Dr. Little (University of Sheffield) praat oer ‘Rivers of Multilingual Reading: how to embed multilingualism into everyday literacy practice’.
Dr. Sabine Little is ferbûn oan de University of Shefffield as Senior Lecturer in Educational Studies (Languages Education) en Senior Fellow of the Higher Education Academy.
“Children’s reading in home or heritage languages is typically absent from curriculum discourse, and teachers are pressured to meet targets which are almost exclusively tied to the societal language. And yet, helping pupils to draw on their multiple languages encourages an asset-based model of multilingualism. In this talk, I will present the Rivers of Multilingual Reading methodology as a way to bridge the home/school gap, and as a way to understand multilingual children’s reading habits not just in isolation, but as an integrative and integrated aspect of their identity.”
Opjaan Mercator Multilingualism Lecture (online)
De Mercator Multilingualism Lecture fynt plak op tiisdei 14 oktober om 16.00 oere. Oanmelde foar it Teams evenemint kin fia Mercator Europeesk Kennissintrum.
De Ryksuniversiteit Grins (RUG), it ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip (OCW), it ministearje fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes (BZK) en de provinsje Fryslân hawwe op 10 july in konvenant tekene dat it fan septimber 2026 ôf wer mooglik makket om in folslein bachelorprogramma Frysk te folgjen yn Grins.
Taal libbet as er sprutsen, lêzen en bestudearre wurdt. Yn ûnder oare de Twadde Keamer en troch de KNAW is geregeld wiisd op it belang fan ûnderwiis en ûndersyk nei de Fryske taal en kultuer op universitêr nivo. Yn de ôfrûne jierren stie dat ûnder druk. Deputearre Eke Folkerts: “It Frysk kin net sûnder in akademyske kop. Mei it konvenant ynvestearje wy as oerheid mei-inoar yn it lêste part fan de trochgeande learline. Dêrmei jouwe wy ynfolling oan ús mienskiplike soarchplicht én oan de ôfspraken út de Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer. ’
It akademygebou fan de Ryksuniversiteit Grins. Ofbylding fan Ildigo, fia Pixabay
Bachelorprogramma
It nije bachelorprogramma Fryske taal en kultuer set yn septimber 2026 útein by de Letterenfakulteit fan de Ryksuniversiteit Grins. Dekaan Thony Visser: “We zijn heel blij met de opzet van dit volwaardige, duurzame en toegankelijke bachelorprogramma. Hiermee krijgt de Friese taal en cultuur weer een meer prominente plek in het wetenschappelijk onderwijs.”
Yn de bachelor bestudearje takomstige studinten de Fryske taal en kultuer, mar ek it lânskip en de maatskippij fan Fryslân. It bachelorprogramma Frysk rjochtet him net allinnich op it oanlûken fan ‘haadfakkers’, mar ek op in gruttere groep byfakstudinten. Visser: “Ons doel is om zo veel mogelijk studenten in aanraking te laten komen met de wetenschappelijke beoefening van deze prachtige taal en rijke cultuur. We introduceren daarom naast het bachelorprogramma ook een universitaire minor. Deze minor is voor alle studenten van de hele universiteit toegankelijk.”
Offisjele taal
Frysk is in offisjele taal yn Nederlân. Yn de wet stiet dat it Ryk en de provinsje Fryslân in mienskiplike ferantwurdlikheid en soarchplicht hawwe foar de Fryske taal en kultuer. Ienris yn ‘e fjouwer jier meitsje Ryk en provinsje Fryslân dêrom ôfspraken oer hoe’t se mei-inoar de Fryske taal en kultuer beskermje en befoarderje kinne. Yn de lêste edysje (de BFTK 2024 -2028) binne ek ôfspraken makke oer de middels dy’t beskikber steld wurde foar de ûntwikkeling en it behâld fan in bachelor Frysk. Yn neifolging fan makke ôfspraken presintearje de partijen op 10 july it “Konvenant oangeande de gearwurking tusken it Ministearje fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip, it Ministearje fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes, Provinsje Fryslân en de Ryksuniversiteit Grins foar de organisaasje, befoardering en it yn stân hâlden fan in folweardich, duorsum en tagonklik wittenskiplik bachelorprogramma Fryske taal en kultuer”.
