Posts

Posted on

Keninklik Frysk Genoatskip bringt boek oer 200 Fryske froulju 

It Keninklik Frysk Genoatskip (KFG) bestiet yn 2027 200 jier. Om dat te fieren komt it KFG mei in jubileumboek mei dêryn biografyen fan 200 Fryske froulju dy’t libbe hawwe tusken 1827 en 2027. De ôftraap wie tongersdei 19 desimber, oanslutend op in lunchlêzing troch Els Kloek yn Tresoar. Sy ynspirearre it KFG. De haadredaksje is yn hannen fan Tialda Hoogeveen. It stribjen is om it boek op 8 maart ’27, Ynternasjonale Frouljusdei, te presintearjen. 

Els Kloek is troch har boeken 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis en 1001 vrouwen in de 20ste eeuw foar it KFG it grutte foarbyld foar in soartgelyk projekt yn Fryslân. Fan no ôf stiet op koninklijkfriesgenootschap.nl in list mei 100 froulju, mei in oprop oan it publyk foar oanfoljende nammen. Sjoen it grutte sukses fan it wurk fan Kloek yn Nederlân, ferwachtet it KFG dat it projekt wis oanslaan sil. It is in kâns om froulju it plak yn de skiedskriuwing te jaan dy’t se fertsjinje. 

Yn it boek wurde biografyen opnommen fan 200 froulju dy’t tusken 1827 en 2027 in wichtich part fan harren libben yn Fryslân wenne hawwe of in dúdlike (famylje)bân mei Fryslân hiene. It boek wurdt twatalich. Oft in biografy yn it Frysk of it Nederlânsk opnaam wurdt hinget ôf fan de oanbelangjende frou. De biografyen wurde ferdield oer tal fan maatskiplike tema’s. Sa wurdt de gearhing ferdúdliket en wurde frouljusmienskippen sichtber. Tresoar is út namme fan it KFG de pinfierder fan it projekt en is fan plan nei 2027 it projekt ek digitaal in plak te jaan. 

Tialda Hoogeveen by it portret fan fersetsfrou en skriuwer Tiny Mulder. Foto: Natalia Balanina.



Nije rykdom oan ynformaasje 
It KFG befoarderet it ûndersyk nei en de belangstelling foar de Fryske skiednis en kultuer. It KFG-bestjoer hat it idee foar it boek fan genoatskipslid Alex Riemersma omearme om’t it genoatskip oant no ta benammen omtinken jûn hat oan manlju. Ek yn it KFG sels hawwe manlju lang oan it roer stien. Pas yn 2023 bestie it KFG-bestjoer foar it earst út mear froulju as manlju. It KFG-bestjoer beskôget dit projekt dan ek as in lytse ynhelslach. It sjocht dit projekt tagelyk as maatskiplik weardefol. Omtinken foar froulju yn de Fryske kontekst sil liede ta in nije rykdom oan ynformaasje en in better begryp fan de histoaryske ûntwikkelingen yn Fryslân. 

Skiednissen opdûkelje 
Tialda Hoogeveen is skriuwer, sjoernalist en Berneboekeambassadeur. Se wie oant foar koart einredakteur fan ‘de Moanne’ en hat histoaryske boeken skreaun as als De geur van hooi en Alstublieft, mevrouw! Een geschiedenis van de Nederlandse dienstmeisjes. Hoogeveen: “Geweldich dat der op sa’n grutte skaal omtinken komt foar froulju dy’t wichtich west binne foar Fryslân. It liket my in moaie reis om de takom jierren mei in hiel team skiednissen fan froulju op te dûkeljen en wrâldkundich te meitsjen, sadat se sichtber wurde foar in grut publyk. It boek is hooplik in begjin fan in fierdere reis nei oare publikaasjes lykas dokumintêres, podcasts, artikels of biografyen.” 

