Sawol it Noardfrysk as it Liwwadders klinke op 21 febrewaris – de Ynternasjonale Memmetaaldei – yn Slieker Film, Ljouwert. Dy deis is de fertoaning fan de Noardfryske film Amrum mei in yntroduksje fan frisist Henk Wolfenoanslutend klinkt it startskot foar in taal- en keunstprojekt foar de promoasje fan it Liwwadders mei de presintaasje fan trije Liwwadder spesjaalbierkes fan Brouwerij Grutte Pier, dy’t ynspirearre binne op it boek Ik rúk al aardech naar de skep fan Ezra Efdé.
Mei Ynternasjonale Memmetaaldei op 21 febrewaris stean taaldiversiteit, memmetalen en meartaligens jierliks yn it sintsje. It is de tolfde kear dat it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT), it Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen (ûnderdiel fan de Fryske Akademy) en Slieker Film – dit jier fersterke mei it Noordelijk Film Festival – op dy bysûndere dei films oer en mei taalminderheden presintearje.
Amrum
Op it ôfhandige Dútske waadeilân Amrum is yn de lêste wiken fan de oarloch yn april 1945 oan alles gebrek. De tolfjierrige Nanning moat as ‘man fan it hûs’ alles op alles sette om syn mem dy’t hast befalle sil, broerke, suske en syn muoike fan iten te foarsjen. Nettsjinsteande it lijen fielt it libben op it prachtige, winige eilân hast as in paradys. Mar as de frede lang om let oanbrekt, wrakselet Nanning mei de nazi-oertsjûgingen fan syn âlden, en de tsjinstanners op it eilân.
Amrum (reg. Fatih Akin) is in coming-of-age ferhaal dat bot yndruk makket. Aktrise Diane Kruger spilet yn de film dy’t ynspirearre is op de autobiografyske roman Amrum fan Hark Bohm.
It Noardfrysk is ien fan de Fryske talen en wurdt praat yn it noarden fan Dútslân, sawol op it fêstelân as op waadeilannen lykas Amrum. De film wurdt yntrodusearre troch Henk Wolf, taalkundige, frisist en hjoed-de-dei warber as wittenskiplik meiwurker foar it Sealterfrysk by de Oldenburgische Landschaft.
Liwwadder spesjaalbier en startpunt taal- en keunstprojekt
De lansearing fan dry ferskillende Liwwadder spesjaalbieren, brouwd in samenwerking met bierbrouwerij Grutte Pier, is ut startpunt fan un taal- en keunstprojekt foar de promoasy fan ut Liwwadders. Cambuur-trainer Henk de Jong, wethouwer Hein Kuiken en direkteur fan ut Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) Meindert Seffinga, sille de earste eksemplaren in ontfangst nimme fan inisiatyfnimmer Ezra Efdé. De Liwwadder band Trio Ossekop, met Johan Juckers fan ut fòrmaleche Irish Stew, fersòrgt de múzyk, met Liwwadder klassikers (o.a. “Oudste stapper fan ’e stad”).
De namen fan ‘e spesjaalbieren binne baseard op spreekwoarden út ut yllustrearde spreekwoardeboek Ik rúk al aardech naar de skep (2024), fan un skrifke út 1998 waar oma Aartje Feikje (Attie) Efdé-van der Wal Liwwadder spreekwoarden en gesegden fastlêgde. Remco Efdé, yllustrator fan disse útgave, het nou oek de etiketten fan ‘e bieren ontworpen. Disse etiketten hewwe un QR-koade, dy’t by scannen een grôte gele knop opent waar mênsen hun eigen spreekwoarden in kenne senden op de website Liwwadder-spreekwoorden.nl. Disse website is in samenwerking met ut HCL en Cinnamon Interactive tot stand kommen.
De insendingen wurde metnomen in un projekt met Graffiti Platform Leeuwarden, waarbij ferskillende keunstenaars útnoadegd wurde om un spreekwoard te kieze en un eigen interpretaasy derfan te ferbeelde in muurskilderingen in ’e stad. Met dit projekt toane we de kreatife pòtênsy fan lokale taal, fertaald in un eigentidse fòrm.
Oer de organisaasjes
- EBLT
It Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) is in koepelorganisaasje dy’t har sûnt 1984 ynset foar de promoasje en beskerming fan autochtoane minderheidstalen yn Nederlân. It EBLT hat mear as tweintich lidorganisaasjes, dy’t harren ynsette foar de posysje fan it Frysk, it Nedersaksysk, it Biltsk en it Papiamintsk.
- Ik rúk al aardech naar de skep
Ik rúk al aardech naar de skep het syn oarsprong in un handgeskreven skrifke út 1998, waar oma Aartje Feikje (Attie) Efdé-van der Wal Liwwadder spreekwoarden en gesegden fastlêgde. Na her overlijden het kleinseun Ezra Efdé, met hulp fan de provînsy Fryslân en andere lokale òrganisasys, der un boekje fan maakt, met as doël haar werk en het Liwwadders te beware en te dele. Op 25 november 2024 is disse bundel fan Liwwadder spreekwoarden públiseard en is sinsdyn beskikber by bekende boekhandels in Liwwarden.
- Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen
It Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen is ûnderdiel fan de Fryske Akademy en hat as missy it opdwaan, tapassen en it fersprieden kennis op it mêd fan meartaligens en taallearen op skoalle, thús en troch kultuerpartisipaasje. De fokus fan Mercator leit benammen op de regionale en minderheidstalen yn Europa.
- Noordelijk Filmfestival
Het Noordelijk Film Festival is een vijfdaags filmfestival in Leeuwarden dat elk jaar plaatsvindt in november. Op het Noordelijk Filmfestival wordt in 2026 voor het vierde jaar op rij een selectie films gepresenteerd uit kleine taalgebieden van over de hele wereld, als onderdeel van de programmalijn Memmetaal.
- Slieker Film
Slieker Film is hét filmhuis van Fryslân, gevestigd aan het Wilhelminaplein in het Fries Museum te Leeuwarden. We doen meer dan enkel films vertonen, we brengen met onze liefde voor film en cultuur ook mensen samen.
Wês wolkom
Op sneon 21 febrewaris begjint om 15:00 oere it filmprogramma yn Slieker Film, Wilhelminaplein 92, Ljouwert. Filmkaarten binne by Slieker te krijen. Oanslutend is der yn de foyer om 17:00 de iepenbier tagonklike presintaasje fan de Liwwadder spesjaalbierkes.
