Wiesneus verdielt priezen

‘As een bok op de haverkist veur de priezen’, dat schreef ien van de kinder die het  Drentstaolig tiedschrift Wiesneus kregen hef. Dit jaor was der gien veurlezer in de klas, maor Wiesneus kwam wál – net as veurgaonde jaoren – de klas in. Vrijwilligers van het Huus van de Taol hebt ze rondbracht, zodat elkenien zuch weer vernuvern kun met verhalen, gedichten, een zuukplaot, kleurplaot en puzzels. En tot slöt nog een heerlijk recept veur arretjescake.

Tot 25 april kunden de oplössingen en kleurplaten inleverd worden en dat hebt ze weten bij het Huus:  zowat 250 kleurplaoten, en veur beide puzzels meer as 500 inzendingen kwamen der binnen! Oet al die inzendingen bint drei winnaars veur een tablet keuzen:

De oplössing van de woordzuker was ‘Meer bewegen begunt mit minder te zitten’. En dat har u.a. Tygo Steenwijk oet Assen goed! De invulpuzzel har as oetkomst ‘speulen’. Dat wus Stefan Boontje oet Emmen ok hiel goed, daorum hef ok hij een tablet wunnen. Oet alle mooie kleurplaoten kun de jury zowat gien keuze maken, daorum bint er twei winnaars keuzen: Sten Gils oet Beilen wint de tablet en met een eervolle vermelding krig Niek Scheerhoorn oet Koekange een schier boekenpakket van het Huus van de Taol.

Digitaal is alles over het tiedschrift ok te vinden op www.wiesneus.nl, op dizze website kan het hiele jaor deur speulenderwies Drents leerd worden.

Huus van de Taol les digitaal veur

Meert is veur streektaolorganisatie Huus van de Taol altied de maond van veurlezen op de basisschoelen. Umdebij 150 vrijwilligers brengt dan een bezuuk an de basisschoelen um veur te lezen en het Drentstaolig kiendertiedschrift Wiesneus te bezörgen. Dat giet dit jaor aans: via youTube en  www.wiesneus.nl kunt meesters en juffen een Drents verhaal de klas in halen met een veurleesopnames in verschillende varianten Drents.

De Wiesneus, het tiedschrift veur basisschoolkiender van 4 tot 12,  hef dit jaor het thema In Beweging en wordt gewoon bezörgd deur de vrijwilligers. Het stiet boordevol verhalen, gedichten, liedties, spellegies, puzzels en een lekker recept. Wiesneus is een mooi veurbeeld van Nedersaksische samenwarking: ok kinder in Grunningen, Overiessel en de Achterhoek kriegt een Wiesneus in de eigen streektaol.

Bij het tiedschrift heurt een lesbrief  en een thema In Beweging op www.wiesneus.nl. Ok de liedties Stoplocht en 1234-Daogse staot daor.

En die bint er niet allèn in het Drents, maor ok in het Grunnings, Achterhoek en Twents.

Frysk op skoalle – In bernerjocht

Demonstrearje mei op 22 desimber yn Ljouwert

Mear as tritich jier lyn, in heal minskelibben al, mochten alle Fryske bern foar it earst op de legere skoalle wat oer har eigen taal leare. En mear as tweintich jier lyn, in hiele generaasje lyn al, mochten alle Fryske bern op de middelbere skoalle wat opstekke oer har eigen taal. Dat it fak Frysk ferplichte oanbean wurde moast wie in hoopfolle ûntjouwing, dêr’t de mear as 350.000 Frysksprekkers yn de provinsje Fryslân út opmeitsje mochten dat yn Nederlân it rjocht op ûnderwiis yn it Frysk tenei serieus oppakt wurde soe. Earder hie dat ûnderrjocht ommers mar sa’n spultsje west fan hjir wat, dêr in bytsje, en alles op basis fan frijwillichheid en it entûsjasme fan de inkeling.