Trochrinnende learline
It bachelorprogramma dat op 10 july presintearre wurdt en it byhearrende ûndersyk meitsje de trochrinnende learline Frysk kompleet. Dy learline stiet sintraal yn Taalplan Frysk 2030, it projekt dêr’t provinsje Fryslân mei ûnderwiis- en taalynstellings wurket oan in sterker plak fan it Frysk op alle ûnderwiisnivo’s. Fan de foarskoalske opfang oant en mei de earste- en twaddegraads learare-opliedings fan NHL Stenden en it wittenskiplik ûnderwiis.
Studinten kinne nei it ôfsluten fan it akademyske bachelorprogramma ynstreame yn in masterprogramma yn de rjochtingen skiednis, media stúdzjes, taalwittenskippen, erfgoed en fansels de akademyske learare-oplieding Frysk. Visser: “Voor het koesteren en bevorderen van academisch talent op het gebied van de Friese taal en cultuur willen we regelmatig promotietrajecten en postdoctorale projecten inrichten. Dit doen we natuurlijk zo veel mogelijk in samenwerking met andere onderwijs- en kennisinstellingen die het Fries bevorderen.”
Een dag veur het anfietern van schrieverij in Drenthe
Oetgeverij Het Drentse Boek bestiet 45 jaor! Daorum organiseert streektaolorganisatie Huus van de Taol op zaoterdag 6 september een feestelijke schrievers-inspiratiedag. Een unieke dag veur elkenien die schref – of schrieven wil – in het Drents of een aandere taol.
Een dag vol inspiratie en ontmoeting Bezukers kunt lustern naor under meer schriefster Ingeborg Nienhuis, dichter Suze Sanders en (teniel)schriever Harm Dijkstra. Zij nimt je met in hoe zij tot schrieven komt. Daorbij kuj vraogen stellen, ervaringen oetwisseln én later op de dag ok nog inspirerende workshops bezuken.
Workshops
Schrief een pakkende column.
Zet op een effectieve maniere social media in um je schrieverij an de man te brengen.
Meertaolige poëzie: laot meerdere taolen samensmelten tot ien bosschup.
Krieg het schrieven van tenielstukken in de vingers.
Praktische informatie Daotum: zaoterdag 6 september 2025 Locatie: Gemientehoes Midden-Drenthe, Raadhuisplein 1, Beilen Tied: Inloop vanof 09.30 uur, programma van 10.00 tot 17.00 uur Pries: € 15,- (met soep en stoet) Anmelden en programma: www.huusvandetaol.nl/schrieversinspiratiedag-2025
Laot je inspireren en anfietern, ontmoet aandere schrievers en vier samen 45 jaor Het Drentse Boek: Mis het niet!
Op tongersdei 5 juny waard op it Aldehoustertsjerkhôf yn Ljouwert troch mbû-studinten in bysûnder meartalich glês yn lead keunstwurk oanbean oan Bouwurk fan Arcadia. It keunstwurk toant in betsjuttingsfolle relaasje fan de studinten mei de wrâld en in sterke identifikaasje mei de regio.
Dy fraach stie sintraal yn it keunstprojekt fan Wy binne mbû. Foar dat projekt leveren goed 200 mbû-studinten en dosinten fan Aeres MBO en Firda wurden oan yn harren eigen taal. Yn totaal binne 416 wurden sammele, yn mar leafst 14 talen – fan Nederlânsk en Frysk oant Oekraynsk, Arabysk, Fjetnamees en Tigrinya. Wurden oer û.o. identiteit, komôf en ferbûnens.
Nei’t it projekt yn oktober 2024 by de jierlikse Ynspiraasjedei Wy binne mbû presintearre waard, binne studinten fan ferskate opliedings lykas Bloem & Styling, Entree, Travel & Hospitality, ISK, Kinderopvang en Onderwijs, NT2 en Veehouderij yn ferskate gearstallings yn petear gien nei oanlieding fan boppesteande fraach. Alle dielnimmers waarden stimulearre om ta de kearn te kommen en de foar harren wichtichste wurden op glês fêst te lizzen yn in workshop fan glêskeunstner Nanda Vandeberg.
