Professor Anne Pauwels (SOAS University of London) hâldt op woansdeitemiddei 3 maaie in lêzing oer ‘Exploring multilingual soundscapes in the city’ yn it gebou fan de Fryske Akademy yn Ljouwert. Jo binne fan herte wolkom. De lêzing sil yn it Ingelsk wêze en is fergees tagonklik. It begjint om 15:30 oere, nei ôfrin binne jo útnûge foar in hapke en drankje. Graach oanmelde fia de e-mail!
Bern út de groepen 7 en 8 fan it basisûnderwiis yn Fryslân kinne wer meidwaan oan de wedstriid Lytse Gysbert Japicxpriis 2023, dé priis foar it bêste Fryske gedicht.
dichtwedstriid
De dichtwedstriid is yn 2013 yn it libben roppen om Gysbert Japicx (Frysk skriuwer en dichter, 1603-1666) syn namme en syn wurk libben en yn eare te hâlden. Histoarysk sjoen hat Gysbert Japicx in grutte wearde foar ús provinsje, om’t er de grûnlizzer fan de skreaune Fryske taal is.
Foar skoallen is it mooglik om in online-lesprogramma te folgjen, mar ek is it mooglik om in edukatyf meiwurker út te nûgjen op skoalle om mei elkoar oan de slach te gean mei it meitsjen fan Fryske gedichten.
Nij is dat dit jier ek gedichten ynstjoerd wurde kinne dy’t makke binne yn de poëzywike, mei as tema ‘Freonskip’. Ek sille de skoallen meidwaan dy’t belutsen binne by it Tsjûkemarprojekt, in projekt dêr’t bern ynspirearre wurde troch har omjouwing en dêroer Fryske gedichten skriuwe. Koartsein: as it mar in Frysk gedicht is!
meidwaan
Gedichten kinne o/m 3 july yndividueel en as skoalle ynstjoerd wurde en kinne dan nei in foarseleksje nominearre wurde foar dizze bysûndere priis. De sjuery, dy’t dit jier bestiet út Tialda Hoogeveen (Berneboeke-ambassadeur Fryslân), Wybo Smids (Frysk akteur) en Tjitske van Dijk (skriuwster lesmateriaal Afûk), makket de kar fan it úteinlik winnende gedicht 2023.
útrikking
De útrikking fan de Lytse Gysbert Japicxpriis is op 14 oktober 2023 yn de Martinitsjerke yn Boalsert en wurdt útrikt troch Petra van den Akker, wethâlder fan de gemeente Súdwest-Fryslân. De priis wurdt útrikt as ûnderdiel fan it programma fan de provinsjale Gysbert Japicxpriis, dé priis foar oarspronklik Frysk literêr wurk troch Deputearre Steaten fan Fryslân.
Sjoch foar mear ynformaasje, betingsten en oanmelde op www.tresoar.nl/lytse-gysbert
Het Limburgs moet dezelfde status als het Fries krijgen om te zorgen dat de overheid haar rol als voortrekker van Limburgs taalbeleid vervult en als beschermer en promotor van de taal actie onderneemt en adequate financiering beschikbaar stelt.
Dat is de oproep in de open brief gestuurd aan het Limburgs Parlement van de samenwerkende Limburgse taalorganisaties gebundeld in het Hoes veur ’t Limburgs. De organisaties roepen het parlement op het Limburgs als speerpunt in het coalitieakkoord op te nemen om te zorgen dat het Limburgs met al zijn dialecten niet verloren gaat.
Europees Handvest
De organisaties willen dat de Limburgse overheid in onderhandeling gaat met de nationale overheid en samen met de taalorganisaties en maatschappelijke partners een aanvraag voor Deel III erkenning van het Limburgs onder het Europees Handvest opstelt vóór 1 december 2024. Het Fries heeft deze erkenning al en binnenkort ook het Papiaments. Alhoewel het Limburgs 25 jaar geleden onder Deel II van het Handvest is erkend blijkt dat een verdere erkenning noodzakelijk is om te zorgen dat de overheid in actie komt om de taal te beschermen en promoten.
Convenant Limburgs
Dit jaar wordt ook met de nationale overheid onderhandeld over een nieuw Convenant. De organisaties willen dat de provincie en de nationale overheid in dat Convenant nu al sommige van de meest urgente zaken regelen, zoals het gebruik van het Limburgs als klassikale voertaal naast het Nederlands in de kinderopvang, een prominentere plaats voor het Limburgs als voertaal in de regionale media, samenwerking met de Limburgse gemeenten voor een lokaal plan van aanpak om het Limburgs te stimuleren en tweetalige plaatsnaamborden in de provincie.