Posted on

Minderheidstalen krije op ‘e nij plak yn it Europeesk Parlemint

Der moat op ‘e nij in Europeesk diskusjeplatfoarm foar minderheidstalen komme, sa hat it Europeesk Parlemint hjoed besletten yn Straatsburch. Fia de saneamde ‘yntergroep’ krije fertsjintwurdigers fan etnyske minderheden en minderheidstalen de romte om harren belangen op in Europeesk nivo te behertigjen. Deputearre Eke Folkerts fan de provinsje Fryslân en de Fryske Europarlemintariër Raquel García Hermida-van der Walle (D66) binne entûsjast.

García Hermida-van der Walle wie ien fan de karlûkers om it platfoarm nij libben yn te blazen. “Er zijn altijd veel voorstellen voor dit soort platformen en Europese politieke families mogen er maar een paar steunen. Het was zeker geen uitgemaakte zaak dat deze erdoor zou komen,” leit se út. “Uiteindelijk hebben we voor elkaar gekregen dat ook onze liberale groep haar handtekening zette, zodat we minderheidstalen Europees op de kaart kunnen zetten.”

Mear stipe foar minderheidstalen

García Hermida-van der Walle wol it platfoarm ûnder oare brûke om de Fryske taal yn Brussel op de aginda te setten: “Tijdens mijn campagne heb ik beloofd me hier hard voor te maken, stap één is nu gezet. Vanuit hier kunnen we het Fries, de taal fan it hert, nog een flinke steun in de rug geven.” De Fryske Europarlemintatiër is dwaande mei it opsetten fan in ynternasjonale konferinsje foar in Europeesk inisjatyf wêrmei’t minderheidstalen Europeesk bettere beskerming genietsje soene.

As it inisjatyf útfierd wurdt, soe dat ek mank gean mei mear middels foar it befoarderjen fan Europeeske minderheidstalen. “Dat is niet alleen voor het Fries van belang, maar ook voor de andere minderheidstalen in Europa en de streektalen in Nederland die zich aan de positie van minderheidstalen op kunnen trekken. Kijk bijvoorbeeld naar Limburg, waar met lessen uit Fryslân nu aan de toekomst van het Limburgs wordt gewerkt,” sa seit de Fryske D66-Europarlemintariër.

Raquel García Hermida-van der Walle. Foto: Martijn Beekman

Fryske taaldeputearre entûsjast

Ek de Fryske taaldeputearre Eke Folkerts neamt de komst fan de yntergroep in boppeslach. Folkerts:: “As provinsje sette wy alles op alles foar de Fryske taal en de streektalen. De ôfrûne tiid is der in omslach west yn it tinken yn De Haach, wêrtroch’t it Frysk en de streektalen dêr no hieltyd mear omtinken krije. No is it saak om itselde foar mekoar te krijen yn Brussel.” Folkerts wol graach meikoarten delkomme yn Brussel om mei te praten oer de posysje fan minderheidstalen op Europeesk nivo. Folkerts: “Wy sjogge dat se yn bygelyks Baskelân tsjin deselde saken oanrinne as wy. Dan helpt it ús úteinlik allegear om mei-inoar op te lûken. Dat dit op ‘e nij opsetten wurdt is dus in boppeslach foar ús as Fryslân.”

Posted on

Bin ie de mieste loze Drent ? Geef je dan nou op veur kennisquiz LOOS en win de 11e editie!

Wel wordt de miest loze Drent van 2025? Dat wordt dit jaor weer dudelijk in LOOS, dé kennisquiz over Drenthe waorin underwarpen as de Drentse streektaol, topografie, geschiedenis en actualiteit an bod komt. Hol ie van puzzels en spellegies? Meld je dan nou an en wel wet bi’j een jaor lang de miest loze Drent.

LOOS bestiet oet meerdere rondes. In elke oflevering gaot drei dielnimmers de stried an. Vanoet de veurrondes gaot er oeteindelijk drei kandidaten naor de finale. De winnaar kreg niet allén de titel ‘Looste Drent’, maor wint ok een schiere pries.

De opnames bint op dinsdag 4, woensdag 5 en dunderdag 6 febrewaori 2025. Je huuft niet op alle aovends anwezig te weden. Doej ok met? Geef je dan veur 19 jannewaori op via het anmeldingsformulier op https://www.rtvdrenthe.nl/kijk/loos.

