Taal speelt een belangrijke rol in alle domeinen van het leven. Taal hoor en zie je thuis, op straat, op school, in de zorg, op het werk, onlineโฆ
Hoe kunnen we zorgen dat de erkende talen in al deze domeinen (nog) meer hoorbaar en zichtbaar worden? Het symposium Erkende Talen staat in het teken van het uitwisselen van kennis en ervaringen op het gebied van het beschermen en bevorderen van de in Nederland erkende talen.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nodigt de sprekers van deze talen en alle betrokken overheden, taalorganisaties, taalinstituten, wetenschappers en andere geรฏnteresseerden graag uit om deel te nemen aan dit symposium.
Ofbylding fan vgrenon fia Pixabay
Programma
Donderdag 10 april 2025 Theater Gooiland, Hilversum
09:30
Ontvangst
10:00
Opening Dagvoorzitter Anne Jet Plat Openingswoord Arne van Hout, directeur-generaal Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat
10:30
Lezing Hoe werkt het Europees Handvest voor bescherming van regionale en minderheidstalen? (Engelstalig).
Elise Cornu, Head of the Division of National Minorities and Minority Languages, Council of Europe
Vesna Crniฤ-Grotiฤ, member in respect of Croatia and a former chair of the Committee of Experts of the European Charter for Regional or Minority Languages, Council of Europe
Taheakjen Papiamentu op Bonรชre oan it Europeesk Hรขnfรชst foar regionale en minderheidstalen is in histoaryske stap
It Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) is der wiis mei dat minister Hanke Bruins Slot fan Bรปtenlรขnske Saken it Papiamentu op Bonรชre oanmeld hat by de Ried fan Europa yn Straatsburch as beskerme taal neffens haadstik III fan it Europeesk Hรขnfรชst foar regionale en minderheidstalen. It is foar it earst sรปnt 1997 dat Nederlรขn in โnijeโ taal oan it ferdrach taheakke hat. It Papiamentu en it Frysk binne no tegearre de iennichste minderheidstalen fan Nederlรขn mei beskerming รปnder haadstik III. De oare erkende talen ฬถ it Nedersaksysk, Limboarchsk, Jiddysk en de talen fan Sinti en Roma ฬถ hawwe in โlichtereโ beskerming neffens haadstik II, sรปnder ferplichtings foar bygelyks it brรปken fan de talen by oerheid of de rjochtbank .
Paad nei erkenning
It ynskriuwen fan it Papiamentu yn it ferdrach lit sjen dat it Europeesk Hรขnfรชst gjin statysk dokumint is, mar in dokumint dat je feroarje en oanpasse kinne oan de 21ste iuw en ek oan it ferlet fan de sprekkers fan de minderheidstalen. It EBLT is sรปnt 2014 aktyf belutsen by de striid fan de Papiamentu-sprekkers op Bonรชre en yn Nederlรขn foar in bettere beskerming fan harren taal. Papiamentu-organisaasje SPLIKA is sรปnt 2014 in warber en wurdearre lid fan it EBLT en ek de Fundashon Akademia Papiamentu fan Bonรชre brocht troch de jierren hinne ferskate wurkbesites oan Fryslรขn om harren fierder te ferdjipjen yn de mooglikheden en de wurking fan it Hรขnfรชst.
It Hรขnfรชst kaam foar Bonรชre yn byld doeโt it eilรขn yn 2010 in Nederlรขnske gemeente (โopenbaar lichaamโ) waard. It troch Nederlรขn รปndertekene en ratifisearre Hรขnfรชst waard neffens de Ried fan Europa dรชrtroch ek fan tapassing op de trije BES-eilannen. Nederlรขn hat no foar it Papiamintsk kรชsten ratifisearre op it mรชd fan รปnderwiis, rjochtsferkear, iepenbier bestjoer en iepenbiere tsjinsten, media, kulturele aktiviteiten en ekonomysk en sosjaal libben.
