Fryske Akademy

Eb en Floed: Frysk-Grunneger literêre jûn op Europeeske Taledei by de Fryske Akademy

Om Europeeske Taledei te fieren organisearret it EBLT op 26 septimber by de Fryske Akademy yn Ljouwert in literêre moeting tusken Fryslân en Grinslân. Trije Grunnegerstalige skriuwers en trije dichters út Fryslân sille op dizze jûn yn Ljouwert optrede. De singer-songwriter Gert Sennema, bekend fan de band Westkantstad, sil syn Grunneger nûmers sjonge.

Eb en floed, de see en it waad, binne eleminten dy’t ús taalgebieten ferbine. Op Europeeske Taledei sille jo Grunnegers heare út it easten, it noarden en it westen fan Grinslân, Bildts en Frysk.

De foardrachten op dizze Frysk-Grunneger literêre jûn komme fan Aly Freije, Hein Jaap Hilarides, Sytse Jansma, Tonko Ufkes, Harry van Velsen en Carla van der Zwaag.

Wêr: Fryske Akademy, Doelestrjitte 8, Ljouwert

Wannear: 26 septimber 2019, fan 20.00 oant likernôch 21.30 oere. Ynrin fanôf 19.30 oere.

Tagong: fergees

Lês mear…

Rapport oer taalkontaktfariëteiten yn Fryslân

De Fryske Akademy hat yn opdracht fan ’e Taalunie in ûndersyk útfierd nei de taalkundige posysje en it funksjonearjen fan ’e saneamde kontaktfariëteiten Frysk-Nederlânsk yn Fryslân. It ûndersyk leit yn it ferlingde fan it Implementatieplan taalvariatie van het Algemeen Secretariaat van de Taalunie. It beskriuwen fan taalfariaasje is ien fan ’e beliedslinen yn dat plan. Lês mear…

“Reaksje DINGtiid: De nije BFTK bringt Frysk op koers nei 2030”

De rûte nei 2030

Op 30 novimber ha Ryk en Provinsje Fryslân yn Ljouwert de nije Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK) foar de perioade 2019-2023 ûndertekene. Neffens syn wetlike taak hat DINGtiid beide oerheden advisearre by it tastânkommen dêrfan. No’t de BFTK tekene is, reagearret DINGtiid op it einprodukt.

Lês mear…

Akademytún fol b(l)oeiende taalinisjativen

Foarlêsmaraton Frysk Hânwurdboek

De tún fan de Fryske Akademy – tusken Doelestrjitte 4 en 6 – is it plak dêr’t fan freedtemiddei 25 maaie ôf it folsleine – ientalich Frysk – Frysk Hânwurdboek foarlêzen wurde sil. It foarlêzen fan dit wurdboek, dat sa’n 70.000 wurden telt, is ien fan de simmeraktiviteiten fan de Fryske Akademy yn it ramt fan Ljouwert-Fryslân 2018/Lân fan taal.

Taalstipe
De foarlêsmaraton fan it Frysk Hânwurdboek is keppele oan in goed doel, nammentlik in bydrage foar ien of mear laptops foar taalstipe op lokaasje yn Fryslân troch Stichting Lezen & Schrijven. Dielnimmers kinne harren dêrfoar sponsorje litte. Troch it yntegraal foarlêzen fan it wurdboek – en it opnimmen dêrfan –  ûntstiet der in  korpus sprutsen Frysk, dat foar ûndersikers ta nijsgjirrige nije ynsichten liede sil. Alles komt foarby, hiel gewoane wurden, mar ek bysûndere en ferjitten wurden. Dêrmei is it foarlêsprojekt ek in earbetoan oan de Fryske taal. Foar it foarlêzen fan it wurdboek wurde der noch lêzers socht. It folslein yn ‘e macht hawwen fan it Frysk is dêrfoar gjin fereaske.  Wa’t in kertier foarlêze wol – mear as ien mei ek – dy kin him of har opjaan fia: www.fryske-akademy.nl/lf2018 Lês mear…

Kataloanië Tichtby: Begryp fan Kataloanië

Op 27 novimber organisearren it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT), Mercator European Research Centre, en de Ryksuniversiteit Grins (RUG), ôfdieling Minorities & Multilingualism | Frysk by Tryater yn Ljouwert in lêzinge- en diskusjejûn oer de Katalaanske situaasje, mei ferskate sprekkers út de regio en út Fryslân.
Cor van der Meer Froukje de Jong ynlieding GJ