LOOS is een samenwarking tussen RTV Drenthe en het Huus van de Taol. Vanof 27 febrewaori wordt de kennisquiz aal warkdaogen oetzunden op TV Drenthe. De prissentatie is in haanden van Aaldert Oosterhuis.

Foto: RTV Drenthe

Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten wezen waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers wardeert.

RTV Drenthe is, as betrouwbare en onafhankelijke informatiebron, de spil in de Drentse samenleving.

Posted on

Vief lekkerste Drentse woorden bekend, stemweek begunt

In december is streektaolorganisatie Huus van de Taol drok met de zuuktocht naor het lekkerste Drentse woord. Nao een week woorden insturen is het nou tied um te stemmen! Dat kuj doen op ien van de vief miest ingezunden woorden op www.huusvandetaol.nl/lekker.

Tot 10 december kun elkenien een woord insturen. Dat gebeurde zu’n 300 maol, met een prachtig gevarieerd risseltaot. ‘Het lekkerste woord brengt weer hiel aandere woorden op batterij,’ volgens streektaolfunctionaris Arja Olthof. ‘Naost woorden as sausemangels, zeupie en sukersunterklaosien die allemaol mit eten van doen hebt waren der ok Drenten die keuzen veur lekker klinkende woorden as kleistern, sneiballegie en snipsnaorderijen.’

Het gung dus veul um eten bij de inzendingen die dit jaor binnenkwamen, dat is ok te zien an de top vief. In willekeurige volgorde bint dit de vief miest genuumde woorden:

Gloepends – wordt veural gebruukt um een bosschup wat kracht bij te zetten. Ie kunt gloepends bliede wezen, dan bi’j slim of hiel arg bliede.

Slik – wij zegt nou vaak snuup, maor dizze lekkernij het toch echt ‘slik’ in het Drents.

Dreuge worst – daor huuj gien extra uutleg an te wieden, nietwaor? Allent dat dit het ienige in de liest is dat oet twei woorden bestiet.

Kniepertie(s) – ok dizze sprek veur zichzölf. Knieperties bint de platte koekies die vaak in dizze tied eten wordt.

Sukelao(gie) – naost dat het woord gloepends lekker klinkt vindt veul lu het ok een lekkernij die aj niet liggen laoten kunt.

Vanof nou tot an 18 december kuj stemmen op dizze vief woorden via huusvandetaol.nl/lekker.

Op 20 december wordt vervolgens het lekkerste Drentse woord ’s mörgens bij Radio Drenthe bekendmaakt.

Posted on

Slagge ekskurzje nei it Sealterlân

Op freed 29 novimber gie in bus mei fertsjintwurdigers fan de EBLT-lidorganisaasjes nei gemeente Saterland yn Dútslân, om mear te learen oer it Sealterfrysk, it Seelterfräisk. De ekskurzje wie organisearre troch it EBLT en Mercator Europeesk Kennissintrum. It doel fan de ekskurzje wie om mear te learen oer de taal, de erkenning en de taalbefoardering.

Groepsfoto foar it Sealterfryske kultuerhûs, yn Skäddel. Foto: EBLT


Moeting mei Sealterfryske fertsjintwurdigers

Moarns yn it Riedhûs yn Ramsloh/ Roomelse stie de kofje klear en waard de groep wolkom hjitten troch boargemaster Thomas Otto. Dosinte Edith Sassen fertelde oer de lesmetoade foar de basisskoalle, Seeltersk Lopt, en sette de groep drekst oan it wurk om op boartlike wize it Sealterfrysk te learen. Ynstek is om de lessen op in positive wize te jaan: “Saterfriesisch macht Spaß!” Henk Wolf, wissenschaftlicher Beauftragter für Saterfriesisch, fertelde oer de taalsituaasje en it wurk fan it Seeltersk Kontoor foar it befoarderjen fan de taal en it taalûnderwiis.

