ferskillen en oerienkomsten tusken de meartalige situaasje op Malta en yn Fryslân. De tiid waard yn dizze libbene diskusje folslein út it each ferlern en in stik letter dan eins de bedoeling wie setten de beide froulju wer ôf nei harren hotel. Sy moasten gau harren koffer pakke en troch nei it fleanfjild foar harren flecht nei hûs.

 

De Fryske literatuer as neilittenskip fan Gysbert Japix

Dei fan ’e Fryske Letterkunde:
De Fryske literatuer as neilittenskip fan Gysbert Japix

gysbert-wobbelkeOp freed 7 oktober 2016 is it 350 jier lyn dat it testamint fan ’e ‘Fryske Shakespeare’ Gysbert Japix foarlêzen waard. De Fryske Akademy grypt dy gelegenheid oan om yn Ljouwert de earste Dei fan ’e Fryske Letterkunde te organisearjen. De dei wurdt iepene troch klassikus en dichter Piet Gerbrandy, dy’t in lêzing hâlde sil oer de fraach wat oft Gysbert Japix de hjoeddeiske lêzer te bieden hat. Gerbrandy is ferneamd troch syn dichtwurk en syn ûnderhâldende essees en besprekken oer poëzij en oer de literatuer fan ’e âlde Griken en Romeinen.

De Dei fan ’e Fryske Letterkunde wol net allinnich in poadium wêze foar it fersprieden fan kennis oer de Fryske literatuer en letterkunde, mar ek in gelegenheid om it netwurk te ferstevigjen, sawol fan kenners fan ’e Frysktalige letteren as kenners fan Nederlânske of oarstalige letteren. Op ’e Dei is ek romte foar diskusje oer hoe’t de kennis fan Fryske literatuer ferbrede en grutter makke wurde kin.

It folsleine programma sil oer in wikemannich op www.fryske-akademy.nl/letterkundedei publisearre wurde.

Yn ’e Dei fan ’e Fryske Letterkunde arbeidzje de Fryske Akademy, Tresoar, Afûk, tydskrift De Moanne en it lektoraat Frysk en meartaligens fan ’e NHL Hegeskoalle mei-inoar op. It fynt plak yn it ramt fan it 350ste betinkingsjier Gysbert Japix.

Boarne: Fryske Akademy

‘Provinsje moat skriuwfeardigens yn memmetaal fuortsterkje’

Lysbeth oerhandige har rapport oan Deputearre Poepjes

Lysbeth oerhandige har rapport oan Deputearre Poepjes

De beheinde skriuwfeardigens yn de eigen taal is foar Friezen de grutste drompel om it Frysk net, of minder faak, te brûken op sosjale media. Dat konkludearret Lysbeth Jongbloed fan de Fryske Akademy yn har ûndersyk nei de taalkar fan Friezen op sosjale media. Jongbloed presintearre har ûndersyk op tongersdei 3 desimber oan deputearre Sietske Poepjes.

Earder hat Jongbloed ûndersyk dien nei it taalgebrûk fan Fryske jongerein op sosjale media. Foar it ferfolchûndersyk hat se no, mei stipe fan de Provinsje Fryslân, in grutte enkête holden en ferskate djipteynterviews dien ûnder Friezen fan alle leeftiden. Har rapportaazje Friezen op sosjale media jout in byld fan hoe’t Frysktaligen, jong en âld, omgean mei harren memmetaal op sosjale media. Sa wurdt it Frysk hjir neffens Jongbloed krekt wat makliker brûkt troch jongeren as troch âlderen; it Frysk fan jongeren is faker fonetysker as dat fan âlderen. Lês mear…

Projektorganisaasje ferfangt fakgroepen Akademy

De Fryske Akademy ferfangt syn âlde fakgroepstruktuer troch in projektorganisaasje. Yn stee fan de trije fakgroepen Taalkunde, Skiednis en Sosjale Wittenskippen komme der acht projektlieders dy’t it ûndersyk fan ’e Fryske Akademy ynhâldlik begeliede. Dat makke direkteur-bestjoerder Hanno Brand ôfrune freed bekend op Akademy-dei, de jiergearkomste foar leden en stipers fan de Fryske Akademy.

“Dy yngreep is in reaksje op de besunigingen fan de ôfrûne jierren, dy’t derfoar soargen dat yn 2013 de fêste wittenskiplike stêf omtrint troch de helte gien wie. Soks gie te’n koste fan dissiplinen lykas letterkunde, bestjoerskunde en sosjale duorsumens.” De Akademy is dizze moanne út ein set mei de oergong nei in projektorganisaasje. De acht projektlieders wurde út eigen gelederen rekrutearre. Brand: “Yn de nije struktuer binne ferantwurdlikheden foar it ûndersyk mear oer minsken ferdield mei it doel om de slachkrêft fan de Akademy te fergrutsjen. Om dy reden is de fokus fan de Fryske Akademy ek fersmelle. It ûndersyk rjochtet him no de kommende jierren op taal, leksikografy, meartaligens, skiednis en regionale identiteit.”

It is hast safier: de Fryske Google Translate Wike

It wurdboek moat der bytiden wol by...

