Nedersaksisch

Nedersaksisch erkend as volweerdige, zelsstaandige tael

Foto: © Lenus vd Broek.

De tiende oktober van 2018 zal in de geschiedenis van et Nedersaksisch, de perveensies Drenthe, Grunningen, Overiessel, de Gelderse regio’s Aachterhoeke en Veluwe en de regio Stellingwarf in Zuudoost-Frieslaand een biezunder plak kriegen. Veur menister Ollongren en toegelieke uut naeme van de Nedersaksische overheden verklaorde siktaoris-generaol drs. Maarten Schurink van Binderlaanse Zaeken et Nedersaksisch tot een volweerdige, zelsstaandige tael. Dat gebeurde op een grote bi’jienkomst mit meraokels veul geneudigden in et perveensiehuus in Zwolle. Daoronder veul warkers, bestuurders en adviseurs van de taelinstituten in de verschillende Nedersaksische regio’s. Lês mear…

Europäischer Sprachentag in Cloppenburg

2018 © Niederdeutschsekretariat und Bundesraat för Nedderdüütsch

Op 19 oktober die now ankomt hoolt de Bundesraat för Nedderdüüts ‘Boonsraod veur Nederduuts’ zien jaorlikse Europese Sprakendag / Taeledag. Et is een biezundere dag, die disse keer in et kader van ‘Broggen slaon – Tael as brogge’ staot. Disse Nederduutse taeledag is dit jaor in Cloppenborg, dus niet arg veer over de greens. De Nedersaksische koepelorgenisaosie SONT dri’jt mit in de Bundesraat, en dat is dus de koepel veur et Nederduuts van de Noordduutse dielstaoten. Dat mitdoen is neffens de zonuumde gaaststaotus.

Ok uut oons taelgebied weg wodt d’r op de Sprakendag / Taeledag van 10 oktober prissenteerd, benaemens deur dr. Joana Duarte van et projekt Drents / Duuts in Drenthe (vestiging Emmen van de NHL Stenden University of Applied Sciences), en deur zanger Bert Hadders. Ok de Noordduutse zanger in et Nederduuts / Nedersaksisch / Nederlaans Otto Groote is veur meziekliefhebbers uut oons Nedersaksisch taelgebied bepaold gien onbekende.
Veul info en dat neffens een slim aorige formule is op te doen an de zonuumde ‘themataofels’. Daor kuj’ ok gedaachtewisselings mit de inleiders hebben. Iene van de onderwarpen is de Nederduutse/Nedersaksische literetuur. Veerder is d’r de neudige deskundige sprekeri’je. Kiek veur et volledige pergramme, plak en tied wieder op ’e webstee van de Bundesraat.

Bescheiden mar raeke viering in ‘De Literaire Hemel’: 150ste nommer van et Drentse tiedschrift ‘Roet’

10 november 2017 was d’r weer een oflevering in de vaaste literaire prissentaosies in de riegel ‘De Literaire Hemel’, in et Drentse Aomen. De prissentaosies bin de hieltied  ‘an taofel’.  Et gaot om drieje per aovend, mit elke keer ok een Nedersaksische schriever of onderwarp, en mit as interviewers Albert Haar en Annet Timmer. Raek was et disse keer wel hielemaole: Drentse literetuurkenner Rouke Broersma wodde interviewd deur Albert Haar, en et onderwarp was een biezundere gebeurtenis: et 150ste nommer van et Drentse literaire tiedschrift Roet kwam op ‘e wereld. Dat verschienen is bepaold een veurnaem punt in de geschiedenis van de literetuur van et Nedersaksisch taelgebied – et gaot ja ok om een medium dat himzels as ‘letterkundig tiedschrift’ naor veuren brengt. In et taofelgesprek kwam netuurlik et wel en wee an de odder, van een tiedschrift dat ooit in an et aende van de jaoren zeuventig ontston op initiatief van Martin Koster en Ton Kolkman, doe nog studenten Nederlaans – en, niet te vergeten, mit positieve invloed van Hendrik Entjes.

Lês mear…

Misser Taalunie: Nedersaksisch en Limburgs genegeerd

XvL-Odm4_400x400Onlangs verscheen de rapportage van een recent Taalunie-onderzoek naar de Staat van het Nederlands. Het staat er goed voor, het Nederlands hoort met 24 miljoen sprekers ‘bij de 40 grootste talen ter wereld’ – zij het als 40ste. Leuk om te weten. Maar er ontstond irritatie over het doodzwijgen van het Limburgs in het rapport. Respondenten zijn tot het Nederlands gerekend als zij ‘dialect’ spreken. Tot het laatste rekent de Taalunie kennelijk ook het Limburgs en noemt die taal niet, zeker niet als officieel erkende taal. Dat is in lijn met oude reflexen – de Taalunie wilde eerder al het Limburgs niet erkend zien.

