Tag: stellingwarver schrieversronte

Posted on

Ni’j inspiraosiedokumint ‘Streektaal en erfgoed’ laot zien how as arfgoedinstellings streektael verstarken kund

De Drentse, Gronnigse, Stellingwarfse, Sallaanse, Twentse, Achterhoekse en Veluwse streektaelorgenisaosie presenteren tesaemen et ni’je inspiraosiedokumint Streektaal en erfgoed. In disse peblikaosie laowe zien how as arfgoedinstellings een aktieve rol speulen kund in et verstarken en zichtber maeken van streektael.

Betekenisvol stee in de peblieke ruumte

Et dokumint staot vol veurbielden en praktische ideeën om streektael een dudelik en betekenisvol stee te geven in de peblieke ruumte. Musea, archieven en historische verieningen vinden d’r inspiraosie om heur pebliek te betrekken mit streektael in progremmering, kommunikaosie en peblieksaktiviteiten.

Saemenwarking arfgoed- en streektaelorgenisaosies

Et inspiraosiedokumint is votkoemen uut een denkwarksessie mit mitwarkers van arfgoedinstellings en streektaelorgenisaosies. De inzichten uut disse sessie binnen anvuld mit mooie veurbielden uut verschiedene Nedersaksische regio’s. Van taelmarkerings in tentoonstellings tot meerspraokige audiotours en van streektaelroutes tot kreatieve prejekten in de eupenbaere ruumte: et dokumint laot zien how ruumziedig en kraachtig et bruken van streektael wezen kan.

“Streektael het de kraacht om lu direkt de verbinden mit de geschiedenis, identiteit en leefwereld van een regio. Deur de tael zichtber en heurbaer te maeken, wodt arfgoed veur een brieder pebliek herkenbaer en toegaankelik,” naevens de initiatiefnemers.

Haandvatten

Et inspiraosiedokumint geft dudelike haandvatten veur arfgoedprofessionals en neudigt heur, ni’je aktiviteiten mit streektael te ontwikkelen. Et laot dernaost zien how as saemenwarking tussen tael- en arfgoedinstellings lieden kan tot verrassende prejekten en et berieken van een ni’j pebliek.

Initiatiefnemers

Et klaorwodden van et dokumint is een initiatief van de saemenwarkende streektaelorgenisaosies: Erfgoed in Groningen, Huus van de Taol, Overijsselacademie, Stellingwarver Schrieversronte en Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL).

Et inspiraosiedokumint kun jim hier daelladen.

Posted on

Stellingwarver Verhaele-aovend

Op vri’jdagaovend 30 jannewaori van 20:00 tot 22:00 ure hoolt ’t Kiekhuus weer een Stellingwarver Verhaele-aovend. Dizze keer draegen de winner van de H.J Bergveldpries 2024 Harmen Houtman en dichterresse Roely Bakker veur uut hun ni’je dichtbundel ’Tegere’. Ok de bekende Stellingwarver schriever en verteller Johan Veenstra is dit jaor weer van de perti’j.

Harmen Houtman en Roely Bakker (foto: Stellingwarver Schrieversronte)

Veerder is onder aandere Alie Stroeve ien van de vertellers. Alie is jaorenlang lid west van de kabaretgroep ‘Twee Recht Twee Averecht’. En ok de jonge schriever Menno Dolstra, die sund een goed joar lid is van de Letterstreken, draegt veur uut eigen wark.

De verhaelen en gedichten wo’n deurlopend in de verschillende ruumten van ’t Kiekhuus verteld. De toegangspries veur disse aovend is 5 euro inklusief een bakkien koffie of thee mit een himpien koeke. As vrund van ’t Kiekhuus betael ie 3 euro.

Posted on

Vakketure: Direkteur (m/v) Stellingwarver Schrieversronte

Bin jow een geboren verbiener mit een hatte veur streektael en -kultuur? Vuul ie jow thuus in de wereld van literetuur, geschiedenis en identiteit – en in et biezunder die van de
Stellingwarven? Dan zuken wi’j jow!