Hoes veur ’t Limburgs
De Limburgse taalorganisaties gebundeld in het Hoes veur ’t Limburgs wijzen het Limburgs Parlement erop dat het van groot belang is dat de overheid nu zonder verder uitstel maatregelen neemt om de Limburgse taal met al haar dialecten te normaliseren en stimuleren om ervoor te zorgen dat de taal in deze en de komende generaties niet verloren gaat.
Deze open brief aan het Limburgs Parlement is ondertekend door alle samenwerkende Limburgse taalorganisaties die hun krachten gebundeld hebben in het Hoes veur ’t Limburgs.
Raod veur ’t Limburgs, Limbörgse Academie, Veldeke Limburg, Levende talen Limburgs, Willy Dols Stichting, Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde, het 3M-project en Prof. De. L. Cornips (bijzonder hoogleraar Taalcultuur in Limburg aan de Universiteit Maastricht).
De sectie Nedersaksisch van onderwijsvereniging Levende Talen organiseert op vrijdag 9 juni een studiedag tijdens het Mañana Mañanafestival in het Gelderse Laren. Levende Talen Nedersaksisch biedt tijdens deze studiedag een kijkje in de keuken van het streektaalonderwijs, daarnaast krijgen bezoekers van de studiedag een dag lang gratis toegang tot het festival, inclusief rondleiding achter de schermen. Opgave is noodzakelijk.
Streektaalonderwijs
Hoe bied je streektaalonderwijs aan in groep 3? En wat voor meerwaarde heeft het Nedersaksisch voor MBO-studenten? Is het mogelijk om streektaal in mijn lessen Nederlands of Duits op te nemen? Op de brede studiedag van Levende Talen Nedersaksisch is er voor iedereen die streektaal wil inzetten in de les wat te halen: bestaand lesmateriaal, mogelijkheden voor implementatie van streektaal in de les en contact met organisaties die gastlessen kunnen verzorgen en ondersteuning bieden bij het vormgeven van onderwijs in en over de streektaal.
deelname
Leden van Levende Talen Nedersaksisch kunnen gratis deelnemen aan deze studiedag, niet-leden zijn van harte welkom. Zij kunnen die dag voor de helft van de prijs lid worden van Levende Talen, waarmee lid zijn van een belangenbehartiger van talendocenten én een vakbond. Daarnaast heeft Levende Talen ieder jaar diverse studiedagen en krijg je als lid ook LT Magazine en LT Tijdschrift op de mat. Levende Talen is op dit moment een belangrijke gesprekspartner in de vakvernieuwing van talenonderwijs in opdracht van het ministerie van OCW.
Om je op te geven voor 9 juni stuur dan een mail . Meer informatie over LT Nedersaksisch op Mañana Mañana is hier te vinden.
Mañana Mañana
Mañana Mañana is een festival van De Feestfabriek en biedt met haar programma de krenten uit de pap van de internationale muziekwereld. In de afgelopen jaren heeft De Feestfabriek van zich laten horen in het streektaalonderwijs met voorleesboeken in de streektaal en de app Van Old naor Jong, een samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen.
Op tongersdei 4 maaie is Cultuurhistorisch Centrum De Tiid yn Boalsert it toaniel fan de healjierlikse Actie Niet Weggooien. De aksje is bedoeld om oandacht te freegjen foar erfguod út de Twadde Wrâldoarloch dat noch by minsken thús op ‘e souder leit. It giet dan benammen om foarwerpen, deiboeken, brieven, foto’s en/of oare dokuminten. Tresoar organisearret de dei mei it Fries Verzetsmuseum, Historisch Centrum Leeuwarden, Kazemattenmuseum Kornwerderzand, Stichting Missing Airmen Memorial Foundation (SMAMF), Cultuurhistorisch Centrum De Tiid en De Fryske Marren.
Yn petear mei saakkundigen
Saakkundigen fan dizze organisaasjes binne oanwêzich om mei it publyk yn petear te gean oer harren dokumint of foarwerp en se mear ynformaasje te jaan oer de histoaryske wearde dêrfan. Ek wolle sy graach safolle mooglik fan de eigner hearre oer it foarwerp/dokumint. Fan wa hat it west? Wat is it ferhaal der achter? Miskyn komt it foarwerp of dokumint yn oanmerking foar opname yn de kolleksje fan ien fan de ynstellingen. Dêroer sille de saakkundigen yn petear mei de eigner.