Ook in het noorden en oosten van Nederland is er ongenoegen, want de Taalunie heeft het evenmin over het Nedersaksisch. Maar wij doen dat wel en willen net als de Limburgers ook onze taal expliciet in het onderzoek betrokken zien. Wij steunen de Limburgers in hun protest op http://www.petitie24.nl/petitie/1013/wij-spreken-limburgs.

Inmiddels kwam de Taalunie met sussende woorden: men wil praten met een selectie van verontruste personen die voor het Limburgs in de bres gesprongen zijn. Citaat: ‘De Taalunie vindt aandacht voor taalvariatie binnen Nederland en Vlaanderen van groot belang en wil deskundigen daar uiteraard bij betrekken.’

Dat belooft wat, zou je denken, maar dit is het punt natuurlijk niet. De Taalunie heeft iets recht te zetten. Ze moet het Nedersaksisch en Limburgs expliciet betrekken in het onderzoek. Het Europees Handvest van de Raad van Europa erkent immers het Limburgs en het Nedersaksisch als regionale talen en de Nederlandse overheid heeft dat handvest geratificeerd.

Hans Gerritsen & Henk Bloemhoff, voorzitter resp. secretaris van SONT (Streektaalorganisaties Nedersaksisch Taalgebied)

Goffe Jensma, Hoogleraar Friese Taal en Cultuur/Hoofd van het Bureau Groninger Taal en Cultuur

Froukje de Jong-Krap, voorzitter Europeesk Buro foar Lytse Talen

Nedersaksisch: evaluaosie / rapportage deur Committee of Experts Raod van Europa

De ni’jste rapportage / evaluaosie van et Committee of Experts van de Raod van Europa is op 14 december jl. publiceerd op de webstee van de Raod van Europa en is wisse een degelik, uutvoerig en genuanceerd stok wodden. Et Kommetee schrift dat ze niet alle positieve punten numen zullen over et taelbeleid veur de regionaole taelen en minderhiedstaelen, mar wel de punten van zorg angeven zullen. Een goed ding is dat as Appendix II de reaktie van oonze Rieksoverhied opneumen is, in de persoon van minister Ronald Plasterk van Binnenlaanse Zaeken (zommer 2016).

Netuurlik signaleert et Kommetee alderhaande positief beleid en goeie aktiviteiten, uteraord zonder dat ze volledig perberen te wezen. Et Kommetee nuumt o.e. et gebruuk van et Grunnings en Drents op de regionaole radio en tillevisie, drie tiedschriften hielemaole of veur een pat in et Drents, et Drentse onderwiesprojekt van Stenden in Emmen, et gebruuk van de streektael op veul lekaole radiozenders, et Drents lietiesfestival, et gebruuk van Drents en Grunnings in de regionaole passe, en ok et promoten van Grunnings, Drents en Overiessel in de zorg – alhoewel de Raod van Europa ok berichten krigt dat passeniel deur et management instrukties geven wodt om de streektael niet te bruken.

Et Kommetee klaegt wel dat ze vanuut et Gelderlaand weinig info kregen hebben over de situaosie, mar ze verwaachten dat ok daor de steun veur et Nedersaksisch deurgaot.  Uut Stellingwarf weg nuumt et Kommetee o.e. et twiemaondelike tiedschrift ‘De Ovend’, de inzet van de Stellingwarver Schrieversronte veur et onderwies: et veurleesprojekt in et kader van de ukkespeulplakken, et vervlechten van et Stellingwarfs in projekten angaonde de regionaole kultuur (‘hiemkunde’) en de ontwikkeling van onderwiesmateriaol. Lês mear…

Et Nedersaksisch / Nederduuts: een taal mit meugelikheden

De seal siet grôtfol by de konferinsje oer it Nedersaksysk yn it EP

De seal siet grôtfol by de konferinsje oer it Nedersaksysk yn it EP

EBLT-toespraoke in et Europees Parlement op 28.9.2016 deur Onno Falkena, expert in minderhiedstaelen

Goeiemiddag, vrouwluden en manluden. Et Nedersaksisch/Niederdeutsch is bi’j uutstek een Europees fenomeen. Ik wil daoromme graeg de Europarlementariërs Annie Schreijer-Pierik, Jens Gieseke en de Europese Volksperti’j bedaanken en priezen veur et orgeniseren van disse konfereensie in et Europees Parlement in Brussel. Et getuugt van historisch besef en van visie. Ik stao hiere as vertegenwoordiger van et Europeesk Buro foar Lytse Talen oftewel ‘Europees Buro veur Kleine Taelen’, de koepel oftewel Dachverband van 24 orgenisaosies die opkommen veur et Fries, et Nedersaksisch én et Papiamentu. Lês mear…

Impulsen neudig veur Nedersaksisch/Nederduuts

De Nedersaksische en Nederduutse streektaelen hebben slim verlet van impulsen. Projekten op internet, schoelen en meer moe’n et Sallaans, Veluws, Aachterhoeks, Stellingwarfs, Twents, Drents, Grunnings en liekegoed et Nederduuts in Duutslaand ni’j leven inblaozen bi’j de jongere en kommende generaosies.

