Posts

Posted on

Fryske studinten yn ‘e FryslânDOK ‘Fan it nêst ôf’ te sjen op 15 en 16 april

Foar in stúdzje oan de universiteit of it HBO ferlitte in protte Fryske jongeren de provinsje. Mar ienkear ‘om utens’ beslút in lytse groep har oan te sluten by in Fryske studinteferiening. Wêrom dogge se dat, frege de Grinzer filmmakker Anne van Slageren him ôf. Hy socht Fryske studinten op yn trije stêden. De FryslânDOK ‘Fan it nêst ôf’ is te sjen op 15 en 16 april by NPO2 en Omrop Fryslân.

Fryske studinteferienings
Eartiids wiene it der mear, mar no binne der noch trije Fryske studinteferienings yn Nederlân: Aldgillis yn Delft, Bernlef yn Grins en WSSFS yn Weinum, oftewol Wageningen. Mei-inoar in pear hûndert jongeren fan Fryske komôf binne der lid fan. Se ferlieten Fryslân, mar slute har dochs oan by in Fryske studinteferiening. Anne van Slageren, yn syn eigen stêd Grins bekend mei Bernlef, frege him ôf wat harren beweecht. Is it bepalend foar harren ûntwikkeling, is it de taal, binne se ûnwennich? Is it in foarm fan nasjonalisme, of binne en wurde se júst foarútstribjend yn harren oanpak en mentaliteit? Dêryn fuorre troch in identiteit fan ferskate lagen, harren provinsjale achtergrûn en de globalisearjende wrâld dêr’t se diel fan útmeitsje.

wrâldpiken
Van Slageren gie foar FryslânDOK nei it Krystkongres yn Frjentsjer, in jierliks treffen fan de Fryske studinteferienings. Yn de film folget er trije studinten út Delft, Grins en Wageningen. Ek spruts er emearitus-heechlearaar Fryske taal en letterkunde Goffe Jensma. Yn ‘Fan it nêst ôf’ wurdt de sjogger meinommen yn it libben fan de jonge ‘wrâldpiken’ – teminsten, sa omskriuwt ien fan de studinten harsels mei in knypeach nei de ynwenners fan de Fryske Wâlden.

Fryske studinten fan WSSFS. Foto: Anne van Slageren

FryslânDOK ‘Fan it nêst ôf’
Sneon 15 april NPO2 15.30 oere (werhelling 16 april 13.10 oere)
Snein 16 april Omrop Fryslân 17.00 oere (werhelling alle oeren)
FryslânDOK wurdt Nederlânsk ûndertitele.

Posted on

Spektakulêre fynst by Tresoar set Eise Eisinga yn oar ljocht

Oer Eise Eisinga (1744-1828) is faak skreaun dat er in autodidakt wie. De bouwer fan it Planetarium yn Frjentsjer soe ‘in iensum sjeny wêze dat himsels wiskunde en astronomy learde’. In spektakulêre fynst yn de kolleksje fan Tresoar rekkenet foargoed ôf mei dit byld.

Yn de argiven ûntduts Arjen Dijkstra, direkteur fan Tresoar, in hânskrift mei de summiere omskriuwing ‘Meetkonst van W.W. 4to’. Dêryn seach er wiskundige opjeften stean dy’t identyk binne oan opjeften yn Eisinga syn hânskriften.

De W.W. op de omskriuwing ferwiist nei Willem Wytzes, in wolkjimmersfeint. Hy wenne en wurke yn Frjentsjer en folge dêr wiskundelessen oan de universiteit. Wiskunde wie it iennige fak dat iepen stie foar studinten dy’t gjin Latyn koenen, it wienen spesjale kolleezjes dêr’t ek in wolkjimmersfeint oan meidwaan koe.

Fanwegen de oerienkomst tusken de opjeften fan Willem Wytzes en Eisinga, liket it logysk om oan te nimmen dat Willem Wytzes syn lessen oan Eisinga joech, op grûn fan wat er sels oan de universiteit fan Frjentsjer learde.