  • Vakketure: Direkteur (m/v) Stellingwarver Schrieversronte
  • Staandplak: Berkoop | Uren: 16-20 in de weke
  • Selaris: konform CAO-car ambteners schaole 10

Over de orgenisaosie
De Stellingwarver Schrieversronte is ét centrum veur streektael, literetuur, geschiedenis en
volkskultuur van de Stellingwarven. Vanuut Berkoop warken wi’j an de ontwikkeling én et
behoold van et kulturele arfgoed van de streek, mit projekten, publikaosies, evenementen en edukaosie.

Jow rolle
As direkteur bi’j’ et gezicht van oonze stichting. Jow inspireren, verbienen en geven richting.
Tegere mit een klein team van mitwarkers en een betrokken groep vri’jwilligers zorgen jow
veur overzicht, sturing en verni’jing.

Jow belangriekste taeken bin:

  • Vertegenwoordigen van de stichting richting overheden, media en saemenwarkingspartners.
  • Opstellen van jaor- en aktiviteitenplannen en bi’jdregen an de financiële planning.
  • Opstellen van et jaorverslag en veurbereiden van bestuursvergeerderings.
  • Onderholen van overleg mit overheden, taelinstaansies en foonsen.
  • Warven van projekten en anvraogen van subsidies (tegere mit de buromitwarker).
  • Opmarken van ontwikkelings op et gebied van streektael en kultuur.

Wie zuken wi’j?
Een inspirerende leider mit hatte veur de Stellingwarven. Een boegbeeeld die de Stellingwarver tael eigen is – letterlik én feguurlik.

Jow bin iene die:

  • Vloeiend Stellingwarfs praot en schrift, of bereid is dit vlogge te leren.
  • Onderviening het mit beleidsmaotig warken en et ansturen van een kleine orgenisaosie.
  • Kan lobbyen, verbienen en motiveren – intern én extern.
  • Strategisch daenken kan en praktische zaeken wet te orgeniseren.
  • Tied nemt voor meensken: bezukers, vri’jwilligers, kollega’s en partners.

Wat bieden wi’j?

  • Een unieke funktie in et kulturele hatte van de Stellingwarven.
  • Vule ruumte veur eigen inbreng en inhooldelike invulling.
  • Saemenwarking mit een betrokken team en een bried netwark.
  • Een passend selaris konform CAO-car ambteners schaole 10

Interesse?
Stuur jow motivaosie en cv uterlik 24 oktober naor bestuur@stellingwarfs.nl
Veur vraogen over de funktie kun jow mailen naor bestuur@stellingwarfs.nl, dan nemt de veurzitter van et bestuur kontakt mit jow op.

Meer infermaosie over oonze stichting vienen jow op: www.stellingwarfs.nl

Posted on

Ni’je Stellingwarver Tomke

De Stellingwarfse Tomke is d’r weer. Tomke is een perveensiaol veurleesprejekt van de Afûk veur ukken. De van oorsprong Friestaelige verhaelties over et joongien Tomke en zien kammeraoties bin veur de Stellingwarfse ukken in et Stellingwarfs ommezet deur schriefster en vertaelster Christine Mulder.

Et Tomke-boekien het van et jaor as thema: ‘Op aeventuur!’ en staot vol mit mooie verhaelties, lieties en gedichies. Et Tomke-prejekt wil oolders infermeren over et gebruken van tael in ’e omgang mit jonge kiender. Veurlezen en taelspellegies binnen belangriek veur alle taelen, ok veur et Stellingwarfs.

De Stellingwarver veurleesweke in september/oktober wodt orgeniseerd deur de Stellingwarver Schrieversronte. D’r wodt uut et Tomkeboekien veurlezen bi’j de Stellingwarver ukkespeulplakken

Posted on

Misjka in et Stellingwarfs

Veur et vierde jaor het de Stellingwarver Schrieversronte een medern Nederlaans kienderboek vertaelen laoten in et Stellingwarfs. In de ofgelopen maonden het schriefster Attie Nijboer uut Oosterwoolde et prachtige kienderboek Misjka van Edward van de Vendel ommezet in et Stellingwarfs.

