Op donderdeg 29 jannewary 2026 om 19.30 uur fynt in de bibletheek fan St.-Anne de jaarlikse gedichte-aven plak. Foor jong en oud! Wille jim ’n gedicht foordrage, dan kinne jim jim anmelde fia info@bildtsaigene.nl. Geef dan ok even deur hoe’t ’t gedicht hyt en wie’t ’t skreven het. Opgeve kin ok deur te bellen na 06-45657383 of kom even in de bibletheek del.
En ’t maakt niet út wer’t ’t gedicht over gaat. Ok niet at ’t Bildts, Frys of Nederlâns is. ’t Mâg ’n sels skreven gedicht weze, maar ok ’n al bestaand gedicht. Maar omdat wij op ’t Bildt binne, sou ’t fijn weze dat d’r al wat Bildtse gedichten tussen sitte. Maar watfoor gedicht ’t ok is, wij doen niet soa moeilik. Hooplik doen jim dat ok niet en wort d’r niet stind en binne d’r weer ’n prot foordragers en foordraagsters fan de pertij.
O ja, ok ’t jongereand is fansels meer as welkom om met te doen! Fansels binne besoekers en dus toehoorders fan harte welkom. ’t Is ok nag ’s fergeefs.
Bern dy’t meartalich grutbrocht wurde, hawwe faak ûngelikense ûnderwiiskânsen yn ferliking mei harren ientalige leeftydsgenoaten. Dat is in útdaging yn it ûnderwiis dêr’t ús ynternasjonale projekt Read with Multilingual Early Education (Read with MEE) op ynspilet mei it skriuwen fan in hânboek mei handige ynformaasje. Dat hânboek wurdt op 27 jannewaris online presintearre.
Ynteraktyf foarlêzen
Op tiisdei 27 jannewaris 2026 is elkenien, online, fan herte wolkom om it Ingelsktalige webinar ta gelegenheid fan de lansearring fan it nije hânboek fan it Read with MEE-projekt by te wenjen. Dat hânboek jout tagong ta nije wurkwizen en resinte ûntwikkelings op it mêd fan taalûntwikkeling, taalkundich ferskaat en ûndersyk nei meartaligens. It hânboek wurdt fergees beskikber makke op de website fan Read with MEE.
Yn it webinar sille dosint-ûndersikers fan projektpartner NHL Stenden fertelle oer ynteraktyf foarlêzen en oare praktiken dy’t taalûntwikkeling yn meartalige klaslokalen yn de iere jierren befoarderje kinne.
It webinar wurdt iepene troch prof. Lorna Carson fan Trinity College Dublin en is op 27 jannewaris 2026 fan 16:15 oant 17:00 oere. Om de ZOOM-link te ûntfangen, kinst dyn e-mailadres hjir ynfolje.
Oer Read with MEE
It Erasmus+ projekt Read with Multilingual Early Education (Read with MEE) sil ynnovative tools en materiaal ûntwikkelje om de lêsfeardigens fan jonge meartalige bern (2-6 jier) te befoarderjen. It projekt spilet yn op in driuwende útdaging yn it ûnderwiis, omdat bern dy’t meartalich opgroeie faak ûngelikense ûnderwiiskânsen hawwe yn ferliking mei harren ientalige leeftydsgenoaten. Troch de ûntwikkeling fan thústalen fan bern te stypjen en te wurdearjen, rjochtet it Read with MEE projekt him op wichtige Europeeske prioriteiten, lykas ynklusy en diversiteit yn it ûnderwiis en it ferbetterjen fan de basisfeardichheden fan jonge bern.
In het Huus van de Taol is een neie expositie te bewondern. Under de titel Laag over laag – een persoonlijke reis door verf en druk’ lat Harry Prins wark oet verschillende periodes van zien kunstzinnige ontwikkeling zien.
De expositie gef een inkiekie in de zuuktocht van Prins naor een eigen stijl en techniek. In 2011 begund’e met schildern bij kunstenares Nicole van der Veen-Kerssies in Hieken, waorbij hij startte met acryl- en later eulievarf. Naost het schildern met eulievarf, waormet hij nog aal gangs is, hef e de lèeste jaoren zien horizon verbried met lino- en holtsneden, waorbij e specifiek gebroek mak van de reductietechniek.