Opjeften út it hânskrift fan Eise Eisinga (swart-wyt-byld) en út it hânskrift fan W.W. (Foto Tresoar, Haye Bijlstra)

Yn syn biografy fan Eisinga skreau Dijkstra al dat in grut diel fan de opjeften dy’t Eisinga makke út oare boeken kamen en dat er les krige. Utsein dat yn it hânskrift fan Wytzes in pear Latynske termen ferfongen binne troch Nederlânske, is hast alles eksakt werom te finen yn Eisinga syn útwurkingen. Dêrmei wurdt dus dúdlik dat Eise Eisinga net yn isolaasje fan de universiteit wurke, mar der krekt fan profitearre. En dat is fansels in folle moaier en begrypliker byld fan it ferline, dan dat fan ien dy’t hielendal allinne him de wiskunde en astronomy eigen makke.

Posted on

U.D.I. Runerwold wint Drents ienakterfestival Kört&Goed

In theater De Tamboer in Hoogeveen hef rederiekerskamer U.D.I. oet Runerwold op zaoterdag 1 april het ienakterfestival van streektaolorganisatie Huus van de Taol wunnen. De tenielgroep voerde het stuk ‘Viefsterrensafari’ op. Dit is een nei stuk schreven deur Marianne Braam. In 2020 hef het Huus van de Taol een cursus ienaktersschrieven had. Met groot succes, der bint zu’n tien neie ienakters schreven. Marianne Braam hef ‘Viefsterrensafari’ tiedens deze cursus schreven.

In theater De Tamboer in Hoogeveen kreeg het pebliek zaoterdagaovend een vol pergramma te zien. ‘De Wichter oet Vrèeis’ stunden op de plaanken met een zölfgeschreven stuk en theatergroep ‘Plat op Pad’ oet Nei-Moscou speulde de klassieker ‘Brandsma vrag een hoesholdster’. 

In de tied tussen de tenielstukken was der meziek van de zes vrouwlu van ‘Dwarzz’ oet Emmen. Nao de veurdracht van schriefster Yvonne Bijl meuk de jury de winnaar bekend. De speulers van U.D.I. oet Runerwold gungen met de eerste pries hen hoes, theaterbonnen en het bord ‘Winnaar Drents Ienakterfestival 2023’. In 2017 en 2019 stund U.D.I. ok al in de finale. Dus drie maol is scheepsrecht. Het Huus van de Taol hoopt in 2025 de viefde editie van het festival te organiseren.

Speulers van U.D.I. Runerwold. Foto: Huus van de Taol

Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers wardeert.

Posted on

Nij ferskynd: Sjongsto mei my fan Amanda Gorman

By útjouwerij Afûk is de Fryske ferzje ferskynd fan ‘Change Sings’ fan Amanda Gorman, mei kleurrike yllustraasjes fan Loren Long. De Fryske oersetting fan de ynspirearjende, lyryske tekst mei in belangrike, hoopfolle boadskip is makke troch Michelle Samba.

“Ik hear wat moais dat gûnzet
in sterk en libben liet
der sil wier wat feroarje
ik sjong en ik bin bliid”

In jong famke wiist it paad op in muzikale reis. Se freget de minsken dy’t se tsjinkomt om mei-inoar de wrâld in bytsje moaier te meitsjen. Dat is hielendal net sa dreech. De krêft om wat te feroarjen -grut of lyts- sit gewoan yn dysels.

Amanda Gorman waard wrâldferneamd troch de foardracht fan har gedicht ‘The Hill we Climb’ mei de ynauguraasje fan presidint Joe Biden. Se is dichter en set har yn foar it miljeu en in gelikense behanneling foar elkenien.

Loren Long makke de kleurrike yllustraasjes by de ynspirearjende, lyryske tekst mei in belangrike, hoopfolle boadskip.