Op donderdagaovend 22 meie is et boek prissenteerd in de biebeltheek van Oosterwoolde. Een dag laeter is et boek prissenteerd deur schriever en vertaeler op basisschoele De Toekan in Oosterwoolde en op basisschoele De Velden in Noordwoolde-zuud. De kiender weren enthousiast over et bezuuk.

Edward van de Vendel op de basisschoele . Foto: Lenus van der Broek

In de kommende weke kriegen alle kiender van groep vuve in de Stellingwerven et boek ommenocht mit naor huus.

Misjka

Et boek Misjka gaot over een maegien dat Roya hiet. Zi’j is uut een veer laand vlucht naor Nederlaand, omdat d’r in heur eigen laand oorlog was. Ze woont now in een huus mit heur heit en mem en drie bruurs.

Ze krigt een dwargkniene waor ze goed veur zorgt. As et knienegien op een dag uut zien hokke ontsnapt en ze naor him zuken moeten, komt de geveerlike reize die Roya mit et gezin maekt het weer naor boven.

Et boek Misjka het in 2023 de goolden griffel wunnen, ien van de belangriekste priezen veur kienderboeken.

  • Titel: Misjka
  • schrievers: Edward van de Vendel & Anoush Elman
  • mit tekenings van: Annet Schaap
  • vertaeler: Attie Nijboer
  • tael: Stellingwarfs
  • et boek is veur € 18,00 te bestellen
  • www.stellingwarfs.nl

Posted on

Petysje: Besunigings op it Frysk fan tafel!

De provinsje sil op 19 juny beslute oer de taalnota ‘Fansels Frysk’. Dêr steane moaie plannen yn. Dy kinne it Frysk foarút helpe. Mar deputearre steaten hawwe it jild der net foar oer. Se wolle sels besunigje. Dêrtroch steane de ambysjes faai. Tekenje en ferspried dêrom de petysje fan de Rie foar de Fryske Beweging, dy’t it EBLT stipet, en lit jo lûd hearre. Provinsje, kear dit op!

Kearn fan it nije taalbelied is, dat de taalfitaliteit stipe wurde moat. Mar it taalkado en tydskrift ‘Heit & mem’ reitsje in grut part fan de subsydzje kwyt. Beide binne bedoeld om âlden oan te moedigjen de Fryske taal oan harren bern troch te jaan. Mercator, dy’t de provinsje helpt om Europeesk ûndersyksjild nei de provinsje te heljen foar taalûndersyk, ferliest sels de folsleine strukturele subsydzje. De Stellingwarver Schrieversronte wurdt flink koarten op de subsydzje, en sawol de Fryske Rie as de Rie foar de Fryske Beweging rikke al harren jild kwyt. Ek oare besunigingen binne net te rymjen mei de ambysjes foar taalfitaliteit.

De provinsje hat ferskate finansjele tafallers hân, mar hâldt no ynienen de hân op de ponge. Yn 2026 is der wer jild. Dêrom freegje wy:

  • Provinsjale steaten soene beslute moatte om no net te besunigjen, mar de tafallers te brûken.
  • Praat earst mei de belutsen organisaasjes om te sjen, hoe’t se mei de provinsje ta in oplossing komme kinne. Want dat is oant no ta noch net bard!

Tekenje de petysje

Alle Fryske organisaasjes, wêrûnder it EBLT, lûke tegearre op om dit te kearen. Jo stim hjiryn is och sa wichtich. It lêste wurd is oan Provinsjale Steaten. Lit jo lûd heare en tekenje de petysje: https://www.petities.com/besunigings_op_it_frysk_fan_tafel

Ofbylding fan freepik
Posted on

Streektaal in de zorg: het geneest niet, maar voelt wel beter! 