De wike fan 21 septimber oant en mei 26 septimber 2015 stiet  foar it EBLT yn it teken stean fan de Fryske taal op Google Translate. Yn dy wike, organisearre troch Provinsje Fryslân, de Fryske Akademy, de Afûk, it EBLT en Tresoar wolle wy mei sa folle mooglik minsken yn en bûten Fryslân wurkje oan it oersetten fan data dy’t nedich is foar it opnimmen fan de Fryske taal yn Google Translate. It giet om tûzenen wurdsjes, sintsjes, taaleigen en stikken fan sinnen dy’t oerset wurde moatte foar’t it Frysk echt ûnderdiel wurde kin fan Google Translate. Hjirfoar hawwe wy de stipe nedich fan alle Friezen dy’t in aardich wurdsje Frysk skriuwe kinne.

Yn de Fryske Google Translate Wike kin op ferskate plakken yn en bûten Fryslân wurke wurde oan de oersettingen. Ynkoarten sil it programma op de webside en de Facebook-eveneminteside pleatst wurde. Mar fansels kinne je ek thús oan de gong en no al útein sette kin fansels ek. Gean dêrfoar nei de webside fan Google Translate. Je hawwe wol in Google- of Gmail-akkount nedich om ynlogge te kinnen.
Lês mear…

Undersiker sjocht it Biltsk as taal en net as dialekt

Foto: Omrop Fryslân

It Biltsk is in echte taal en wis gjin dialekt. Dat hat ûndersiker Paulus van Sluis fan de Fryske Akademy tongersdeitejûn bekend makke. Hy hat der ûndersyk nei dien en in rapport oer makke. Dat rapport is oerlange oan de gemeente It Bilt, de provinsje en in ferskaat oan oare organisaasjes. Ien fan de redenen wêrom”t it Biltsk in echte taal is, is omdat it in saneamde kultuertaal is.

Der wurde taalkursussen yn jûn en der binne dêrom ek noarmen dêr’t de taal oan foldwaan moat.

It rapport is in boustien om in Europeeske minderheidstaal te realisearjen foar It Bilt. Dêrfoar moat it Nederlânske regear de taal dan wol foardrage. Der binne seistûzen minsken dy’t Biltsk prate.

Boarne: Omrop Fryslân

Gearwurking Fryske Akademy en Universiteit fan Nanjing

Foto: Omrop Fryslân

De Fryske Akademy giet op it mêd fan taalûndersyk en minderheidstalen in lange gearwurking oan mei de Sineeske Universiteit fan Nanjing. Der is yn Ljouwert in oerienkomst tekene tusken de Akademy en it China Center for Linguistic and Strategic Studies (CCLASS), it ûndersykssintrum fan de Universiteit fan Nanjing.

De twa ûndersyksynstellingen wolle yntinsiver wurkje oan kennisútwikseling en mienskiplik ûndersyk op it mêd fan taalfariaasje, taalbelied en minderhedeproblematyk. De gearwurking wurdt koordinearre troch twa sosjolinguisten, dr. Zhang Jingwei (CCLASS) en dr. Hans Van de Velde (Fryske Akademy). Dêrneist binne prof. dr. Xu Daming (CCLASS/Universiteit van Macau) en drs. Cor van der Meer (Mercator Research Centre fan de Fryske Akademy) hjirby behelle.

“Beliedsmakkers yn rûnten fan it Sineeske regear binne tige goed op ’e hichte fan it Europeeske taalbelied oangeande minderheden en steane hieltyd mear iepen om fan ús te learen”, seit Hans Van de Velde, dy’t neist syn Akademy-funksje it Sineesk-Europeeske ûndersyksnetwurk ILCI koördinearret en as gastprofessor ferbûn is oan de Universiteit fan Nanjing. “Us rol leit benammen yn it trenen fan Sineeske studinten yn it kritysk dwaan fan ûndersyk. Dêrneist wolle wy ús tapaste kennis en ekspertise op it mêd fan minderheidstalen nei Sina oerbringe.” Konkreet wurdt der tocht oan it oerbringen fan it type ûndersyk dat it kennissintrum Mercator útfiert nei de situaasje fan Europeeske minderheidstalen yn oerheidsbelied en ûnderwiis.

Presintasy Mercator-rapport over de Bildtse taal

Op donderdeg 2 july wort op ’t Bildts gemeentehuus ’t rapport ‘Seven perspectives on Bildts’ presinteerd. ’t Ondersoeksrapport, dat in opdracht fan gemeente ’t Bildt útbrocht is deur kinnissintrum Mercator Research Centre on Multilingualism and Language Learning fan de Fryske Akademy, sketst ’n fizy op ’n Bildts taalbelaid in de anloop na 2018, wanneer’t de gemeente opgaan sil in de nije gemeente Westergo.

’t Mercator-rapport plaatst de Bildtse taalstatus in Europees perspektyf en ferkint de kânsen foor en de ferwachte útkomsten fan erkinning fan de Bildtse streektaal binnen ’t Europees Hândfest foor Regionale en Minderhydstalen. De taalstatus wort fergeleken met seuven ândere Europese minderhydstalen, der goenent fan deur ’t Hândfest beskermd worre en ândere niet. Hiermet biedt ’t rapport handfatten om ’t effekt fan erkinning binnen ’t Hândfest ôf te wegen teugen de alternativen. Taalondersoeker Paulus van Sluis skreef ’t rapport. ’t Rapport wort donderdeg 2 juli op ’t gemeentehuus presinteerd en anboaden an de gemeente ’t Bildt, deputeerde Sietske Poepjes en ferteugenwoordigers fan ferskillende taalorganisasys Lês mear…

1 2 3 4  Scroll to top