Maatregels
Troch de รปndertekening fan it Hรขnfest wurdt Den Haach no, mei de selsstannige lannen Aruba en Curaรงao, ferantwurdlik foar de beskerming en befoardering fan it Papiamintsk. De ratifikaasje betsjut dat de situaasje fan it Papiamintsk om de fiif jier hifke wurdt troch in รปnรดfhinklike kommisje fan saakkundigen en dat organisaasjes fan Papiamentu-sprekkers harren fyzje en winsken ynbringe kinne by de Ried fan Europa.
Nederlรขn sil no รปnder oare maatregels nimme moatte om it Papiamintsk mear romte te jaan yn it รปnderwiis. It tal lesoeren yn it primรชr รปnderwiis yn it Papiamintsk is op oantrunen fan it ministearje fan O.C. en W. werombrocht sรปnt Bonรชre in iepenbier lichaam fan Nederlรขn is. Troch it รปndertekenjen fan it Hรขnfรชst รปntstiet der in nije situaasje. Nederlรขn is no ferplichte primรชr รปnderwiis yn it Papiamintsk te bieden. Dat betsjut dat dรชr ek learmiddels, meiwurkers en jild foar รบtlutsen wurde moat.
Fan inoar leare
Mei it Papiamintsk as twadde taal รปnder haadstik III lizze der ek mooglikheden foar Fryslรขn en Bonรชre om op te arbeidzjen en om fan inoar te learen. Guon saken binne yn Fryslรขn better regele, lykas it beropstoaniel yn eigen taal, mar Fryslรขn kin wer fan Bonรชre leare wรชrโt it giet om it plak fan de minderheidstaal op de rjochtbank. Papiamentu-sprekkers hawwe it rjocht om prosedueres folslein yn eigen taal te fieren, wylst Friezen al bliid wรชze meie as it harren slagget om de eigen taal prate te kinnen.
Wurkje mei it Europeeske Hรขnfรชst foar regionale talen en minderheidstalen is in saak fan de lange azem, mar kin ek tige weardefol wรชze. Hieltiid kritysker rapportaazjes fan de Ried fan Europa hawwe der mei ta laat dat de KNAW okkerdeis advisearre om sa gau mooglik wer in selsstannige universitรชre stรบdzjerjochting Frysk te begjinnen. It Hรขnfรชst bewekket in รปndergrins en wol tagelikertiid minderheden en de Ryksoerheid stimulearje om yn oparbeidzjen de minderheidstalen te รปntwikkeljen en te befoarderjen.
Lokwinsk
It EBLT wol SPLIKA, de Fundashon Akademia Papiamentu en de Papiamentu-taalmienskip fan herte lokwinskje en ek sukses winskje by de realisaasje fan alle รดfspraken รบt it Hรขnfรชst. It lidmaatskip fan SPLIKA en de noflike kontakten mei Bonรชre hawwe it wurk fan it EBLT in ekstra diminsje jรปn. It EBLT sjocht รบt nei it ferdjipjen fan de gearwurking yn dizze fase en seit dรชrom jitris pabien!
Het EBLT feliciteert SPLIKA en de Fundashon Akademia Papiamentu met erkenning Papiamentu
toevoeging Papiamentu op Bonaire aan het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen is een historische stap
Het Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) is er blij mee dat minister Hanke Bruins Slot van Buitenlandse Zaken het Papiamentu op Bonaire heeft aangemeld bij de Raad van Europa. Het is voor het eerst sinds 1997 dat Nederland een โnieuweโ taal aan het verdrag heeft toegevoegd. Het Papiamentu en het Fries zijn nu samen de enige minderheidstalen van Nederland met bescherming onder hoofdstuk III. De andere erkende talen ฬถ het Nedersaksisch, Limburgs, Jiddisch en de talen van Sinti en Roma ฬถ hebben een `lichtere’ bescherming volgens hoofdstuk II, zonder verplichtingen voor bijvoorbeeld het gebruik van de talen bij overheid of de rechtbank.