In het kader van de Dag van de Zorg vragen de Nedersaksische taalorganisaties aandacht voor streektaal in de zorg. Want veel mensen, zeker ouderen, in noordoost-Nederland spreken nog een Nedersaksische streektaal. Hoe fijn is het als zij in hun eigen taal worden aangesproken? Dat voelt vertrouwd! Daarom ontwikkelen Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers, Overijsselacademie, het Huus van de Taol, Centrum Groningse Taal en Cultuur en Stellingwarver Schrieversronte mooie projecten om het gebruik van streektaal in de zorg te stimuleren.  

Op zondag 12 mei is het de Dag van de Zorg. Op deze dag, de verjaardag van de wereldberoemde Engelse verpleegster Florence Nightingale, worden alle medewerkers in de zorg in het zonnetje gezet. En dat verdienen ze ook, want ze doen fantastisch werk. Wat heeft streektaal dan met zorg te maken? Veel! Want voor mensen die zorg nodig hebben en die van nature een streektaal spreken, is het heel fijn als ze ook echt in die streektaal worden aangesproken. Dat breekt het ijs en schept een band: het voelt voor hen vertrouwd.

 Mooie projecten

De Nedersaksische taalorganisaties in Nederland erkennen het belang van streektaal in de zorg. Zij werken aan mooie initiatieven om ervoor te zorgen dat het Nedersaksisch weer vaker klinkt in het verzorgings- of ziekenhuis, de thuiszorg, bij de dokter en op andere plekken waar zorg wordt verleend en ontvangen. Een mooi voorbeeld is het zorgzakboekje, een handige vertaalgids voor verzorgenden die hun cliënten in het Nedersaksisch willen aanspreken. Het zorgzakboekje is inmiddels in het Achterhoeks en Twents uitgebracht, de Drentse versie wordt donderdag 16 mei gepresenteerd en de Veluwse variant wordt op donderdag 23 mei geïntroduceerd.

Lao’w ’s plat praoten!

Een mooi vervolg op het zorgzakboekje zijn de gesprekskaarten ‘Lao’w ’s plat praoten’ die Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers heeft ontwikkeld. Dit zijn 20 kaarten met allerhande ‘vraogen um in ’t Achterhooks an de praot te kommen’. De kaarten zijn voorzien van bijpassende, authentieke Achterhoekse foto’s en bieden mooie gespreksstof in het Nedersaksisch. In Drenthe, Overijssel en Gelderland worden er ook lessen streektaal gegeven op (zorg)opleidingen en vrijwilligers van het Huus van de Taol gaan regelmatig op pad om in het Drents voor te lezen in verzorgingshuizen.  

Aandacht waard

Prachtige initiatieven die ertoe leiden dat er weer meer streektaal wordt gesproken in de zorg. De meeste van de initiatieven zijn tegen een relatief kleine vergoeding of zelfs kosteloos aan te vragen door (zorg)instellingen. 

Posted on

Boek Appèl jongelui van Cees van der Velde feestelijk prissenteerd

Op zaoterdag 23 september weur in Beilen het boek Appèl jongelui van Cees van der Velde feestelijk prissenteerd.

Zien diensttied hef veul indruk op Cees maakt. Zoveul zölfs dat e hum alles nog goed heugen kan. Zó goed, dat e der een boek over schreef. Zodoende bracht e, op zien negenvieftigste, zien eerste boek oet: Appèl jongelui. Hierin beschref e hoe e hum deur de veertien maond militaire dienst henslaon hef. In zien boek staot komische en serieuze veurvallen beschreven en de menier waorop het schreven is, mak daj haost het gevuul kriegt dat Cees naost je zit te praoten.

Het eerste exemplaar weur deur Cees overhandigd an Maria Faber, die hum altied anmoedigd hef um een boek te schrieven.

Cees van der Velde en Maria Faber. Foto: Huus van de Taol

samenwarking

Dit boek is der kommen deur een samenwarking van de Stichting Stellingwarver Schrieversronte en het Huus van de Taol. Het boek is schreven in de taol van d’Olde Smilde (Hoogersmilde). Umdat het Smildegers kenmarken hef van het Drents en van het Stellingwarfs hebt beide taolinstituten het boek samen oetgeven.

Huus van de Taol
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten wezen waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.