“Oardiele kinne jo pas as jo begripe hoe’t it sit yn Kataloanië.” De ynliedende wurden fan prof. dr. Goffe Jensma fan de RUG, ien fan de organisatoaren, rekken presys de kearn fan de diskusjejûn. Tegearre mei Froukje de Jong, foarsitter fan it EBLT, trape Cor van der Meer fan Mercator Kennissintrum de jûn ôf, wêrnei’t Goffe Jensma it as moderator oernaam. Oan ‘e hân fan stellingen waard der ynteraksje mei it publyk socht. Yn Jensma syn yntroduksje spruts hy koart oer de ferliking tusken Fryslân en Kataloanië, troch de skiednis ta te ljochtsjen, en bygelyks ek de ekonomyske situaasje fan beide regio’s. Unôfhinklikens libbet eins net by de Friezen, en Jensma ûnderbout wittenskiplik wêr’t de ferskillen krekt lizze.
Lês mear…

Konferinsje “The Current Challenges for Minority Languages in today’s complex societies” yn Brussel

Op 9 novimber 2017 wie it EBLT oanwêzich by it kongres fan it Network to Promote Linguistic Diversity (NPLD) en Centre Maurits Coppieters yn Brussel. It tema fan it kongres wie “The Current Challenges for Minority Languages in today’s complex societies”, ferdield yn trije ûnderdielen, nammentlik migraasje en mobiliteit, ekonomy, en ûnderwiis.NPLD

Yn it iepeningswurd fan presidint Sietske Poepjes neamde sy de Brexit en de situaasje yn Kataloanië. It docht bliken dat de belangen fan naasjesteaten noch hieltiid boppe dy fan de regio’s en de minderheden lizze. Neffens frou Poepjes is gjin ien taal wichtiger as de oare, en moat elkenien de eigen taalidentiteit binnen in naasje hâlde kinne. Se neamde ek it belang fan it Minority SafePack Initiative, dat noch hieltiid in soad hântekenings nedich hat. It inisjatyf kin hjir tekene wurde.

Michael Teutsch, DG edukaasje, jongerein, sport en kultuer fan de Europeeske Kommisje, neamde de fokus op grinsregio’s foar de kommende jieren, en it ûntwikkeljen fan bettere learmetoades foar meartalige skoalklassen.

Lês mear…

Is it Biltsk in selstannige taal?

csm_biltsk-maisy_6c49017db3It Biltsk is in mingtaal dy’t net as in Nederlânsk en net as in Frysk dialekt oanmurken wurde kin. Dat skriuwe de ûndersikers Paulus van Sluis (University of Wales) en Eric Hoekstra en Hans Van de Velde (beide fan ’e Fryske Akademy) yn in wittenskiplik artikel yn International Journal of the Sociology of Languageoer de taalstatus en taalskiednis fan it Biltsk.

Yn it artikel toane de ûndersikers oan, dat it Biltsk in mingtaal is, dy’t foarme is út in foar ’t grutste part Súd-Hollânske wurdskat mei lettere byminging fan Fryske lienwurden. De grammatika fan it Biltsk, dêrfoaroer, hat in bot Fryske ynslach krigen, trochdat de Biltkers sels meastal twatalich wiene en trochdat der in soad Fryske ymport op It Bilt kommen is te wenjen troch de iuwen hinne. It Biltsk is dus net in dialekt fan it Frysk, én net ien fan it Nederlânsk. Lês mear…

Delegaasje út Malta op besite yn Fryslân

Bildtse aardappelwekenOp freed 24 juny wie der in delegaasje út Malta op besite yn Fryslân en by de Fryske Akademy. De delegaasje bestie út Rita Saliba en Leanne Ellul, beide aktyf yn it kulturele en literêre fjild yn Valetta, Malta.

De delegaasje besocht de Fryske Akademy yn it ramt fan it Potatoes Go Wild projekt fan de Stichting Bildtse Aardappelweken, in gearwurkingsprojekt tusken de twa Kulturele Haadsteden fan Europa yn 2018: Ljouwert en Valetta. De Stichting Bildtse Aardappelweken hie de Maltese gasten útnûge en Rixt van Dongera van it Mercator Research Centre / Fryske Akademy hat harren in rûnlieding jûn troch de krekt ferboude gebouwen fan de Fryske Akademy.