Net perfoarst ynleverje
It giet dus net allinnich om it skinken fan materiaal. Musea en argiven hantearje in sammelbelied en kinne allinnich foarwerpen en dokuminten bewarje dy’t dêr yn passe. De dei is dan ek benammen bedoeld om minsken bewust te meitsjen fan de histoaryske wearde fan materiaal út de Twadde Wrâldoarloch. As in foarwerp net opnommen wurdt yn de kolleksje fan ien fan de dielnimmende ynstellingen, kinne de saakkundigen meitinke oer in oare bestimming.
Brieven fan in fusilearre fersetsstrider
Eardere edysjes fan de Actie Niet Weggooien hawwe bysûnder materiaal opsmiten. Sa waard der by foarige edysjes de koffer mei brieven fan in fusilearre fersetsstrider oan syn leafste ynbrocht en in horloazje fan in piloat út Nij-Seelân.
De sichtberens fan it Sealterfrysk wurdt hieltyd grutter. Lêstendeis binne de Dútsktalige opskriften yn it gemeentehûs yn Roomelse al ferfongen troch twatalige (Dútsk / Sealterfrysk) buordsjes. No hat de basisskoalle Litje Skoule yn Skäddel in folgjende stap set: alle doarren dêr hawwe no ientalige Sealterfryske opskriften.
Sealterfryske doarren
De skoallokalen hiene allegearre in Sealterfryske plaknamme, dy ‘t no yn grutte letters op de doarren stiet. Ek de oare keamers waarden foarsjoen fan Sealterfryske teksten, lykas de pepierkomer dêr’t hja terjochte kinne foar materioal, leerbouke of präntjeräi.
De Sealterfryske opskriften binne in inisjatyf fan ûnderwizeres Ingeborg Remmers, dy ‘t har al in hiel skoft ynset foar Sater Frysk op skoallen. Sy is de auteur fan it nije learboek ‘ Seeltersk lopt ‘, dosearret Sealterfrysk en brûkt it ek as ynstruksjetaal foar oare fakken yn de twatalige klasse.
Sichtberens
De Sealterfryske teksten binne mooglik makke troch finansiering fan it Ministearje fan Underwiis fan Nedersaksen. De Oarbaidskring Seeltersk, dêr ‘t ûnder oaren de gemeente Seelterland en de Sealterfryske skoallen yn fertsjintwurdige binne, stribbet dernei om de Sealterfryske taal sichtberder te meitsjen yn it deistich libben.
Yn it argyf fan Tresoar wurde ynskriuw- en kontrôleregisters fan finzenissen yn Fryslân bewarre. Dizze registers befetsje de ynskriuwingen fan fertochten/feroardielden en mear ynformaasje oer de finzenen, lykas it sinjalemint. Dy Fryske finzenisregisters binne al digitalisearre, mar noch net online beskikber. It is nammetlik bêst in put: mei elkoar binne sa’n 42.000 scans dy’t ynfierd wurde moatte.
Traliewerk
Om dizze registers foar elkenien tagonklik te meitsjen hat Tresoar op 13 april in nij projekt lansearre op it lanlike crowdsourcingsplatfoarm VeleHanden ûnder de namme ‘Traliewerk’. Frijwilligers kinne har oanmelde op de webside en dan oan de slach mei it ynfieren fan gegevens út de registers. It giet om sa’n 400 registers fan 25 ferskillende ynstellingen yn Ljouwert, It Hearrenfean, Snits en Harns út de perioade 1797 – 1921.
Foar minsken dy’t net langer wachtsje kinne en benijd binne oft se kriminele foarâlden hiene: it is al mooglik om te ûntdekken oft in (fier) famyljelid fêstsitten hat. Yn de tentoanstelling ‘Rjocht of Unrjocht? Wanhoop en woede om de Hogerhuis-zaak‘ yn Obe by Tresoar fertelle we hoe’t it kriminele ferline fan famyljes útsocht wurde kin.
Op de tiisdeis 18 april, 23 maaie en 27 juny organisearje de Stifting Freonen fan Tresoar, Tresoar en it Feitsma Fûns foar it Frysk in trijelûk oer de biografy. Jo binne fan herte wolkom om ien of mear fan de jûnen by te wenjen.