Stellingwarver Schrieversronte
De Stichting Stellingwarver Schrieversronte is het instituut veur tael, literetuur, geschiedenis, volkskunde en identiteit in de Stellingwarven

Posted on

Hier vuul ik me thuus – Ni’j boek over de geschiedenis van de twaelf buurtschoppen van West-Stellingwarf 

Veurige weke verscheen et ni’jste Stellingwarver boek Hier vuul ik me thuus – de geschiedenis van de twaelf buurtschoppen van West-Stellingwarf. Et doel is dat d’r op termien ok een boek uutgeven wodden zal over de buurtschoppen van Oost-Stellingwarf. 

De gemiente West-Stellingwarf telt vandaege-de-dag behalven 26 kleine en grote dörpen ok twaelf bewoonde buurtschoppen. Twieje daorvan greenzen an Oost-Stellingwarf, dat bin Riesberkaampen en Boekelte bi’j Buil. De eren bin Noordwoolde-Zuud, De Miente, et Rooie Dörp, Keuningsbargen, Zeuvenroeden, Euverburen, De Gracht, Schoterziel, De Blauwhof en Munnikezeel. De meerste buurtschoppen kennen een lange geschiedenis, die soms hiel wat ieuwen weeromme in de tied gaot. Zo is bi’jglieks de benaeming Boekelte al zoe’n 500 jaor oold en ontston de buurtschop Euverburen in et jaor 1657. 

Verhaelen mit veul (oolde) foto’s 

Al een schoffien leden begon et Stellingwarfs tiedschrift De Ovend, op initiatief van doe nog Schrieversronte-direkteur Sietske Bloemhoff, mit een serie verhaelen over de buurtschoppen van Oost- en West-Stellingwarf. D’r kwammen tal van bi’jdregen binnen, zoas van Jelle Roorda, die van oorsprong ofkomstig is van Steggerde en zels in een buurtschop opgruuide. Uutaendelik ontston et idee om now eerst de verhaelen over de buurtschoppen van West-Stellingwarf, anvuld mit ni’je en biezundere wetensweerdigheden, te bundelen in een boek. In et boek bin ok flink wat extra – veural oolde – foto’s en kaorten opneumen. 

Lombok onder Noordwoolde in 1922: de hutte en de honnekarre van gruunteboer Joh. de Vries. (Foto: ds. van Druten, kollektie Pim Mulder)   

Kultuur-historisch tiedsbeeld 

Disse twaelf unieke verhaelen leveren een slim interessaant kultuur-historisch tiedsbeeld op. Veur de bewoners van de buurtschoppen zels is et mitien een vorm van erkenning van et bestaon d’r van. Dit eerste boek over de Stellingwarver buurtschoppen dreegt bi’j an et veerder ‘op ’e kaorte zetten’ van de unieke geschiedenis van Stellingwarf. Et lat ok et mooie van de streek en et laandschop zien, dat bliekt wel aj’ de verschillende buurtschoppen es bezuken en daor om je henne kieken. 

Riesberkaampen, mit rechts De Riesen, ligt bi’j Buil en is iene van de ooldste buurtschoppen van hiel Stellingwarf. (Foto: Sietske Bloemhoff) 

Dronefoto’s 

Negen van de twaelf heufdstokken wodden schreven deur Jelle Roorda uut Akkrum; et beschrieven van de buurtschoppen Keuningsbargen (bi’j Hooltpae) en De Blauwhof in de Westhoek was in hanen van Geert Lantinga (Wolvege), wiels et eerste heufdstok deur Henk Bloemhoff (Oosterwoolde) en Dennis Worst (Else) verzorgd wodde. Dat is et heufdstok over Riesberkaampen, krek over de gemientegreens bi’j Buil; iene van de ooldste buurtschoppen van hiel Stellingwarf.  

In et boek bin veul oolde en ni’je foto’s opneumen van onder eren Martin van Nieuwenhoven uut Noordwoolde uut die zien archief en Anida de Vries (Akkrum), wiels Iwan van Nieuwenhoven (Noordwoolde) prachtige dronefoto’s van drie buurtschoppen maekte. Veur de aendredaktie zorgde Sietske Bloemhoff uut Ni’jberkoop, die tegere mit Jelle Roorda et boek ok uutgeft. Veur de fraaie vormgeving zorgde BVK Vormgeving van Haulerwiek.