Boekgegevens
Sjongsto mei my
Auteur: Amanda Gorman
Oersetting: Michelle Samba
Yllustraasjes: Loren Long
Utfiering: hurd kaft
ISBN: 978 94 93159921
Ferkeappriis: € 15,00
www.websjop.afuk.frl

Posted on

Harrie Wolters kreg eerste exemplaar van Grafgift, de neie Drentse thriller van Anne Doornbos

In de filmzaal van het Hunebedcentrum in Börger was gisteraovend de boekprissentatie van Grafgift. Een kleine vieftig man zit in de zaal. Anne Doornbos gef het eerste exemplaar an de directeur van het Hunebedcentrum, Harrie Wolters, umreden e belangriek west hef veur de inhold van Grafgift. Doornbos mag geern personages in zien boek een naam geven die an bestaonde personen linkt is. Zo hef Harrie Wolters in het boek de naam Jozef Oosting kregen.

Foto vlnr: Anne Doornbos en Harrie Wolters. Bron: Huus van de Taol

In de darde Drentse thriller oet de Inspecteur Freek Rossing-reeks vindt een gezin oet Spijkenisse under de dikke vlinten van hunebed D26 bij Drouwen het lichaam van een jonge vrouw. Zij is umringd deur diggelgoed; potties en bekers zoas het Trechterbekervolk die metgaf an heur doden. Der bint bijkaans gien sporen en Freek Rossing stiet veur ien van de grootste oetdagings oet zien loopbaan. En twei dagen later zal e met zien femilie op vekaansie.

Grafgift is een verhaal dat niet allent giet over het speurwark naor de daoder, maor ok over breuken carrières, vernedering, bezetenheid en schaamte.

Anne Doornbos (Erica, 1948) schref proza, poëzie, teniel- en liedteksten, veulal in het Drents. In 2018 verscheen zien eerste Drentstaolige thriller, De Paddenvanger, waormet e de Streektaolpries wun. In 2021 volgde een tweide thriller, De man die Russisch preut.  Grafgift hef 376 pagina’s en kost € 19,95. Het is te koop in de winkel van het Huus van de Taol in Beilen, bij de boekhandel en op www.huusvandetaol.nl/webshop

Posted on

Rekôrtal skoallen docht mei oan it Frysk diktee!

Op tiisdei 4 april wurdt wer it jierlikse Lyts Frysk Diktee holden foar bern út de heechste groepen fan it basisûnderwiis. Sa’n 750 bern fan 38 skoallen hawwe meidien oan de foarseleksje. Dêr dogge diskear 50 bern fan mei oan ‘e finale. Wiene der ferline jier noch 16 skoallen dy’t bern opjoegen, dit jier is dat mear as ferdûbele. It diktee wurdt lykas wenst wer ôfnommen yn de Steateseal fan provinsje Fryslân.  

De tekst foar it diktee is fan ‘t jier skreaun troch Tialda Hoogeveen, de berneboeke-ambassadeur fan Fryslân. Tialda is as skriuwer bekend fan boeken as Abe en de Aardichman, Maia en har freonen en Wurden fan Timo.  

Tialda Hoogeveen. Foto: Natalia Balanina.

Organisaasje 
It Lyts Frysk Diktee wurdt organisearre troch de Afûk, Cedin, Provinsje Fryslân en de Fryske Akademy.  

Fan ‘t jier wurdt it Grut Frysk Diktee ek wer holden. Dat is op tiisdei 23 maaie, de kwalifikaasje foar dat diktee set meikoarten útein. 

Posted on

DINGtiid-lêzing 2023 ‘It takes two to tango – Lear ús dûnsjen’

It Europeesk Hânfêst foar regionale talen of talen fan minderheden is 25 jier yn wurking. Is dat driuwsân of in dûnsflier? Dy fraach stie sintraal op de DINGtiid-lêzing fan 2022. Konklúzje: der kin seker dûnse wurde, mar ‘it takes two to tango’.

DINGtiid nûget jo út foar de DINGtiid-lêzing ‘It takes two to tango – Lear ús te dûnsjen’ op 13 april 2023 yn Den Haach. Tiny Kox en Heinrich Winter nimme jo graach mei de dûnsflier op.