It resultaat is in bysûnder meartalich glês yn lead keunstwurk, besteande út acht panielen dêr’t taal en byld yn by inoar komme. Elk paniel befettet in part fan it gedicht, spesjaal skreaun troch de dichters Marrit Jellema en Arjan Hut, dat ynspirearre is op de ynstjoerde wurden en workshops. Ek de unike wurden fan de studinten en dosinten komme werom yn dizze kleurrike panielen. In prachtich resultaat fan in ferbinend meartalich projekt!
Wy binne mbû
“Wy binne mbû” is in gearwurking tusken Afûk , Firda en Aeres en is ûnderdiel fan Taalplan Frysk 2030. It hat as doel de posysje fan it Frysk yn it mbû te fersterkjen.
Ofrûne moandei 14 april krigen learlingen fan basisskoalle It Bynt yn Winsum in Lêskiste mei Fryske berneboeken kado út hannen fan René de Vries, wethâlder fan de gemeente Waadhoeke, en Tialda Hoogeveen, Berneboeke-ambassadeur fan Fryslân. It is de ôftraap fan in aksje wêryn’t alle skoallen fan de gemeente in fergeze Lêskiste oanbean krije. Yn de meartalige gemeente kin it fansels net oars as dat der kisten gearstald binne mei boeken yn it Frysk, Biltsk én Frjentsjertersk.
Njonken It Bynt krije dizze moanne ek de oare 28 basisskoallen, de trije skoallen foar fuortset ûnderwiis én de AZC-skoalle yn de gemeente in Lêskiste oanbean. De lêskisten binne beskikber steld troch de gemeente Waadhoeke, dêr’t Gerard de Jong meartalichheidskoördinator is. ‘Foorleze en leze, nije werelden ontdekke fia boeken, is och soa belangryk foor kines. ’t Raakt an alles: begripend leze, taalferriking, empathy, fantasy. ’t Belang fan leze en foorlezen worre is niet te overskatten. As gemeente wille wij dat graag stimulere. Wij binne d’r och soa wiis met dat de skoalen in deuze gemeente dat belang onderstreke, de ‘lêskist’ anfroegen hewwe en de Berneboekeambassadeur workshops geve late’, ljochtet De Jong ta.
Tialda Hoogeveen, Berneboeke-ambassadeur fan Fryslân, is optein: ‘It is sa wichtich dat bern harrensels weromfine kinne yn in boek, fia it ferhaal, mar ek just fia de taal. Dêrom is it sa moai dat skoallen no boeken yn it Biltsk, Frysk of Frjentsjertersk yn de boekekast stean hawwe. In streektaal of dialekt is likegoed de taal fan jins hert as in offisjele taal. Der is in berneboek foar elkenien, foar jong en âld, foar elke smaak is der wol wat.’ De Berneboeke-ambassadeur giet de kommende tiid by de skoallen yn de gemeente Waadhoeke del om te fertellen oer hoe fijn en moai (foar)lêzen yn de memmetaal is en om workshops te jaan wêrby’t de wille yn taal en ferhaal foarop stiet.
Besite fan de berneboeke-ambassadeur
Ek oare skoallen yn Fryslân kinne harren fergees opjaan foar in besite fan de Berneboekeambassadeur, en spesjaal troch de Berneboeke-ambassadeur selektearre Fryske boekepakketten bestelle. Sjoch foar mear ynformaasje en it fergees útnûgjen fan de Berneboeke-ambassadeur op: www.berneboekeambassadeur.frl.
Dizze wike is it nije Taalkado ferskynd, dat útdield wurdt oan âlders dy’t yn in dielnimmende gemeente oanjefte dogge fan de berte fan harren poppe. Sûnt 2008 jout de provinsje Fryslân it bertegeskink al út. It projekt wurdt ek yn 2025 en 2026 op ’e nij útfierd troch de Afûk. It nije Taalkado sit wer fol mei aardige en edukative produkten, dy’t jonge bern en harren âlden op boartlike wize yn oanrekking bringe mei de Fryske taal en meartalich opfieden.