Nei it middeisiten, koe it it typyske Dútske iten fertrêde wurde yn ‘e frisse lucht by it Seelterlounde Leerpaad, yn Sedelsberg/Seedelsbierich. Yn it park stiene rûnom twatalige ynformaasjebuorden (Dútsk en Sealterfrysk) om net allinne te learen oer de natoer yn Sealterlân, mar ek oer de taal.

De dei waard ôfsletten mei kaffee und kuchen by it Seelter Buund yn it Seelterfraïske Kulturhuus, yn Scharrel/ Skäddel. Foarsitter Stephan Dannebaum fertelde oer it Seelter Buund, dat mear as 300 leden hat. Karl-Peter Schramm en Johanna Evers fertelden oer EBLUL (European Bureau for Lesser Used Languages), de Dútske ôfdieling fan it EBLT, dat dizze desimber opheft wurde sil, mei’t der oare organisaasjes en ynstituten binne dy’t de taalminderheden yn Dútslân fertsjintwurdigje, bygelyks de Minderheitenrat en Minderheitensekretariat, dy’t sûnt 2005 jier bestean. By de ôfsluter kaam de Sealterfryske les fan de moarns goed te pas, mei’t der doe mei-inoar it Sealterfryske folsliet songen waard, it Seelter Läid.

boargemaster Thomas Otto
Untfangst by it Riedshûs
Sealterfryske les fan Edith Sassen
It Seelterlounde Leerpaad
twatalige ynformaasjebuorden by it Seelterlounde Leerpaad
bankje mei Sealtefrysk opskrift “Sät di deel”
Kaffee und Kuchen by de Seelter Buund
Foarsitter Stephan Dannebaum
Kaffee und Kuchen by de Seelter Buund, mei Henk Wolf oan it haad
It Seelterfraïske Kulturhuus fan de Seelter Buund

foto’s: EBLT

It Seeltersk Kontoor hat ek oer de besite skreaun yn Sprachminderheiten aus den Niederlanden besuchen das Saterland

Posted on

Omrop Fryslân ferbynt jong en âld mei de Fryske top 100

Fan 2 desimber ôf is it wer tiid om te stimmen foar de Fryske top 100! Mei de list wol Omrop Fryslân sjen litte hoe wichtich oft de Fryske muzyk is foar de Omrop, mar seker ek foar de Fryske identiteit. Fan âlde klassikers oant nije favoriten elke stim telt! Help mei om dyn favorite Fryske nûmers yn de top 100 te krijen, bring dyn stim út fia Frysketop100.nl.

De Fryske top 100 begjint dit jier yn de earste wike fan desimber. Mei de Fryske top 100 stimbus wurde mei help fan ferskate Fryske artysten stimmen ophelle. Under oaren Folgas, Sipke de Boer, Fegebart, Frerik de Swetser en Frisicana; Gurbe Douwstra, Marcel Smit en Piter Wilkens komme nei dy ta. Stimsto yn in stimhokje of by de stimbus, dan krijst de Omrop Fryslân Set ‘m op mûtse kado.

Foto: Omrop Fryslân

Brêge nei de takomst

Wy sjogge dat hieltyd mear jongerein it Frysk aktyf brûkt. Jonge Fryske artysten kieze hieltyd faker foar it Frysk. In foarbyld dêrfan is Steyn Land: “Us Fryske taal is wichtich, ek al meitsje wy flaters, as wy it mar brûken bliuwe. Mei myn muzyk yn it Frysk reitsje ik myn fans mear as wannear’t ik yn it Nederlânsk sjong. Der bart wat spesjaals op feesten en it meisjongen fan it publyk oerstimt de lûdsynstallaasjes geregeld. Ik sjoch by myn leeftiidsgenoaten ek echt it grutske gefoel.”

