Eerste Dikke Week van de Nedersakische Schrieverij

Ruim een week aandacht voor het Nedersaksisch tijdens de Dikke Week van de Nedersaksische schrieverij

Van 5 tot en met 14 november is het de Dikke Week van de Nedersaksische schrieverij. Streektaalorganisaties in Nederland hebben hun krachten gebundeld en besteden gezamenlijk een dikke week lang aandacht aan het Nedersaksisch schrijven. Met onder andere een streektaalsymposium, een Nedersaksisch café, taalcursussen, boekpresentaties, een streektaaldictee, aandacht voor streektaal in het onderwijs en een nieuw festival voor het Gronings. De Dikke Week van de Nedersaksische schrieverij is een gezamenlijk initiatief van Centrum Groninger Taal & Cultuur (CGTC), Huus van de Taol, IJsselacademie, Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Twentehoes en Stellingwarver Schrieversronte.

Bi’jpraoten en Buusboukje

De Dikke Week trapt op vrijdag 5 november af met een streektaalsymposium in Doetinchem, Bi’jpraoten, georganiseerd door Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers. Tijdens het symposium voor liefhebbers en kenners van het Nedersaksisch ligt de focus op het imago van en educatie in streektaal. Het Huus van de Taol in Drenthe brengt tijdens de Dikke Week een speciale herfsteditie van Roet uit met aandacht voor Overijsselse schrieverij en er is een Nedersaksisch Roet café geheel in het teken van de regiotaal. Op maandag 8 november en donderdag 11 november presenteert Centrum Groninger Taal & Cultuur op twee basisscholen in Groningen het Buusboukje, een pocketformaat leerboekje over het Gronings en speciaal ontwikkeld voor kinderen. En er is nog veel meer aandacht voor het Nedersaksisch in de Dikke Week van de Nedersaksische schrieverij tijdens het Oost Gelders Streektaaldictee, tijdens GRN Groninger Festival in Hoogezand – een nieuw festival in en over het Gronings met streektaalmuziek, Groninger literatuur, een taalmarkt, lezingen over taalwetenschap en nog veel meer – en bij Taal an Taofel, met voordrachten van schrijvers en muziekoptredens, in het Drentse Dwingeloo.

Schrieverij en socials

Tijdens de Dikke Week van de Nedersaksische schrieverij besteden de zes Nedersaksische taalorganisaties dagelijks aandacht aan het Nedersaksisch. Op de sociale media kanalen van de organisaties is elke dag een andere schrijver of dichter te zien en te horen met poëzie of proza in het Gronings, Drents, Overijssels, Achterhoeks, Twents en Stellingwervers. Kijk voor meer informatie en alle streektaalactiviteiten tijdens de Dikke Week van de Nedersaksische schrieverij op www.nedersaksisch.com.

Nedersaksische onderwijsestafette trekt rond

’n Schat an plat veur elke klas

Levende Talen Nedersaksisch organiseert van 25 tot en met 28 oktober een streektaalestafette. De belangenvereniging wil voor iedereen onderwijs verzorgen in en over de streektaal en geeft zo een kijkje in de keuken van streektaalonderwijs van primair tot hoger onderwijs.

Er is al heel veel materiaal voor lessen in Twents, Gronings, Drents en andere Nedersaksische streektaalvarianten voorhanden, maar dat is niet bij iedereen bekend. Om daar verandering in te brengen zullen in Assen, Steenwijk, Nijverdal en Doetinchem bijeenkomsten worden georganiseerd. In elke plaats wordt een eigen programma met streektaalsprekers, -lesgevers en -muzikanten ingericht.

Levende Talen Nedersaksisch

Alle docenten die de meerwaarde voor streektaal in hun eigen klas willen ontdekken kunnen dus in hun eigen omgeving aanschuiven. Alle middagen beginnen om 16.00 uur en eindigen om 19.00 uur.

Maandag 25 oktoberAssen
Dinsdag 26 oktoberSteenwijk
Woensdag 27 oktoberNijverdal
Donderdag 28 oktoberDoetinchem

De avond is gratis voor leden van Levende Talen, niet-leden betalen € 5,- inclusief koffie/thee en een maaltijd. Wie al nieuwsgierig is of zich op wil geven, kan alvast kijken op www.ltnedersaksisch.nl voor meer informatie. Of volg ons op Facebook!

Undersyk oer taalgebrûk Nederlân

Undersyk fan it Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lit sjen dat likernôch in kwart fan de minsken yn Nederlân thús it meast in oare taal as it Nederlânsk praat. Sa’n 10% fan de minsken praat thús in regionale taal en 5% fan de minsken praat in dialekt thús.