Bern yn Fryslân skriuwe harren libbensferhaal yn in meartalige provinsje en dat begjint al by de berte. De provinsje Fryslân sjocht dat taalferskaat as rykdom en as in kâns foar de ûntwikkeling fan bern. Dêrom biedt de provinsje Fryslân âlders fergees in bertepakket oan: it Taalkado, foar no en letter.
Ien fan de earste nije Taalkado’s waard persoanlik útrikt troch deputearre Eke Folkerts oan Pytrik & Wietse út Dronryp, dy’t krekt harren twadde berntsje Jilles krigen hawwe. Deputearre Folkerts: “Mei it Taalkado wolle wy âlders stypje by it oerdragen fan de Fryske taal en harren ek bewust meitsje fan de foardielen fan meartalich grutbringe. Mei de ynhâld fan it Taalkado kinne sy fuortendaliks oan de slach mei it foarlêzen en sjonge yn it Frysk, want dêr kinst net betiid genôch mei begjinne. Wy hoopje dat dit in goede start jout foar de taaloerdracht fan it Frysk, want bern binne de takomst.”
Bewardoaze It Taalkado hat de foarm fan in boek. Dy fleurige en handige ferpakking kin letter brûkt wurde as bewardoaze foar oantinkens út de poppetiid. Yn it Taalkado sitte ûnder oaren: in fleurich kartonboekje mei rymkes foar poppen, in foarlêsboekje, in ferskewaaier, in sêfte slabber, kleure berte-flachjes mei in Fryske tekst en ynformaasje oer meartalich opfieden.
Oanjefte by de gemeente Alders krije it Taalkado yn it gemeentehûs, as sy oanjefte dogge fan de berte fan harren berntsje by ien fan de Fryske gemeenten (mei útsûndering fan gemeente Weststellingwerf en de Waadeilannen). By in digitale oanjefte kinne âlden it Taalkado op in letter momint noch by harren gemeente ophelje.
Wa wint dit jier de felbegearde Gouden Fear? Alle bern út de groepen 7 en 8 fan basisskoallen yn Fryslân kinne wer meidwaan oan de dichtwedstriid Lytse Gysbert Japicxpriis 2025. Foar skoallen dy’t meidwaan wolle oan dizze dichtwedstriid, is der in online lesbrief mei wurkblêden, te gekke filmkes én in dosintehantlieding beskikber. Leaver in fergeze workshop Frysk dichtsjen op skoalle? Ek dat kin. Us edukaasjemeiwurkers komme yn april of maaie graach op skoalle del.
Gysbert Japicx: grûnlizzer fan de skreaune Fryske taal
Histoarysk sjoen hat Gysbert Japicx in grutte wearde foar ús provinsje, om’t hy de grûnlizzer is fan de skreaune Fryske taal. Gysbert Japicx libbe fan 1603-1666 en is in grutte namme op literêr mêd. Der binne in protte Fryske skriuwers en taalkundigen dy’t it wurk fan Gysbert Japicx brûkt en bestudearre hawwe. Gysbert Japicx syn bertehûs stiet yn Boalsert. Ek yn dizze tiid is hy noch altyd in ynspiraasje foar in protte Fryske dichters, skriuwers, muzikanten en wittenskippers. Mei de organisaasje fan de útrikking fan de (Lytse) Gysbert Japicxpriis en in edukatyf programma dat dêr oan foarôf giet, wurdt Gysbert Japicx syn namme en syn wurk libben en yn eare holden!
Priisútrikking en ‘De Alve fan Gysbert’
Ut alle ynstjoerde gedichten krije alve gedichten in nominaasje foar de priis. Fan dizze ‘Alve fan Gysbert’ wurdt in eksposysje makke, dy’t te sjen wêze sil yn Tresoar. In offisjele sjuery kiest úteinlik it winnende gedicht. Op 11 oktober 2025 is de feestlike priisútrikking yn Boalsert, de bertestêd fan Gysbert!
Online lesprogramma mei wurkblêden en filmkes
Yn twa lessen kinst as master of juf mei de bern út de groepen 7 en 8 oan de slach om yn Frysk gedicht te meitsjen. Sa’n gedicht kin ynstjoerd wurde foar de wedstriid Lytse Gysbert Japicxpriis 2025! Ek gedichten dy’t makke binne yn de Poëzywike of by oare gedichteprojekten kinne meidwaan oan de wedstriid!