Meitsje kâns op in konsert fan De Kast

Ferline jier waard In Nije Dei fan De Kast keazen ta it populêrste nûmer yn de Fryske top 100. Om it publyk dêrfoar te betankjen jout de band no in yntym konsert kado. En do kinst dêrby wêze! Stim op de Fryske top 100 en meitsje kâns op twa kaarten foar dit unike konsert op twadde krystdei, yn de húskeamer fan Omrop Fryslân. “Dat ús wurk sa wurdearre wurdt troch it Fryske publyk, jout in geweldich waarm gefoel”, seit Syb. “Dat fertsjinnet in betankje.”

Net stinne, mar stimme!

Meitsje kâns op dy unike priis en bring fan 2 desimber 08.15 oere ôf dyn stim út fia www.frysketop100.nl.

Posted on

EBLT en Mercator organisearje ekskurzje nei Saterland, Dútslân

It Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) is in koepelorganisaasje dy’t har ynset foar de promoasje en beskerming fan minderheidstalen yn Nederlân. Mar wat bart der eins oer de grinzen hinne en wat kinne wy dêrfan leare?

It EBLT en Mercator Europeesk kennissintrum nûgje de EBLT-lidorganisaasjes fan herte út om op 29 novimber mei te gean op in ekskurzje nei gemeente Saterland yn Dútslân, om mear te learen oer it Sealterfrysk, it Seelterfräisk. It doel fan de ekskurzje is om mear te learen oer de taal, de erkenning en de taalbefoardering.

Seelterfräisk

It Frysk sa‘t wy dy kenne is part fan in gruttere Fryske taalfamylje, mei it Eastfrysk en Noardfrysk yn Dútslân. It Sealterfrysk is noch de iennichste fariant fan it Eastfrysk. De taal wurdt troch sa‘n 1000-2000 minsken praat, benammen yn de gemeente Saterland.

It Sealterfrysk is erkend troch Dútslân fia it Europeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen. Sûnt 2020 is Henk Wolf foar de befoardering fan de taal oansteld as wissenschaftlicher Beauftragter für Saterfriesisch, by it Seeltersk Kontoor.

Sealterfrysk kultuerhûs. Foto fan Wikicommons.
Posted on

NHL Stenden stelt Albert Walsweer oan as bysûnder lektor Fryske Taal en Kultuer

NHL Stenden beneamt mei yngong fan 1 jannewaris 2025 Albert Walsweer ta bysûnder lektor Fryske Taal en Kultuer. It lektoraat is ta stân kommen yn gearwurking mei de Provinsje Fryslân en is ynsteld om de doelstellings fan it belied Taalplan Frysk 2030 mei stal te jaan. It bysûnder lektoraat makket ûnderdiel út fan it lektoraat ‘Meertaligheid en Geletterdheid’ fan NHL Stenden.

Albert Walsweer hat in brede ûnderfining yn it ûnderwiis. Hy wurke as learaar, as ûnderwiisadviseur by ECNO en as ûndersiker en associate lector yn it lektoraat ‘Meertaligheid en Geletterdheid’. As lektor sil hy, yn ’e mande mei oaren en yn opdracht fan de Provinsje Fryslân, op ’e praktyk rjochte ûndersyk dwaan en him rjochtsje op de fraach hoe’t skoallen de Fryske taal en kultuer op in tagonklike en ynspirearjende manier ferwurkje kinne yn har kurrukulum, sadat yn 2030 alle learlingen en studinten de kâns krije Frysk te learen en te brûken.

De ynstelling fan it lektoraat komt fuort út de ôfspraken dy’t fêstlein binne yn de Bestjoersôfspraak Fryske Taal en Kultuer (BFTK 2024-2028), dêr’t it Ryk en de Provinsje Fryslân yn fêstlein hawwe hoe’t sy wurkje wolle oan de beskerming en fuortsterking fan de Fryske taal en kultuer. Ien fan de ambysjes is it fuortsterkjen fan de ûndersyksynfrastruktuer dêr’t mei de ynstelling fan dit lektoraat in folgjende konkrete stap yn set is. It ûndersyk sil yn de kommende jierren yn in trochgeande line útfierd wurde troch in praktoraat (mbû), in lektoraat (hbû) en in heechlearaarskip (wû).