Yn Fryslân praat 40% benammen Frysk thús, yn Limboarch is dat 48%. It Nedersaksysk wurdt yn Drinte troch 31% thús praat, yn Grins troch 26% en yn Oerisel troch 24%. It Frysk en it Limboarchsk wurde ek bûtendoar in soad brûkt, lykas op it wurk, op skoalle, by offisjele ynstânsjes (bygelyks it gemeentehûs of sikehûs), yn winkels of hoareka of mei buorlju en freonen.

Far mear ynformaasje kinne jo nei it oersjoch en it folsleine ûndersyk sjen.
Omrop Fryslân hat omtinken jûn oan it ûndersyk mei heechlearaar Goffe Jensma en deputearre Sietske Poepjes.

‘Wegens succes geprolongeerd’: Mannefestaosie Nedersaksische literetuur nog te zien tot 1 juli 2021

Op 12 feberwaori 2021 wodde de Mannefestaosie Nedersaksische literetuur holen, in de vorm van een Zoom-konfereensie. As alternatief veur een gewoon symposium was de ‘mannefestaosie’ via live stream te volgen. Zoe’n 120 kiekers keken naor et 3,5 ure durende pergramme, wiels meer as 3200 kiekers et laeter zaggen of et nog es bekeken. Vier filmpies mit Nedersaksische auteurs uut et pergramme wodden aachterof al meer as 200 keer bekeken via sasland.nl.

Van 1 juli of zal de mannefestaosie nog in patten te zien wezen via de webstee.

Van 1 juli of zal de mannefestaosie nog in patten te zien wezen via de webstee.

Et gaot in die ‘uutzending’ dus om:

  • Chris Canter, naor anleiding van zien Drentstaelige boek Moenen,
  • Johan Veenstra, bekend o.m. as romancier in het Stellingwerfs,
  • Tonko Ufkes (poëzie en proza in et Grunninger Westerkertiers),
  • Jannie Bakker (Nedersaksisch van Genemuden),
  • Jan van Leeuwen (Oost-Veluws Nedersaksisch),
  • Laurens ten Den, akteur en theaterman in et Twents
  • Derk Jan (Dick) ten Hoopen, dichter in et Aachterhoeks

Beschouwings over de Nedersaksische en Nederduutse literetuur wodden geven deur:

  • perf. dr. Doreen Brandt, hooglerer Nederduutse letterkunde van de Universiteit van Ooldenborg,
  • dr. Hermut Lensing uut Greven over saemenwarking van Nederduutse en Nedersaksische auteurs en promotoren van vlak nao WO II,
  • dr. Henk Nijkeuter, letterkundespecialist, verbunnen an et Drents Archief in Assen.

Haost alle teksten van et pergramme zullen in juni 2021 verschienen in et Jaorboek Nedersaksisch 2 (2021).

Lancering website Platform Nedersaksisch in de Meertmaond – Streektaolmaond

Nu de wereld een stuk kleiner is geworden door corona, waarderen we de omgeving om ons heen meer. Want hoe uniek is het dat noordoost Nederland niet alleen zijn eigen Nedersaksische streektalen heeft, maar ook zijn eigen cultuur, geschiedenis, gebruiken en mentaliteit? Daar moeten we zuinig op zijn en er nog meer mensen van laten genieten. Precies daarvoor is Platform Nedersaksisch opgericht: om te inspireren, te motiveren en te verbinden. De website www.nedersaksisch.com gaat 30 maart online.

Haal de Nedersaks in jezelf naar boven!

Van Groningen tot Twente en van Stellingwerf tot de Achterhoek: in het noorden en oosten van Nederland wordt een unieke taal gesproken: het Nedersaksisch. Elk gebied heeft zijn eigen varianten, denk aan het Gronings, Stellingwerfs, Drents, Twents, Sallands, Veluws en Achterhoeks. Maar niet alleen deze unieke zelfstandige taal verbindt het noorden en oosten van ons land. Er heerst ook een unieke cultuur, met een rijke geschiedenis. Het Nedersaksisch leeft in prachtige streektaalliedjes, door mooie historische gebouwen, in unieke landschappen en op festivals als de Zwarte Cross. In het Nedersaksische taalgebied heerst een mentaliteit van naoberschap en aanpakken, van omkijken naar elkaar en denken in mogelijkheden, niet in grenzen.