Mar anno 2016 is der gjin reden mear foar optimisme oer it Frysk ûnderwiis. In deibegjin kin it net mear neamd wurde: wilens is it nacht yn ’e nane. Frysk leare op skoalle, it is by op syn heechst in oerke yn ’e wike bleaun. De measte masters wolle wol, mar kinne te min. It komt foar dat ûnbrûkbere lesmiddels jierrenlang dochs brûkt wurde moatte. It komt foar dat lessen bestean út it sjen nei in fideootsje. It komt hieltyd mear foar dat skoallen gebrûk meitsje fan de mooglikheid ûntheffing te freegjen fan de ferplichting om Frysk ûnderwiis te jaan – en dy samar krije fan de Provinsje. Unheffing of net, yn beide gefallen lit de ûnderwiisynspeksje it Frysk oan ’e kant fan ’e dyk lizze. Jawis, der is in Wet op it basisûnderwiis, der binne folsleine kearndoelen foar it fak Frysk, wat betsjut dat bern it as se it ûnderwiis ferlitte it Frysk sprekke, lêze en skriuwe kinne; der is in hânfêst foar beskerming fan minderheidstalen dêr’t it rjocht op ûnderwiis helder yn ferankere is. Mei de politike mûle sit it meast wol goed, mar it binne konkrete politike dieden dêr’t op wachte wurdt.

Wierlik, effektyf Frysk ûnderwiis is foar de Frysksprekkende taalminderheid yn Nederlân ommers in minskerjocht. Wierlik en effektyf Frysk ûnderwiis is ek in bernerjocht. In rjocht dat, op ’t heden en altyd al, âlden en bern allyk ûntkeard wurdt troch de Nederlânske steat en de Provinsje Fryslân. Wa of wat makket risselwaasje om it yndividueel-minsklike én maatskiplike probleem fan it Fryske analfabetisme werklik oan te pakken? Us multykulturele ideaal is omslein yn it omkearde, nammentlik fan taaldiversiteit nei in assimilaasje-ideology: trochinoar 90 oant 95 persint Nederlânsk, wat Ingelsk en sa’n 2 persint Frysk yn it basisûnderwiis. Frysktalige learlingen wurde troch it ûnderwiis ferballe út har eigen taal.

It wurdt tiid om sjen en hearre te litten dat der in ein komme moat oan dy beskamsume sitewaasje, in lân ûnweardich dat graach altyd en oeral foaroan stiet om te striden foar minskerjochten. Wy wolle op tongersdei 22 desimber dêrom mei in demonstraasje yn Ljouwert oan de polityk en de befolking fan Fryslân net inkeld sjen litte dat wy ús taal de muoite wurdich fine om noed foar te stean. Wy wolle ek en foaral derop ta dat ús bern lang om let it rjocht krije sille dat wy noait hân hawwe: it rjocht op wierliken en effektyf ûnderwiis yn it Frysk. It giet om mear oeren, middels en minsken; om mear earmslach foar it Frysk op trijetalige skoallen; om it planmjittich en mei oertsjûging tawurkjen nei in dúdlik better plak foar it ûnderwiis fan en yn it Frysk.

Op 22 desimber om 19.00 oere sille wy byinoar komme op it Saailân yn Ljouwert, om fan dêr yn optocht troch de stêd te gean. Elkenien is fan herte útnoege om mei te dwaan, hoe mear minsken, hoe better.

Frysk op skoalle – in bernerjocht!

FFU: Frysk earste taal yn ûnderwiis

 

De Feriening Frysk Ûnderwiis (FFU) hat yn in iepen brief oan it provinsjebestjoer in krityske reaksje jûn op de provinsjale taalnota ‘Grinzen oer’. Dy reaksje is yn al syn hear en fear te lêzen op de side fan literêr tydskrift ensafh. Foar in fierder en konkreter útwurkjen fan de nota is yn it brief op in rychje setten wat de FFU allegearre nedich achtet om ‘it Frysk te hoedzjen en te noedzjen’:

Continue reading “FFU: Frysk earste taal yn ûnderwiis”