Zuken en vinden De tentoonstelling lat zien waor Harry Prins nou stiet in zien veurtdurende proces van zuken en vinden. Bezukers ziet een dwarsdeursnee van zien wark: van zien allereerste schilderij tot de recente grafische warken. Het warken met verschillende technieken weerspiegelt dit proces van underzuuk en ontdekking.
Allewal Prins al sinds 2017 dielnemp an de jaorlijkse Visitekaartjes-expositie bij Galerie Kakelbont in Paterswolde en veurig jaor exposeerde tiedens Kleintje Kunst in Apeldoorn, is dizze expositie in Beilen een primeur. Het is zien eerste solo-expositie én de eerste maol dat zien grotere warken veur het publiek te zien bint.
Praktische informatie
De expositie is te bekieken van dinsdag 13 jannewaori tot en met woensdag 25 meert 2026, bij het Huus van de Taol, Raadhuisplein 1 in Beilen.
Openingstieden bint maondag tot en met dunderdag van 9.00 tot 16.30 uur en op vrijdag van 9.00 tot 13.30 uur.
De toegang is gratis.
Het Huus van de Taol
Het Huus van de Tao is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.
Streektaolorganisatie het Huus van de Taol hef in samenwarking met RTV Drenthe dit jaor naor de mooiste kreet in oeze streektaol zöcht. Nao een inzendronde en een stemronde is nou de winnaar bekend. Nao een spannende verkiezingsweek bleek Moej hen heuien? net drie stemmen meer as Kop derveur te hebben.
De kreet Moej hen heuien? wordt niet overal in Drenthe gebroekt, maor is veur veul Drenten vast geliek dudelijk. Iene die hen heuien möt hef namelijk haost, umdat het heui binnenhaald worden möt, veurdat het met bakken oet de lucht komp. De kreet komp in meerdere varianten veur in de previncie. Ok moej heuien? en ie huuft niet hen heuien bint te heuren in Drenthe.
As kreet is het is een milde, haost wat zörgzame opmarking, waormet iene op een subtiele wieze zegd wordt dat het misschien tied is um het even wat kalmer an te doen. Zeker zo in de drokte vlak veur de kerst past dizze bosschup goed.
Zowat 900 stemmen kwamen der binnen op de top 5 van de mooiste Drentse kreet, waorbij opvöl dat er dit jaor hiele femilies tegeliek heur stem instuurden.
Huus van de Taol
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.
De Fryske Beweging hat in petysje lansearre om de Provinsje Fryslân derfan te oertsjûgjen dat it Frysk as earste taal op de nije twatalige ferkearsbuorden pleatst wurde moat. De organisaasje wol dêrmei tefoaren komme dat it Frysk – yn syn eigen provinsje – sichtber op it twadde plak bedarret.
Yn de hjoeddeiske plannen wol de provinsje it Nederlânsk boppe-oan sette. “In flinke flater,” seit bestjoerslid Pieter de Zwart. Al is dat neffens him net perfoarst it gefolch fan kweade wil. “It Frysk wurdt hjir net om ynhâldlike redenen op it twadde plak set, mar om’t de provinsje op basis fan in dizich advys fan in ferkearspsycholooch de ferkearde kant opstjoerd is.”
De Fryske Beweging wiist derop dat der gjin ferkearstechnysk argumint bestiet om it Nederlânsk foarrang te jaan. Yn oare twatalige regio’s yn Europa – lykas Wales, Skotlân en it Baskelân – stiet de minderheidstaal boppe-oan, sûnder dat der ek mar ien probleem foar de feiligens ûntstiet. De Zwart: “It is hielendal net in saak fan ferkearsfeiligens, mar fan status. Taalpsychologysk besjoen makket it nammentlik wol in grut ferskil: wat boppe-oan stiet, wurdt gefoelsmjittich as de wichtichste taal sjoen.”
Dêrom is it neffens De Fryske Beweging wichtich dat it Frysk yn Fryslân dúdlik te sjen is as de taal dy’t hjir echt thúsheart. “It Nederlânsk hat oeral yn Nederlân al it earste wurd. Lit ús yn Fryslân asjebleaft soargje dat ús eigen taal it plak krijt dat it fertsjinnet.”
In december is streektaolorganisatie Huus van de Taol drok met de zuuktocht naor de mooiste Drentse kreet van 2025. Nao een week van suggesties insturen is het nou tied um te stemmen! Dat kuj doen op ien van de vief miest ingezunden kreten op huusvandetaol.nl/kreet.