Parlemintsfoarsitter Tiny Kox oer it Europeesk Hânfest
Limboarcher Tiny Kox (parlemintsfoarsitter fan de Ried fan Europa en lid fan de Earste Keamer foar de SP) sil fanút syn ûnderfining fertelle oer 25 jier Europeesk Hânfêst. Wat is der berikt, en hoe kinne de oanbefellings fan de Ried fan Europa noch effektiver omset wurde yn wetjouwing en belied foar it Frysk, Nedersaksysk, Limboarchs, Jiddysk, Romani, Papiamintsk en Nederlânske gebeartetaal?

Bestjoerskundige Heinrich Winter oer de tapassing fan in Lokaal Hânfêst
Heinrich Winter is heechlearaar bestjoerskunde oan de Ryksuniversiteit Grins. Op de DINGtiid-lêzing fan 2022 analysearre hy de takomstbestindigens fan it Europeesk Hânfêst, en die er it foarstel om ta in Lokaal Hânfêst te kommen. Yn Den Haach sil hy syn fyzje jaan op hoe’t oerheden yn Fryslân mei de ynwenners ta sa’n hânfêst komme kinne om de ambysjes fan de Fryske taal en kultuer fêst te lizzen. Dat tinkproses kin boppedat tsjinje as foarbyld foar oare erkende talen fan it Europeesk Hânfêst.

Programma
De DINGtiid-lêzing fynt plak op tongersdei 13 april 2023 yn The Hague Conference Centre – New Babylon (Anna van Buerenplein 29, Den Haach). Om 15.00 oere sette wy útein mei kofje en tee. Om 17.00 oere slute wy ôf mei in drankje en flaubyt.

Oanmelde
Wy sjogge jo oanmelding graach foar tongersdei 6 april 2023 yn ‘e mjitte fia it online oanmeldformulier.

Posted on

‘Pinkeltje in Friesland’ no ek yn it Frysk

Nei ûnder oaren de Efteling, Diergaarde Blijdorp, Texel, it Dolfinarium, it Spoorwegmuseum en it Rijksmuseum wie it ferline jier tiid foar Pinkeltje om ôf te reizgjen nei Fryslân: Pinkeltje in Friesland. It boek fan Studio Dick Laan is no troch Ytsje Steen oersetten nei it Frysk en okkerdeis by útjouwerij Afûk ferskynd ûnder de titel Pinkeltsje yn Fryslân. Pinkeltsje belibbet net allinne in spannend aventoer, mar komt ûnderweis ek fan alles te witten oer ferskillende Fryske stêden, lykas Ljouwert, Snits, Frjentsjer en Dokkum.

Ynhâld
Pinkeltsje is krekt de daksgoate oan it skjinmeitsjen as de Pinkelakei ynienen lânskomt om him op te heljen. Kening Pinkelpracht hat Pinkeltsje syn help nedich, want de kroanprins is spoarleas ferdwûn. En wa kinst der dan better op útstjoere om him te sykjen as de alderbêste speurnoas fan Pinkeltsjelân?

It iennige dat de kening him fertelle kin, is dat de prins foardat er ferdwûn in âld boek oer in bysûndere Fryske mantelspjelde oan it bestudearjen wie. Pinkeltsje hoecht net lang nei te tinken. Tegearre mei Pinkelotsje fljocht er mei de keninklike pinkelstrieler nei Fryslân. De syktocht nei de prins én de mantelspjelde bringt harren op alderlei plakken yn Fryslân – mar se binne net de iennichsten mei dy missy…

Boekgegevens
Pinkeltsje yn Fryslân
Auteur: Studio Dick Laan
Oersetting: Ytsje Steen
Utfiering: ynbûn ISBN: 978 949 3159990
Tal siden: 144
Ferkeappriis: € 13,99
www.afuk.frl

Posted on

Lampje giet no ek as Lampke troch it libben

By útjouwerij Afûk is de Fryske oersetting fan Lampje, it populêre berneboek fan Annet Schaap, ferskynd. De bysûndere dochter fan de fjoertoerwachter hjit yn it Frysk Lampke. De Fryske oersetting fan it boek is makke troch Rymke Zijlstra.