Et boek telt 120 bladzieden, wodde drokt deur Printbase uut Sunt-Jehannesge en is behalven bi’j de uutgevers ok in de boekwinkels van West-Stellingwarf te koop veur € 17,50.  

Posted on

‘Heliand in ’t Stellingwarfs’ prissenteerd in ‘De Nieuwe Kolk’ in Assen

Et wereldberoemde epos Heliand was onderwarp van mar liefst drie lezings op de grote Mannefestaosie Nedersaksische literetuur en tael op 16 september. Iene was van dr. Ingrid Rembold van de Universiteit van Manchester, specialist Middelieuwse geschiedenis. Zi’j publiceerder eerder over de verovering en kristianisering oftewel ‘kerstening’ van de Saksische wereld in de negende ieuw, deur Karel de Grote en zien zeune en opvolger Lodewiek de Vrome.

Et heldendicht Heliand vertelt over leven en starven van Jiezus Kristus. Dat is om de Saksische bevolking van die tied de kristelike leer beter aksepteren te laoten en om die daor vervolgens ok meer gedreven naor leven te laoten. Zodoende wodt Kristus in et verhael veursteld as een feodale lienheer, wiels zien leerlingen as ’t waore de rolle hebben van vezallen. Et vertelde is mingd mit een stok leefwereld van de Saksen en dat is bedoeld veur ’t begriepen en goed annemen van de kristelike leer. Zo hebben zowat alle plaknaemen de vermelding ‘borg’, bi’jveurbeeld in de anduding ‘Romeborg’ veur de stad Rome. Want veur de Saksen was de borg (= ongeveer ‘burcht’) een soorte van bewoonde vesting was en mit dat woord sleut dat an bi’j et beeld van een stad. In et verhael om de geboorte van Kristus henne wo’n de ‘herders’ ok niet veursteld as schepers, mar as oppassers van de peerden. Peerden weren edele dieren in de Saksische leefwereld, schaopen niet.

Karke van Berkoop

Over de Heliand vertelde ok de vertaeler van de ni’je Sallaanse vertaeling, dr. Jan Nijen Twilhaar, ofkomstig uut Hellendoorn, en ok dr. Henk Bloemhoff, de vertaeler van de ni’je Stellingwarver edisie. Eerder verschenen al edisies in et Grunningers, Twents en Aachterhoeks. In de Stellingwarver Heliand wodt in verbaand mit de komst van de kristelike leer in oons gebied ok schreven over de Stellingwarver geschiedenis, de stichting van karken in et gebied en over de meugelikhied dat ok in et Middeleuwse Stellingwarf de Heliand bekendhied had het. De meugelike verbiening mit et aandere Saksische gebied, mit naeme de ‘Duutse’ kloosters Fulda en Corvey, wodt ok bepraot. Zo het de Berkoper karke as eerste petroonsheilige Vitus, en die was in de 9de ieuw de bescharmheilige van de Saksen wodden. Meer raodelachtigheden rond de Berkoper karke wo’n in et boek ansneden, zoas de meugelikhied dat hi’j een poze as heufdkarke van Stellingwarf diend het. Et ni’je boek wodt sierd mit een bekend schilderi’j van de Berkoper karke deur E.B. von Dülmen Krumpelmann (1897-1987).

Nedersaksisch proza en podcast

Et morgengedielte van disse mannefestaosiedag wodde besteded an Nedersaksisch proza en poëzie uut alle hoeken. Zo brocht Willem Jan Teijema, van vroeger uut Donkerbroek, een riegel van zien gedichten in et Stellingwarfs, en hi’j vertelde daorbi’j.

De uutgeveri’je, Keuninklike Van Gorcum in Assen, het ok zorgd veur een podcast daor de Stellingwarver vertaeler in vertelt over aachtergronden. Die podcast is hier te vienen op