Nei de rûnlieding stuts de groep de dyk oer nei Tresoar, wêr’t Wieke de Haan (Tresoar), Taeke Oppewal (Tresoar) en Jelle Bangma (Cedin) har ferwolkommen. Der waard yn dit ynformative diel fan dei mear fertelt oer de ferskate projekten fan Tresoar, it Cedin en Mercator en de Fryske Akademy. Frou Saliba en Ellul fûnen it tige nijsgjirrich en al gau waard der drok diskusjearre oer de ferskillen en oerienkomsten tusken de meartalige situaasje op Malta en yn Fryslân. De tiid waard yn dizze libbene diskusje folslein út it each ferlern en in stik letter dan eins de bedoeling wie setten de beide froulju wer ôf nei harren hotel. Sy moasten gau harren koffer pakke en troch nei it fleanfjild foar harren flecht nei hûs.

 

De Fryske literatuer as neilittenskip fan Gysbert Japix

Dei fan ’e Fryske Letterkunde:
De Fryske literatuer as neilittenskip fan Gysbert Japix

gysbert-wobbelkeOp freed 7 oktober 2016 is it 350 jier lyn dat it testamint fan ’e ‘Fryske Shakespeare’ Gysbert Japix foarlêzen waard. De Fryske Akademy grypt dy gelegenheid oan om yn Ljouwert de earste Dei fan ’e Fryske Letterkunde te organisearjen. De dei wurdt iepene troch klassikus en dichter Piet Gerbrandy, dy’t in lêzing hâlde sil oer de fraach wat oft Gysbert Japix de hjoeddeiske lêzer te bieden hat. Gerbrandy is ferneamd troch syn dichtwurk en syn ûnderhâldende essees en besprekken oer poëzij en oer de literatuer fan ’e âlde Griken en Romeinen.

De Dei fan ’e Fryske Letterkunde wol net allinnich in poadium wêze foar it fersprieden fan kennis oer de Fryske literatuer en letterkunde, mar ek in gelegenheid om it netwurk te ferstevigjen, sawol fan kenners fan ’e Frysktalige letteren as kenners fan Nederlânske of oarstalige letteren. Op ’e Dei is ek romte foar diskusje oer hoe’t de kennis fan Fryske literatuer ferbrede en grutter makke wurde kin.

It folsleine programma sil oer in wikemannich op www.fryske-akademy.nl/letterkundedei publisearre wurde.

Yn ’e Dei fan ’e Fryske Letterkunde arbeidzje de Fryske Akademy, Tresoar, Afûk, tydskrift De Moanne en it lektoraat Frysk en meartaligens fan ’e NHL Hegeskoalle mei-inoar op. It fynt plak yn it ramt fan it 350ste betinkingsjier Gysbert Japix.

Boarne: Fryske Akademy

‘Provinsje moat skriuwfeardigens yn memmetaal fuortsterkje’

Lysbeth oerhandige har rapport oan Deputearre Poepjes

Lysbeth oerhandige har rapport oan Deputearre Poepjes

De beheinde skriuwfeardigens yn de eigen taal is foar Friezen de grutste drompel om it Frysk net, of minder faak, te brûken op sosjale media. Dat konkludearret Lysbeth Jongbloed fan de Fryske Akademy yn har ûndersyk nei de taalkar fan Friezen op sosjale media. Jongbloed presintearre har ûndersyk op tongersdei 3 desimber oan deputearre Sietske Poepjes.

Earder hat Jongbloed ûndersyk dien nei it taalgebrûk fan Fryske jongerein op sosjale media. Foar it ferfolchûndersyk hat se no, mei stipe fan de Provinsje Fryslân, in grutte enkête holden en ferskate djipteynterviews dien ûnder Friezen fan alle leeftiden. Har rapportaazje Friezen op sosjale media jout in byld fan hoe’t Frysktaligen, jong en âld, omgean mei harren memmetaal op sosjale media. Sa wurdt it Frysk hjir neffens Jongbloed krekt wat makliker brûkt troch jongeren as troch âlderen; it Frysk fan jongeren is faker fonetysker as dat fan âlderen. Lês mear…

1 2 3 4 5  Scroll to top