It online lesmateriaal mei filmkes, wurkblêden en hantliedingen binne te finen op de webside fan tresoar
Meidwaan
It ynstjoeren fan gedichten kin o / m 20 juny 2025. Mear ynformaasje is hjir te finen.
De Meertmaond Streektaolmaond is dit jaor officieel lösdaon tiedens een bezundere lunchbijienkomst veur de metwarkers van de gemiente Aa en Hunze. Op maondag 3 meert hebt burgemister Anno Wietze Hiemstra en Renate Snoeijing, directeur van het Huus van de Taol, in de maande het officiële startsein geven in de kantine van het gemientehoes. Hiermet understreept de gemiente het belang van de Drentse taol en cultuur.
Nao het officiële lösdoen bint de ambtenaren underdompeld in het Drents met een heuse Drentse kwis – een interactieve en luchtige menier um meer te leren over de Drentse taol en cultuur. De kwis weur verzörgd deur de streektaolvrijwilliger Jan Hartlief. En het gung der fanatiek an toe tiedens de kwis. Lang leek metwarker Kitty der met de winst vandeur te gaon, maor op het lèeste moment bleek wetholder Ivo Berghuis toch net ien punt lozer te weden.
Burgemister Hiemstra nao ofloop van de bijienkomst: ‘De streektaol is een belangriek underdiel van oeze cultuur. Met dizze feestelijke start van de Meertmaond Streektaolmaond laow zien daw de Drentse taal niet allent wardeert, maor ok actief gebroeken en deurgeven wilt.’
Renate Snoeijing vult an: ‘Het Huus van de Taol zet zuch in veur het behold en de promotie van de Drentse taol. Wij bint dan ok bliede dat de gemiente Aa en Hunze de oftrap van dizze maond vieren wil met een actieve bijdrage an het gebroek van het Drents in het dagelijks wark.’
De Meertmaond Streektaolmaond is een jaorlijkse viering van de streektaol, met activiteiten en evenementen in hiel Drenthe.
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.
De gemiente Aa en Hunze is ien van de grootste plattelandsgemienten in Nederlaand met zu’n 25.000 inwoners, 35 dörpen en kernen en een oppervlakte van roem 270 km2.
Foar ûndersyk nei taaloerdracht yn ’e opfieding binne Afûk en it Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen (ûnderdiel fan de Fryske Akademy) op ’e syk nei oansteande âlders en âlders mei jonge bern yn Fryslân. Mei in fragelist wolle sy mear te witten komme oer hoe’t it is om in âlder yn Fryslân te wêzen, mar ek hokfoar stipe âlders graach krije wolle soene wat taal oanbelanget. Bysûnder oan it projekt is dat der sjoen wurdt nei sawol âlders dy’t besletten hawwe om it Frysk troch te jaan oan harren bern as âlders dy’t besletten hawwe om it Frysk net troch te jaan oan harren bern.
Fryske taaloerdracht
It Frysk is klassifisearre as in minderheidstaal mei in kwetsbere taalfitaliteit. Yn ’e lêste desennia is de taal sadwaande hieltyd mear beskerme en befoardere oan de hân fan provinsjaal taalbelied. Dat hat resultearre yn in gruttere ynstitúsjonele stipe foar it Frysk, in sichtberder plak yn ’e media en oare iepenbiere domeinen, en de ynklúzje fan ’e taal yn skoalkurrikula. Boppedat binne der inisjativen om thús de taaloerdracht tusken generaasjes te stimulearjen, om’t it tal âlders dat it Frysk trochjout oan harren bern stadichoan efterút giet.
It ûndersyksprojekt “De Fryske taaloerdracht tusken generaasjes: it befoarderjen fan ’e meartalige opfieding en it stypjen fan (takomstige) âlders” ûndersiket net allinne de âlderlike taalhâldingen, mar ek it brûken fan (of de winsk foar) materialen ûnder Fryskpratende âlders yn Fryslân. In haaddoel fan it projekt is om te witten te kommen hoe’t âlders it bêste stipe wurde kinne yn alle fazen fan in meartalige opfieding.