Weg naar erkenning
Het inschrijven van het Papiamentu in het verdrag laat zien dat het Europees Handvest geen statisch document is, maar een document dat je kunt veranderen en aanpassen aan de 21ste eeuw en ook aan de behoeften van de sprekers van de minderheidstalen. Het EBLT is sinds 2014 actief betrokken bij de strijd van Papiamentu-sprekers op Bonaire en in Nederland voor een betere bescherming van hun taal. Papiamentu-organisatie SPLIKA is sinds 2014 een actief en gewaardeerd lid van het EBLT en ook de Fundashon Akademia Papiamentu van Bonaire gebracht door de jaren heen verschillende werkbezoeken aan Fryslรขn om zich verder te verdiepen in de mogelijkheden en de werking van het Handvest.
Het Handvest kwam voor Bonaire in beeld toen het eiland in 2010 een Nederlandse gemeente (`openbaar lichaam’) werd. Het door Nederland ondertekende en geratificeerde Handvest werd volgens de Raad van Europa hierdoor ook van toepassing op de drie BES-eilanden. Nederland heeft nu voor het Papiaments artikelen geratificeerd op het gebied van onderwijs, rechtsverkeer, openbaar bestuur en openbare diensten, media, culturele activiteiten en economisch en sociaal leven.
Maatregelen
Door de ondertekening van het Handvest wordt Den Haag nu, met de zelfstandige landen Aruba en Curaรงao, verantwoordelijk voor de bescherming en bevordering van het Papiaments. De ratificatie betekent dat de situatie van het Papiaments elke vijf jaar wordt getoetst door een onafhankelijke commissie fan experts en dat organisaties van Papiamentu-sprekers hun visie en wensen in kunnen brengen bij de Raad van Europa.
Nederland zal nu onder andere maatregelen moeten nemen om het Papiaments meer ruimte te geven in het onderwijs. Het aantal lesuren in het primair onderwijs in het Papiaments is op aandringen van het ministerie van O.C. en W. teruggebracht sinds Bonaire een openbaar lichaam van Nederland is. Door het ondertekenen van het Handvest ontstaat er een nieuwe situatie. Nederland is nu verplicht primair onderwijs in het Papiaments te bieden. Dat betekent dat daar ook leermiddelen, medewerkers en geld voor moet worden uitgetrokken.
Van elkaar leren
Met het Papiaments als tweede taal onder hoofdstuk III liggen er ook mogelijkheden voor Fryslรขn en Bonaire om samen te werken en van elkaar te leren. Sommige zaken zijn in Fryslรขn beter geregeld, zoals het beroepstoneel in eigen taal, maar Fryslรขn kan weer van Bonaire leren als het gaat om de plek van de minderheidstaal op de rechtbank. Papiamentu-sprekers hebben het recht om procedures volledig in eigen taal te voeren, terwijl Friezen al blij mogen zijn als het hen lukt om de eigen taal te kunnen spreken.
Werken met het Europese Handvest voor regionale talen en minderheidstalen is een zaak van de lange adem, maar kan ook erg waardevol zijn. Steeds kritischere rapportages van de Raad van Europa hebben er mede toe geleid dat de KNAW onlangs adviseerde om zo snel mogelijk weer een zelfstandige universitaire studierichting Fries te beginnen. Het Handvest waakt over een ondergrens en wil tegelijkertijd minderheden en de Rijksoverheid stimuleren om in samenwerking de minderheidstalen te ontwikkelen en te bevorderen.
Felicitaties
Het EBLT wil SPLIKA , de Fundashon Akademia Papiamentu en de Papiamentu-taalgemeenschap van harte feliciteren en ook succes wensen bij de realisatie van alle afspraken uit het Handvest. Het lidmaatschap van SPLIKA en de aangename contacten met Bonaire hebben het werk van het EBLT een extra dimensie gegeven. Het EBLT kijkt uit naar het verdiepen van de samenwerking in deze fase en zegt daarom nogmaals pabien!