Tot 10 december kun elkenien een kreet insturen. Dat gebeurde zu’n 300 maol, met een prachtig gevarieerd risseltaot. ‘Met de mooiste Drentse kreet wordt maor weer ies dudelijk hoeveul riekdom het Drents kent,’ volgens directeur Renate Snoeijing. ‘Naost bekende kreten as met de bek op ’t stuur, vaak bi’j te bange en ik bin an de latten waren der ok Drenten die keuzen veur kreten die misschien wal allent bij heur in de femilie gebroekt weurden. Zo zagen we Genieten en blieven drieten, Ie moet mij de kop niet oranje maken en Wat doew? Koffiedrinken of hen berre gaon?
Het gung dus alle kaanten op met de inzendings dit jaor, al kuj in de top vief wal zien dat er ok een hiele bult kreten bint die as vaak gebroekt wordt. Dit bint de kreten waor op stemd worden kan:
Wat woj? – wordt gebroekt um te vraogen wat iene wil, maor der bint ok veul Drenten die dit zegt um een Chinees restaurant an te duden
Kop derveur – bekende kreet (ok in aandere dielen van het Nedersaksische taolgebied) die gebroekt wordt in moeilijke tieden um iene an te moedigen um vol te holden
Moej hen heuien? – kreet um droktemakers, bumperklevers of sneljagers tot rust te manen. Hej het drok ofzo?
’t Kun minder – het hoogst haalbare oordiel dat een Drent geven kan. ‘t Kun minder stiet veur alles wat hij merakel mooi, schier en nuver vindt.
Kuj ’t even wachten? – veur een Drent een logische vraog um te kieken oj even tied veur hum hebt, veur een nei-Drent een rare vraog umdat e niet wet waorop e wachten möt en waorum
Vanof nou tot an 19 december kuj stemmen op dizze vief woorden via huusvandetaol.nl/kreet.
Op 22 december wordt vervolgens de mooiste Drentse kreet van 2025 ’s mörgens bij Radio Drenthe bekendmaakt.
De ferrassing wie grut, doe’t der in pear wiken lyn in telefoantsje kaam fan de Nederlânske ambassade yn Italië. Jelske Dijkstra, de hjoeddeistige projektmanager fan Mercator, en Cor van der Meer, dy’t rom 20 jier projektmanager west hat en koartlyn pensjonearre is, waarden útnûge om ôf te reizgjen nei de Noard-Italiaanske stêd Udine om de ALTRE EUROPE Award yn ûntfangst te nimmen.
Jelske Dijkstra en Cor van der Meer nimme de award yn ûnfangst. Foto: Luca Chiandoni
Fjirtich jier ûndersyksaktiviteiten
De útrikking fan dizze ‘oeuvre’-priis wie op it SUNS Festival yn Udine, it festival foar poadiumkeunsten yn Europeeske minderheidstalen. De priis waard útrikt troch Federico Pirone, wethâlder fan Kultuer fan de gemeente Udine, en Carlo Puppo, foarsitter fan it evenemint.
Yn syn taspraak neamde Pirone trije redenen wêrom’t Mercator de ALTRE EUROPE priis fertsjinne. Dat wie “foar hast fjirtich jier ûndersyksaktiviteiten dy’t benammen wijd wiene oan de minderheidstalen fan ús kontinint, foar de kwantiteit en kwaliteit en beskikberens fan de stúdzjes nei de situaasje fan minderheidstalen yn it ûnderwiis en nei taalkundige diversiteit, en omdat Mercator mei al dizze aktiviteiten in referinsjepunt is foar alle Europeeske minderheidsmienskippen en sa in ympuls jout oan it befoarderjen fan taalrjochten yn Europa.”
Grutsk
Jelske Dijkstra is wiis mei de priis: “Ik fyn it enoarme opstekker foar Mercator. De priis is in grutte wurdearring en erkenning fan ús wurk. Dit waard moarns by it programma foar skoalbern ek befêstige troch de learkrêften dy’t nei ús ta kamen.” Moarns wiene Dijkstra en Van der Meer nammentlik noch te gast yn in teaterkolleezje foar likernôch 300 bern om te praten oer meartaligens en it wurk fan Mercator. Cor van der Meer sjocht de priis ek as erkenning foar Mercators wurk. “It lit sjen dat ús krewearjen foar de lytse talen yn Europa ek by oare minderheden wurdearre wurdt. We meie dêr as meiwurkers grutsk op wêze!”