De eerste konfereensie over et Nedersaksisch / Nederduuts in et Europees Parlement wil mithelpen om idenen  van de grond te kriegen om et Nedersaksisch en Nederduuts weer starker te maeken. De konfereensie is op 28 september in Brussel, mit veul dielnemers uut Nederlaand, Duutslaand en veerder.

De konfereensie die now op staepel staot is een initiatief van Annie Schreijer-Pierik (Europarlementslid CDA uut Twente), heur Duutse kollega Jens Gieseke (CDU) en et Europees Buro veur Kleine Taelen (EBLT) uut Liwwadden. Lês mear…

PVDA-staotelid-kandidaot Anneke Beukers wil meer struktureel geld van de perveensie veur et Overiesselse Nedersaksisch

PVDA-kandidaot-staotelid Anneke Beukers uut Overiessel het veurbi’je zaoterdag op een symposium in Hengelo bepleit dat d’r meer geld komt veur et Nedersaksisch in Overiessel. En dat moet dan ok struktureel wezen. Zoks komt goed te passe bi’j de aktie van et CDA in de Kaemer veur et pleiten veur staotus diel III richting minister Plasterk, zeggen ingewijden. Op de webstee van de kraante Tubantia wodt nog anhaeld dat in 2013 een motie van CDA en PVDA in de Twiede Kaemer veur promosie van et Nedersaksisch naor diel III deur minister Plasterk ofwezen wodden, wiels die doe een kaemermeerderhied mit wus te kriegen. Zoks ondaanks goeie pleidooien van de PVDA-fraktie (Lutz Jacobi) en de CDA-fraktie (Sander de Rouwe) en ondaanks positieve oordielen van de juristen Herweijer en Jans in heur rappot ‘Nedersaksisch waar het kan’. Zoe’n 57% beantwoorders van een internetenquête wil op ‘t heden taelbeleid veur et Twents krek as in Frieslaand veur et Fries (peiling 24-2-2015).

Tubantia

Madeleine van Toorenburg (CDA) vragt Plasterk nao over de erkenning van et Nedersaksisch

Alweer zoe’n aanderhalf jaor leden of zoks was d’r een kaemerdebat waorin o.e. Lutz Jacobi (PvdA), Sander de Rouwe (CDA) en op ‘e aachtergrond Eddy van Hijum (CDA) et opnammen veur et Nedersaksisch tegenover minister Plasterk, die mit de wonderlikste argementen toch krek de meerderhied hul: niet opni’j praoten over erkenning van et Nedersaksisch onder diel III van et Europese Haandvest, ik blief bi’j de eerdere ofwiezing. In de kaemerkemmissie van Binnenlaanse Zaeken is daor liekewel kritisch op deurpraot, mar in Plasterk liekt niet vule schot te zitten om d’r wat positiever naor te kieken. Gelokkig bin d’r nog altied aktieve kaemerleden, zoas CDA-kaemerlid Vrouw Madeleine van Toorenburg. Zi’j het een tal vraogen steld an Plasterk, PvdA-minister dus van Binnenlaanse Zaeken en Keuninkrieksrelaosies. Die vraogen kommen d’r in et kot op daele hoe et d’r mit staot.

Van Toorenburg wil o.e. weten as Plasterk him bepaolde toezeggings herinnert, wat de ambtelike gesprekken mit SONT opleverd hebben en as hi’j nog altied mient dat de inspannings onvoldoende binnen om tot erkenning onder diel III van et Europese Haandvest over te gaon. Ok wil zi’j weten wanneer as de experts van de Raod van Europa kommen om de naoleving van et haandvest in Nederlaand nao te gaon en hoe et ministerie daor now betrokken bi’j is.

Lês mear…

Prozabundel Nedersakisch verschenen: bloemlezing van nao W.O. II

Op zaoterdagmiddag 15 november verscheen de ni’je bloemlezing ‘Gloepends mooie verhalen uit Stellingwerf, Groningen, Drenthe, Salland & Land van Vollenhove, Twente, Achterhoek en de Veluwe’. Dat is, kotomme, een boek mit prozateksten uut de zeuven streektaelregio’s van et Nedersaksische taelgebied. In die regio’s hadden deskundige selekteerders een eerste keuze maekt uut wark van nao de oorlog, en naotied het een redaktie van weer aandere deskundigen van elke regio drie verhaelen anwezen die in de bloemlezing kwammen. Dat weren: Gees Bartels, Annet Timmer en Eric van Oosterhout, anvuld mit Baukje Bloemert van Stichting Het Drentse Boek. Die stichting het dit projekt uutvoerd en dus et boek ok uutgeven. De Nedersaksische koepelorgenisaosie Stichting SONT was de opdrachtgever. Lês mear…

1 2  Scroll to top