Ynternasjonale gearwurking
De fragelist is ûnderdiel fan in ûndersyksprojekt dat útfierd wurdt troch ûndersikers fan it European Centre for Minority Issues yn Dútslân, it Mercator Europeesk Kennissintrum (Fryske Akademy) en Afûk. It projekt hat in ûndersykssubsydzje fan de Provinsje Fryslânûntfongen.
It Frysk sa’t it praat wurdt yn Fryslân is nau besibbe mei it Noard-Frysk dat yn Nordfriesland (Dútslân) praat wurdt. Parallel oan it projekt oer Fryske taaloerdracht tusken generaasjes yn Nederlân wurdt der troch Ruth Kircher (haadûndersiker) wurke oan in ûndersyk nei de Noard-Fryske taaloerdracht tusken generaasjes. Dat soarget derfoar dat in ferliking makke wurde kin tusken de twa Fryskpratende gebieten en it soarget foar oerkoepeljende resultaten dy’t relevant binne foar it taalbehâld en de taalrevitalisaasje oan beide kanten fan ’e grins fan Nederlân en Dútslân.
Fragelist
De fragelist ‘De talen fan ús bern’ stiet no iepen foar oansteande âlders en âlders mei jonge bern (jonger as fiif jier) yn Fryslân. It is ornearre foar sawol Fryskpratende âlders dy’t besletten hawwe om Frysk te praten tsjin de bern as foar Fryskpratende âlders dy’t besletten hawwe om gjin Frysk te praten tsjin de bern. De fragelist is beskikber yn it Frysk en it Nederlânsk.
Oant 20 febrewaris kin der skreaun wurde op ‘e fakatuere by Firda, foar Praktor Frysk en Meartaligens.
Ben jij onze inspirerende practor voor de Friese taal? (0,4 à 0,5 fte)
Als practor Friese taal en geletterdheid voer je (praktijk)gericht onderzoek uit en richt je je op de vraag hoe het Friese mbo de Friese taal en geletterdheid op een toegankelijke en inspirerende manier in een meertalige context kunnen verwerken in hun curriculum, zodat in 2030 iedere mbo-student de kans krijgt Fries te leren en te gebruiken. Het doel daarvan is om studenten bij Firda en Aeres ervaringsgericht aan hun taalbewustzijn en taalhouding te laten werken ten aanzien van het regionale taalklimaat. Het onderzoek zal in een doorgaande lijn worden uitgevoerd door een practoraat (mbo), een lectoraat (hbo) en een hoogleraarschap (wo). Vanuit deze samenwerking richt het practoraat zich op (praktijk)onderzoek, professionalisering en het monitoren en versterken van de ontwikkelingen om zodoende de studenten beter toe te rusten op leven en werken in een meertalige regio. De werkzaamheden vanuit de samenwerking ‘Wy binne mbû’ en het practoraat zijn terug te brengen naar drie programmalijnen:
Identificatie met de meertalige regio;
Taalbewustzijn en taalhouding binnen het regionale taalklimaat;
Taalvaardigheden Fries.
De instelling van het practoraat komt voort uit de afspraken die zijn vastgelegd in de Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK 2024-2028), waarin het Rijk en de Provincie Fryslân hebben vastgelegd hoe zij willen werken aan de bescherming en versterking van de Friese taal en cultuur. Het practoraat is tot stand gekomen in samenwerking met de Provincie Fryslân om de doelstellingen van het beleid Taalplan Frysk 2030 mede vorm te geven. Onderdeel van het taalplan is ‘Wy binne mbû’, een samenwerkingsver-band tussen Firda, Aeres en Afûk met als doel de positie van het Fries in het mbo te versterken.
Je wordt voor de duur van 4 jaar aangesteld bij Firda, valt rechtstreeks onder het College van Bestuur en hebt een functionele relatie met de directeur Onderwijs. Daarnaast werk je nauw samen met de projectleider ‘Wy binne mbû’, de docenten Frysk, de ambassadeurs binnen de mbo colleges en de docent onderzoekers van Firda en Aeres. Ook vindt er periodiek afstemming plaats met provincie en Aeres.