Wy sjogge werom op in moaie middei om de Europeeske Dei fan de Talen, European Day of the Languages, te fieren op 26 septimber.
Taalynklusyf รปnderwiis stie yn de skynwerpers mei sprekkers Hilda Heyde en Janke Singelsma fan de Rutu Foundation en Lectoraat Meertaligheid en Geletterdheid (NHL Stenden Hegeskoalle ).
Dichter fan Fryslรขn Sigrid Kingma skreau in gedicht spesjaal foar dizze dei en muzyk klonk der fan Grunneger Troebadoer Jan Henk de Groot.
Yn de mande mei Akademia Papiamentu en it EBLT organisearret SPLIKA in webinar oer de beskerming fan net-territoriale talen รปnder it Europeesk Hรขnfรชst foar Regionale en Minderheidstalen.
De sprekkers binne Andrew Dijkhoff (foarsitter SPLIKA), Bart Wallet, (Histoarikus VU, Hebrieuske en Joadske stรบdzjes UvA ) Stefan Oeter (rjochtsgelearde), Renรฉ de Groot (lid COMEX) en Alexandra van den Elsen (beliedsmeiwurker YSK/BZK). De fiertaal is it Ingelsk.
Sรปnt 2009 is SPLIKA dwaande om it Papiamintsk beskerme te krijen. In formeel fersyk s รดfwiisd yn 2014, mar no sil in mooglike erkenning fan de taal รปnder it Europeesk Hรขnfรชst foar Regionale en Minderheidstalen รปndersocht wurde.
Op 16 mei organiseert Stichting SPLIKA een interessante lezing over de ontwikkeling van het Papiaments door dr. Joyce pereira.
Op 15 november 2018 promoveerde mevrouw Joyce Pereira, geboren op Curaรงao en opgegroeid op Aruba, aan de Universiteit van Curaรงao Dr. Moises da Costa Gomez (UoC) op het proefschrift โValorization of Papiamento in Aruban society and education, in historical, contemporary and future perspectives”.
De lezing zal online plaatsvinden via Zoom, op 16 mei van 19:00-20:00 uur Nederlandse tijd of 13:00-14:00 uur Antilliaanse tijd. Aanmelden kan via deze link.
Op 11 maart is de bestjoersรดfspraak foar it Papiamintsk op Bonaire/ Akuerdo intergubernamentalpa idioma papiamentu na Boneiru รปndertekene. De bestjoersรดfspraak is in mylpeal foar it Papiamintsk en Bonaire. Papiamentu stiet nammentlik as oarspronklike taal op Bonaire รปnder tanimmende druk fan oare talen. De beskerming fan de taal is dรชrom fan grut belang. De ynset fan Stichting SPLIKA en Fundashon Akademia Papiamentu yn it bysรปnder hawwe ta de bestjoersรดfspraak laat.
Mei de bestjoersรดfspraak wolle de รปndertekeners it Papiamentu op Bonaire stypje en befoarderje. Yn de bestjoersรดfspraak wurd รปnder oare erkend dat it Papiamentu histoarysk ferbรปn is oan Bonaire en dat de taal fan wรชzentlik belang is foar it belibjen en รบtdragen fan de eigen identiteit fan de sprekkers. Der wurde ambysjes beskreaun om de posysje fan de taal te ferbetterjen. Op skoalle bygelyks, dรชrโt learlingen nei 2030 allegearre it lรชzen yn โe macht hawwe moatte.
Undertekening
De bestjoersรดfspraak is รปndertekene troch demisjonรชr minister Kajsa Ollongren (BZK) en deputearren Nina den Heyer fan it Openbaar Lichaam Bonaire (OLB). Minister Ollongren die dat ek รบt namme fan de ministers Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap), Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs) en steatssekretaris Raymond Knops fan BZK. Der sil regelmjittich oerlis plakhawwe tusken de partijen foar de รบtfiering fan de bestjoersรดfspraak.