Oer SUNS
SUNS Europe is it Europeeske Festival foar poadiumkeunsten yn Europeeske minderheidstalen. It festival sette yn 2009 útein as in muzykwedstriid foar minderheidsmienskippen yn it Alpen- en Middellânske Seegebiet fan Europa en is ûnderwilens útgroeid ta in moetings- en útwikselingsplatfoarm foar keunstners út minderheidstaalgroepen yn Europa.
Ter gelegenheid van het 45-jaorige bestaon van oetgeverij Het Drentse Boek hef streektaolorganisatie Huus van de Taol een Drentse schriefwedstried organiseerd. Het thema van de wedstried was ‘45’ en de oetgeverij fieterde schrievers an um wieder te kieken as allent het jaor 1945. En dat is goed lukt.
Zowel ervaren as minder ervaren schrievers kunden een verhaal of gedicht insturen. De jury bestund oet veer personen die specialiseerd bint in Drentse literatuur. In elke categorie is een eerste en tweede pries oetlangd. Ok was der een anfieterpries.
Bij de ervaren schrievers waren de eerste priezen veur Gerrit Boer (poëzie) en Tonko Ufkes (proza). Bij de minder ervaren schrievers gungen de eerste priezen naor Gerdina (poëzie) en Riet van het Hof (proza). Van een selectie van de inzendings is een boek samensteld dat de titel Teroggekieker, naor het verhaal van Yvonne Bijl, kregen hef. Bijl kreeg het eerste exemplaar van de bundel tiedens de feestelijke priesoetreiking.
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.
In dichtbondel dy’t Gratama (1932 – 2017) acht jier lyn sels skreau en gearstalde
‘Hagelslach’, de lêste dichtbondel fan Rients Gratama, mei tekeningen fan syn frou en keunstner Carla van der Heijde. De presintaasje wie yn hannen fan Geart de Vries, dy’t Carla ynterviewde oer it ta stân kommen fan de bondel, en dy’t Freark Smink befrege oer syn relaasje en gearwurkjen mei Rients. Smink mocht ek it earste eksimplaar fan ‘Hagelslach’ yn ûntfangst nimme. “Rients joech libbenswille, en stof om oer nei te tinken”, sa sei Smink. Dat slút moai oan by de fersen; altyd mei wat humor, mar meast ek mei in filosofyske ynslach. De bondel is fan hjoed ôf rûnom te keap yn de boekhandels yn Fryslân.
Freark Smink bliid mei earste eksimplaar. Foto’s: Hermien van der Meer en Froukje van Houten.
Sechstich jier bespile kabaretier en teäterman Rients Gratama alle poadia yn Nederlân mei gemiddeld ien kear yn ’e fjouwer jier in Frysk programma. Hy skreau yn syn libben mear as 60 programma’s, wêrûnder in tal toanielstikken en musicals, mei likernôch 750 lietteksten. Ek hie er rollen yn toaniel- en musicalproduksjes. In libben fan skriuwen en spyljen en no dus in bondel mei gedichten, skreaun en gearstald troch Rients sels, yn de lêste oardel jier fan syn libben.
Yn dy lêste oardel jier waard troch syn ôfnimmende sûnens dúdlik dat Rients syn teksten net mear sels op it toaniel bringe soe. Mar ideeën wiene der mear as genôch en skriuwe koe er noch wol. It waarden gedichten, want wêr’t in liet skreaun wurdt mei gefoel foar in muzikaal ritme en om in komponist freget, jout in gedicht alle romte foar gedachten. Foarmjûn yn de poëzij fan it wurd sels: in foarm dy’t paste by hoe’t Rients syn eigen libben oerseach yn al syn grutte en lytse fasetten, fan begjin ta de ein en alles der tuskenyn.
Troch it skriuwen oer ‘begjin ta de ein en alles der tuskenyn’, ûntstie by Rients Gratama it idee fan in bondel. Dóchs noch in programma, mar dan yn in boekbân. Hy frege syn frou Carla van der Heijde om der tekeningen by te meitsjen. It soe harren lêste mienskiplike projekt wurde.