Oanmelde
Nei it sukses fan ferline jier wurdt de Boeke- en Roazedei dit jier op ’e nij fierd yn Ljouwert. Dat fynt plak op sneontemoarn 22 april yn de Afûk-winkel én by de ‘Love’ fontein fan Jaume Plensa, bekend fan de 11fountains. It is op ’e nij in moaie gearwurking tusken de Afûk Fryske boek- en kadowinkel en ANC-Nederland. Der wurde gedichten foardroegen yn it Frysk en it Katalaansk en klanten yn de Afûk-winkel krije in roas by oankeap fan in boek.
Wrâldboekedei
Wrâldboekedei is yn 1995 fêststeld troch UNESCO en wurdt alle jierren op 23 april organisearre om oandacht te freegjen foar it belang fan boeken en lêzen. De datum waard keazen omdat dy dei yn Kataloanië al sûnt 1923 yn it teken stiet fan boeken en it boppedat de berte- en stjerdei is fan William Shakespeare én de stjerdei fan Miguel de Cervantes. Yn Kataloanië falt dy dei gear mei it populêre feest fan Sant Jordi. Net allinnich is it de dei fan de beskermhillige, mar ek de dei fan de roas as symboal fan de leafde en de dei fan it boek as symboal fan de kultuer. Neffens de oerlevering is it op dy dei gebrûklik om manlju in boek te jaan en froulju in roas. Barcelona feroaret op dy spesjale dei dêrom altyd yn in enoarme iepenloftboekwinkel anneks blommisterij.
Boeke- en Roazedei
Sneon 22 april sil yn de Afûk-winkel de Boeke- en Roazedei wer fierd wurde. De moarns om 11:30 oere is der in lyts programma mei ûntfangst yn de winkel, wêrnei’t it programma fan 12:30 oere ôf plakfynt by de fontein fan Plensa, by it Ljouwerter stasjon. Ta gelegenheid fan it fiifjierrich jubileum fan dy fontein wurde dêr yn it Katalaansk en yn it Frysk in tal gedichten foarlêzen fan Vicent Andrés Estellés. Dy Katalaanske dichter hat altyd in ynspiraasjeboarne west foar byldzjend keunstner Jaume Plensa. De gedichten binne yn it Frysk oerset troch Syds Wiersma en Ignasi Ripoll. In oantal fan dy oersettingen binne yn april ek te lêzen op de webside fan it kultureel tydskrift de Moanne. Klanten yn de Afûk-winkel krije op dy dei in roas kado by oankeap fan in boek (op=op).
Gearwurking ANC en Afûk
Ignasi Ripoll fan it Assemblea Nacional Catalana yn Nederlân (ANC) socht dit jier op ’e nij de gearwurking mei de Afûk. It Katalaansk heart, lykas it Frysk, ta de Europeeske minderheidstalen en beide partijen steane foar de promoasje fan harren taal en kultuer. ANC-Nederland is ien fan de bûtenlânske takken fan it ANC, in Katalaanske sivile maatskiplike organisaasje dy’t him ûnder oaren ynset foar de promoasje fan kultuer en minderheidstalen. Dat doel slút hiel moai oan by de missy en it wurk fan de Afûk as it giet om de Fryske taal.
De Ried fan de Fryske Beweging stjoert regelmjittich Plombrieven nei persoanen of ynstânsjes dy’t har ynsette foar it Frysk. Op 6 april gie der sa’n Plombrief nei Joana Duarte.
De Ried fan de Fryske Beweging wurdearret it stribjen fan Joana Duarte tige om har warberens foar it Frysk yn it algemien en yn it bysûnder om har Fryske identiteit fêst te lizzen troch by de ynboargeringseremoanje op 18 jannewaris ll. de belofte fan ferbûnens mei Fryslân yn it Frysk út te sprekken. Dêrmei ferfollet hja in foarbyldrol foar bûtenlanners dy’t har yn Fryslân fêstigje.
Boppedat spilet hja as lektor meartaligens in wichtige rol yn it fersterkjen fan de posysje fan it Frysk yn it heger ûnderwiis yn Fryslân en as heechlearaar Wrâldboargerskip en Twatalich Underwiis oan de Universiteit van Amsterdam. Op grûn dêrfan hat de Ried fan de Fryske Beweging besletten Joana Duarte in “plom” ta te kennen.
Yn har reaksje lit Joana Duarte ûnder oaren witte de takenning fan de Plombrief as in eare te beskôgjen. It docht har deugd te hearren dat har wurk en ûndersyk yn en oer ûnder oaren it Frysk, yn in meartalige kontekst, de Ried sa oansprekt.
lês it folsleine berjocht op it Nijs