Minister Ollongren: โTaal is belangrijk voor ons allemaal. Het maakt ons mede tot wie we zijn. Mede dankzij onze taal horen we ook bij een bepaald land of een bepaalde groep. Het Papiaments staat onder druk van de andere talen op Bonaire. Daarom is deze afspraak belangrijk. Het vormt een belangrijke aanvulling op bestaande wetgeving.โ
Fierdere erkenning
Fierders wurdt de ambysje รบtsprutsen om de mooglike rรปte รบt te setten om Papiamintsk te erkennen รปnder it Europeesk Hรขnfรชst foar regionale talen of minderheidstalen. Dat is ek in winsk ek fan Stichting SPLIKA, dyโt dwaande is om dy erkenning fan it Papiamintsk รปnder diel II mooglik te meitsjen. Nederlรขn hat yn it Europeesk Hรขnfรชst it Frysk, Limboarchsk, Nedersaksysk, Jiddysk en Romanes erkend. It Frysk is as iennichste ek รปnder diel III erkend.
โBon dia, danki pa ta akiโ. Zo begon Ruben Severina afgelopen donderdag 26 november zijn voordracht in het Europees Parlement in Straatsburg. Voor een publiek van Europarlementariรซrs van de Intergroup for Traditional Minorities, National Communities and Languages vertelde hij over het Papiaments, legde hij uit welke bedreigingen er op Bonaire zijn voor het Papiaments en onderstreepte hij wat hij verwachtte van de Intergroup. Severina sprak de Europarlementariรซrs toe als voorzitter van SPLIKA, maar ook namens de op Bonaire gevestigde Akademia Papiamentu. Deze twee organisaties vormen samen met Dushi Papiamentu van Bonaire, Fundacion Lanta Papiamento van Aruba en Instituto Alsa Papiamentu van Curaรงao het Platform Papiamentse Unie. Continue reading “Papiaments in het Europees Parlement”
Foto: Caribisch Netwerk NTRโIk moet in het Nederlands lesgeven, maar in mijn mentorklas zitten leerlingen met allerlei nationaliteiten door elkaar. Die horen thuis een andere taal. Als ik uitsluitend in het Nederlands les geef, begrijpen ze het grootste gedeelte nietโ, zegt een lerares die op scholen in Montaรฑa en Weis lesgeeft. โZe moeten na vier jaar wel examen doen in het Nederlands, daarom probeer ik zoveel mogelijk Nederlands in mijn les te proppen.โ
De discussie over de voertaal in het onderwijs op Curaรงao is al jaren gaande. Alle basisscholen op vier na zijn ruim tien jaar geleden overgegaan op Papiaments als voertaal in tegenstelling tot de middelbare scholen. In 2011 werden plannen bekendgemaakt om een Papiamentstalige havo/vwo-opleiding op te zetten. Het plan kwam nooit van de grond maar de discussie over of leerlingen beter zouden presteren op een Papiamentstalige school blijft terugkeren. Continue reading “‘Taalproblematiek groot hinderblok voor het onderwijs’”
Foto: Versgeperst.comMinister Irene Dick van Onderwijs heeft 8 februari nu officieel uitgeroepen tot de โNationale Dag van het Papiamentsโ. De minister maakte eerder al bekend dit te willen invoeren. In de verklaring is ook vastgelegd dat het tussen 8 en 21 februari de โNationale Periode van het Papiamentsโ is.
De dag 8 februari is volgens Dick van grote historische waarde voor Curaรงao. Op deze dag in 1958 werd Papiaments spreken namelijk officieel toegestaan in het Parlement. Modesto โChanoโ Margaretha nam toen het voortouw en besloot voor het eerst Papiaments te spreken in plaats van Nederlands tijdens de vergadering van de Ministerraad. De familie van Chano Margaretha kreeg gisteren een plakkaat met daarop de verklaring overhandigd.