Walsweer follet it ûndersyksprogramma fan it lektoraat Meertaligheid en Geletterdheid oan, dat laat wurdt troch Mirjam Günther-van der Meij, dy’t yn juny fan dit jier beneamd waard ta lektor. De ynauguraasjes fan dr. Walsweer en dr. Günther-van der Meij binne op 21 maart 2025 yn Ljouwert.

Posted on

Neie kerstbundel van Marga Kool

In Een kind vinden staot olde en neie verhalen en gedichten over de periode rondum kerst

In de Theaterschuur in Linde was zundag 17 november de boekprissentatie van de neiste bundel van Marga Kool. In Een kind vinden kuj kerstverhalen en -gedichten vinden. De verhalen bint schreven in het Nederlands, de dialogen in het Drents.

We hebt der lang op wachten moeten, maor nou bint de kerstvertellings en -veurdrachten van Marga Kool in ien bundel bij mekaar bracht. De schriefster hef sinds de jaoren ’70 veul optreden. Der is lichtkaans gien dörpshoes in Drenthe te vinden waoras ze niet west is. In Een kind vinden bint niet allent de bekende verhalen, maor ok nei wark opnomen.

Het eerste exemplaar van de verhalenbundel gung in Linde naor twei vertegenwoordigers van de Vrouwen van Nu, Yvonne Sloots, veurzitter Provinciaal Bestuur Vrouwen van Nu Drenthe en Gé Algera, veurzitter van ofdeling Zuudwolde. Ze waren der slim wies met. De prissentatie weur nog feestelijker deur optredens van Leonieke Toering en Jan Roelof Bathoorn. Zij zungen liedties in streektaolen van over de hiele wereld.

V.l.n.r.: Gé Algera, schriefster Marga Kool, Yvonne Sloots. Foto: Huus van de Taol.

Een kind vinden is een prachtig leesboek veur de duustere winterdaogen. Ok is ’t een bezunder veurleesboek veur elk die aandern van de kerstsfeer wil genieten laoten.

Het boek is te koop veur € 19,50 bij de boekhandel en bij het Huus van de Taol in Beilen.

Posted on

Nij: Sinteklaasboek: ‘Wytske & Kees fiere Sinteklaas’


Op freed 15 novimber ferskynt it Frysktalige Sinteklaas-kartonboek ‘Wytske & Kees fiere Sinteklaas’, skreaun troch Pieteke de Boer en yllustrearre troch Berber van den Brink. In unike oanfolling op it Fryske berneboekelânskip. It rymjende ferhaal lit bern de magy fan Sinteklaas belibje yn de Fryske taal.

Oer it boek
Belibje it Sinteklaasfeest mei Wytske en Kees. Fan de oankomst fan de Sint en it iten fan pipernuten oant it meitsjen fan in moaie tekening foar yn ‘e skoech. De yllustraasjes bringe it ferhaal ta libben en lûke de bern mei yn ‘e magy fan it Sinteklaasfeest, dêr’t alles draait om ferwachting, ferwûndering en wille.

Foarlêsmoarn
Op sneon 23 novimber om 10.30 oere is der in spesjale foarlêsmoarn yn de Biblioteek fan Snits. Sinteklaas krijt it boekje ‘Wytske & Kees fiere Sinteklaas’ kado en lêst dêr oanslutend út foar. Foar bern is der dêrnei in pitesirkwy mei leuke spultsjes, lykas pakjes goaie yn ’e skoarstiennen. Alden kinne in bakje kofje of tee drinke yn it kafee. It boek is nei ôfrin ek te keap yn de Biblioteek.

Wolst dêrby oanwêzich wêze? Meld dy oan fia: https://bmf.op-shop.nl/570/pietenpret-in-de-bieb

Boekgegevens

  • Wytske & Kees fiere Sinterklaas
  • Auteur: Pieteke de Boer
  • Yllustraasjes: Berber van den Brink
  • ISBN: 978-94-93318-47-2
  • Kartonboek
  • Leeftiid: 2+
  • Ferkeappriis: € 9,95
  • www.websjop.afuk.frl