Eksposysje
Tekening by gedicht ‘mear net’ – Rients Gratama. Foto’s: Hermien van der Meer en Froukje van Houten.
De orizjinele houtskoaltekeningen út de bondel binne de hiele moanne desimber noch te sjen op alle sneonen en sneinen fan 12.00 – 17.00 oere yn Atelier Carlavanderheijde, Oostergrachtswal 25, 8921 AA Ljouwert.
Ferwachte: De Grouwe Gratama
Ein 2026/begjin 2027 ferskynt noch in boek fan Rients Gratama, ûnder de titel: De Grouwe Gratama. In tsjok boek fan 800 siden mei in bondeling fan (hast) al syn lietteksten.
Steatssekretaris fan OCW Koen Becking brocht op moandei in besite oan trijetalige basisskoalle ’t Holdersnêst op De Harkema. De wurkbesite stie yn it teken fan de aktualisaasje fan de kearndoelen Fryske taal en kultuer. Dy nije kearndoelen binne klear en sille begjin takom jier foar fêststelling oan Provinsjale Steaten foarlein wurde. ‘t Holdersnêst is ien fan de skoallen dy’t de kearndoelen test hat.
De steatssekretaris krige fan Cedin, dy’t fan de provinsje de opdracht krigen hat om de kearndoelen Frysk te aktualisearjen, in taljochting op it proses en de ynhâld fan de nije kearndoelen. Sa binne de kearndoelen Frysk foar it primêr ûnderwiis útwreide mei omtinken foar Fryske kultuer en kinne skoallen de kearndoelen Fryske taal en kultuer mei kearndoelen fan oare leargebieten ferbine.
Neffens direkteur Michiel Veenstra fan ‘t Holdersnêst biede de nije kearndoelen Fryske taal en kultuer skoallen in soad mooglikheden om it Frysk in stevich plak yn it ûnderwiis te jaan: “De nije kearndoelen Fryske taal en kultuer geane oer it learen en brûken fan de Fryske taal. Dêrnjonken hat kultuerbewustwêzen ek in plak krigen. Witte wa ast bist en wêr ast wei komst is wichtich om úteinlik doelen te berikken. Wy binne der wiis mei dat dit ûnderdiel is fan de nije kearndoelen.”
Deputearre Eke Folkerts sprekt fan in geweldige mylpeal: “Mei de nije kearndoelen krije alle bern yn Fryslân de kâns om meartalich op te groeien. Dat stipet de algemiene ûntwikkeling fan learlingen en soarget derfoar dat alle bern optimaal meidwaan kinne yn de twatalige Fryske mienskip.”
Foto; Provinsje Fryslân
Tiidpaad
De nije kearndoelen sille no earst foar goedkarring oan Provinsjale Steaten foarlein wurde en dêrnei oan de steatssekretaris. Steatssekretaris Koen Becking: “Geweldig dat ze hier in Fryslân volop aan de slag gaan met de nieuwe kerndoelen Friese taal en cultuur. Goed onderwijs begint met basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen en met het inzetten daarvan in vakken als geschiedenis en biologie. Het nieuwe landelijke curriculum legt een stevige basis voor alle leerlingen, het maakt duidelijk wat ze moeten kennen en kunnen. En geeft leraren meer duidelijkheid over wat leerlingen echt moeten leren. Hoe ze dat precies doen, is aan de leraar en de school.”
Ferwachte wurdt dat de kearndoelen dan op 1 augustus 2026 fan krêft wurde. Skoallen út it primêr ûnderwiis en de ûnderbou fan it fuortset ûnderwiis kinne dan mei de start fan skoaljier 2026/2007 mei de nije kearndoelen oan ‘e slach. Yn it foar sille alle skoallen yn Fryslân op ferskate wizen oer de nije kearndoelen ynformearre wurde. De kearndoelen binne no al te finen op de webside www.kurrikulum.frl.
By it ymplemintearjen fan de nije kearndoelen Fryske taal en kultuer kinne skoallen fan Taalplan Frysk 2030 stipe krije. Op dy wize wurdt der wurke oan de doelstelling, fêstlein yn de BFTK 2024-2028, dat yn 2030 op alle skoallen yn Fryslân alle kearndoelen Fryske taal en kultuer ûnderdiel fan it ûnderwiisprogramma binne. Mear ynfo: www.taalplan.frl.