‘Mei Lampje hie ik der fuortendaliks in nij leaflingsboek by. It lêst as in modern en tagelyk tiidleas mearke.’

– Tialda Hoogeveen, berneboeke-ambassadeur

Lampje ferskynde yn 2017 en waard yn 2018 bekroand mei de Gouden Griffel, de Woutertje Pieterse Prijs en de Nienke van Hichtum-prijs. Maas Theater/Dans makke der in muzykteäterfoarstelling fan en by de VPRO ferskynde koartlyn noch de fjouwerdielige searje Lampje.

Ynhâld
Dit is in ferhaal oer de see. Oer geheimsinnige seewêzens en woeste piraten. Oer it Swarte Hûs fan de Admiraal, dêr’t se fan sizze dat der in meunster wennet. Oer in grize fjoertoer op in eilân dat noch krekt fêstsit oan it fêstelân. Oer Lampke, de dochter fan de fjoertoerwachter, dy’t alle jûnen de ienensechstich treden yn de fjoertoer opklimt om it ljocht oan te stekken. Oer in stoarmachtige jûn, as de lúsjefers op binne en alles misgiet. Mar foaral is it in ferhaal oer dapper wêze en mear kinne as datst oait tocht hiest.

Boekgegevens
Lampke
Auteur: Annet Schaap
Oersetting: Rymke Zijlstra
Utfiering: ynbûn
ISBN: 978 949 3318021
Tal siden: 328
Ferkeappriis: € 19,99
www.afuk.frl

Posted on

Nije roman: De wûndere leafde fan Emine en Einte fan Willem Verf

By de Afûk is ferskynd: De wûndere leafde fan Emine en Einte fan Willem Verf. De beide haadpersoanen út it boek Bûtenman en Bûtenfrou, Emine en Einte, dy’t elkoar troffen yn Istanbûl, op ’e flecht foar har ferline, binne ek de haadpersoanen yn dizze nije aktuele leafdesroman.

Emine wit dat Einte like fereale is op har as sy op him. Wêrom besiket er har dochs te ûntrinnen? Einte wrakselt mei de fraach: kin dat, mei dat, hat ien dy’t in moard ferswijt it rjocht om echt fan in oar minske te hâlden? Undertusken bringe hja bern grut, meitsje se suksesfol muzyk en wurde se meinommen troch de aktualiteit en de famyljeskiednis. Dit is it relaas fan in wûndere leafde – yn in boek dat ek prima te lêzen is foar wa’t Bûtenman & Bûtenfrou net ken.

Oer de auteur
Willem Verf debutearre yn 1982 mei de roman It bliuwt pielen. Yn 1984 krige er de Fedde Schurerpriis fan de provinsje Fryslân foar syn ferhalebondel In delgeande tiid. Mei de roman Tiid fan libjen hied er trije jier letter in protte sukses. Fierder hat Verf noch skreaun: It swijen net wurdich (2008), Bûtenman & Bûtenfrou (2013) en It sinfol bestean (2017).

Presintaasje
De presintaasje hat plak op sneon 11 maart om 15.00 oere yn it pop-up kafee ‘De Gouden Leeuw’ yn Tresoar, Bûterhoeke 1, Ljouwert. Nei in koarte yntroduksje troch de skriuwer sil Tet Rozendal in tal lietteksten dy’t ûnderdiel binne fan de roman foardrage, Jaap Louwes soarget foar de muzyk.

Boekgegevens
De wûndere leafde fan Emine en Einte
Auteur: Willem Verf
Utfiering: paperback
ISBN: 978 94 93159 43 3
Tal siden: 344
Ferkeappriis: € 26,50
websjop.afuk.frl