Initiatieven

Dat Nedersaksische gevoel, met zijn eigen taal en cultuur, is iets om trots op te zijn. Om te behouden, te stimuleren en uit te dragen. Daar zet Platform Nedersaksisch zich voor in. Als aanjager, inspirator en verbinder, op maatschappelijk en economisch vlak, binnen kunst en cultuur, onderwijs, de samenleving en het openbaar bestuur. Hier zijn al tal van voorbeelden van. Denk aan een kinderboek waarin de dieren tokken en tjilpen in het Drents, een gedichtenwedstrijd in het Nedersaksisch, een spotifylijst met Nedersaksische streektaalliedjes, de Waeke van het Achterhookse en Liemerse Book, een raadsvergadering die in het Stellingswerfs wordt gehouden en nog veel meer.
Nedersaksisch oergevoel

Op de nieuwe website vind je deze en nog veel meer informatie over het Nedersaksisch en de verschillende taalgebieden. Ook is het een plek waar je je kunt laten inspireren, netwerken, eigen Nedersaksische projecten kunt promoten, expertise op kunt vragen en de samenwerking kunt zoeken bij het ontplooien van nieuwe initiatieven die met het Nedersaksisch te maken hebben. Zo omarmen we samen het Nedersaksische oergevoel, dragen dat met trots uit en geven het een eigentijdse plek binnen de samenleving. Haal jij ook de Nedersaks in jezelf naar boven?

Huus van de Taol les digitaal veur

Meert is veur streektaolorganisatie Huus van de Taol altied de maond van veurlezen op de basisschoelen. Umdebij 150 vrijwilligers brengt dan een bezuuk an de basisschoelen um veur te lezen en het Drentstaolig kiendertiedschrift Wiesneus te bezörgen. Dat giet dit jaor aans: via youTube en  www.wiesneus.nl kunt meesters en juffen een Drents verhaal de klas in halen met een veurleesopnames in verschillende varianten Drents.

De Wiesneus, het tiedschrift veur basisschoolkiender van 4 tot 12,  hef dit jaor het thema In Beweging en wordt gewoon bezörgd deur de vrijwilligers. Het stiet boordevol verhalen, gedichten, liedties, spellegies, puzzels en een lekker recept. Wiesneus is een mooi veurbeeld van Nedersaksische samenwarking: ok kinder in Grunningen, Overiessel en de Achterhoek kriegt een Wiesneus in de eigen streektaol.

Bij het tiedschrift heurt een lesbrief  en een thema In Beweging op www.wiesneus.nl. Ok de liedties Stoplocht en 1234-Daogse staot daor.

En die bint er niet allèn in het Drents, maor ok in het Grunnings, Achterhoek en Twents.

Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur Anno 2021

Op vrijdag 12 februari 2021 organiseren de Stichting Drents Archief, de Stichting Sasland en Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum, geheel online, de Mannefestaosie Nedersaksische Literetuur Anno 2021

De manifestatie  heeft als doel de Nedersaksische literatuur voor het voetlicht  te brengen, als bijzonder en voornaam onderdeel van de cultuur van het noorden en oosten van Nederland. Het programma richt zich op beleving en kwaliteit en heeft ook oog voor de toekomst van de Nedersaksische literatuur. Die literatuur is heel divers, zowel qua genres als variëteiten van het Nedersaksisch. Er is ook aandacht voor de ontwikkeling van de Nedersaksische / Nederduitse  literatuur in Noord-Duitsland.

Het programma is voor iedereen gratis te volgen. Dit is de link naar de webpagina om je aan te melden. Na aanmelding krijg je een code waarmee je kunt inloggen.

Programma:

13:30Binnenkomst van sprekers
13.35Welkomstwoord door Jurr van Dalen (voorzitter)
13.40 – 13.55Helicopterview op de Nedersaksische literatuur door dr. Henk Nijkeuter  (Drents Archief, Assen)
13.55 – 14.05Chris Canter, afkomstig uit Nieuwleusen (Ov.), over en met zijn Drents proza.
14:05 – 14.25               
    Johan Veenstra, prozaïst, dichter, columnist; schrijver van 28 boeken in het Stellingwerfs, waaronder acht romans. Veenstra vertelt over het ontstaan van zijn werk en leest  romanfragmenten voor
14.25 – 14.45Tonko Ufkes, Groningen, vertelt over en leest eigen poëzie en proza in het Gronings, waaronder zijn bekroonde inzending voor de Nederduitse Freudenthal-pries
14.45 – 14.53Pauze
14:53-15:35Dichters uit Salland / West-Overijssel, Twente, Achterhoek en Veluwe over en met eigen werk
Jannie Bakker (Genemuiden, West-Overijssel))
Derk Jan ten Hoopen (Achterhoek)
Jan van Leeuwen (Oost-Veluwe)
Laurens ten Den (Twente)
15.35 – 15.45Dr. Helmut Lensing (Greven, Bentheim) gaat in op de Nedersaksische literatuur na WO aan beide zijden van de grens, en op de vroege contacten over en weer. Titel lezing: ‘Die Bentheimer Plattdeutsch-Bewegung öffnet sich nach Westen’.
15.45 – 16.05Actueel onderzoek Nederduitse / Nedersaksische literatuur. Dr. Henk Nijkeuter vertelt over de positie en huidige studie van de Nedersaksische literatuur en introduceert de nieuwe hoogleraar Nederduitse literatuur, mevrouw prof. dr. Doreen Brandt. Zij is werkzaam in Oldenburg (Niedersachsen). Mevrouw Brandt zal ingaan op haar onderzoeksterrein. Dat betreft de Nederduitse literatuur in Duitsland. In hoeverre kunnen de literair-historische studie in ons Nedersaksië en de ontwikkeling van onze Nedersaksische literatuur profiteren? In hoeverre kunnen Nedersaksische onderzoekers en studenten uit Nederland meedoen in de onderzoekspraktijk in Oldenburg?
16.05 – 16.10Aankondiging Jaorboek Nedersaksisch 2 (Henk Bloemhoff)
16:10Afsluiting

De Mannefestaosie is een vervolg op et Nedersaksisch symposium van september 2019 (‘Entjes-symposium’). Idee, saemenstelling en veurbereiding: Sonja Geurts, Henk Nijkeuter en Henk Bloemhoff. Mit daank an literair tiedschrift Oader, Stichting Overijsselacademie en Stichting  Stellingwarver Schrieversronte veur eerdere steun, en dat gelt ok veur: Philomène Bloemhoff, Jan Nijen Twilhaar en Harrie Scholtmeijer.Techniek: Peter Zuidhof  / Disco-n-action.nl.

Introduction to Dutch Low Saxon, Language and Literature

Introduction to Dutch Low Saxon. Language and Literature, zo hiet et ni’je boek, van de uutgever, Keuninklike Van Gorcum in Assen (198 pp., € 26,50). Et is de vertaeling van Nedersaksisch in een notendop. Inleiding in de Nedersaksische taal en literatuur (2019). Auteurs: Henk Bloemhoff, Philomène Bloemhoff-de Bruijn, Jan Nijen Twilhaar, Henk Nijkeuter en Harrie Scholtmeijer. Die kwammen tot et idee van een vertaeling ok deur suggesties uut et veld en uut  de vakwereld.

Et gaot, uteraord net as in Nedersaksisch in een notendop, om een uutvoerige helikopterview van de Nedersaksische literetuur tot en mit de tied van now, om belangrieke aspekten van zinsbouw, klaanken en woordvorms en daornaost om ooldere en jonge infermaosie over de pesisie van et Nedersaksisch, over de erkennings en over et instituutswark.

Veur wie is Introduction to Dutch Low Saxon. Language and Literature bedoeld? Dit zeggen de saemenstelders in et veurwoord: ‘For quite a long time, we have felt the need to open up important knowledge about Dutch Low Saxon to a broad, non-Dutch readership. As our main target audience, we were thinking of international students in the Netherlands and expats with an interest in the language and culture of the North-Eastern region of the Netherlands’.

 

Meer info op: Introduction to Dutch Low Saxon Language and Literature

KERNDOELEN NEDERSAKSISCH

Plezier met het gebruik creëren, een positieve grondhouding ontwikkelen en actief bezig zijn met de woordenschat van je eigen vorm van het Nedersaksisch. Dit zijn in het kort een aantal belangrijke onderdelen uit de kerndoelen Nedersaksisch. Een mooie mijlpaal in de ontwikkeling van het curriculum Nedersaksisch.

Tijdens de eerste studiedag van Levende Talen Nedersaksisch, op 21 juni 2019, hebben de vertegenwoordigers van de diverse streektalen in het Nedersaksisch taalgebied samen gesproken over onderwijs in het Nedersaksisch. Hendrik Jan Bökkers is vervolgens aan de slag gegaan met de vormgeving van een curriculum. De eerste stap in dat proces is er nu:

1) De leerlingen ontwikkelen een positieve attitude ten opzichte van het gebruik van Nedersaksisch door henzelf en anderen. Continue reading “KERNDOELEN NEDERSAKSISCH”