Vrijdag 9 febrewari is de boekprissentatie van de neie dichtbundel van Willem Tjebbe Oostenbrink.
Uutkomst is zien darde bundel met Grunneger poรซzie oet het Westerkwartier. De dichter schildert met veul warmte prachtige beelden, en maokt kleine zaoken groot. Hij vertelt de gedichten met zachtheid en gevuul, stelt vraogen en zuukt naor waorheden. En toch is het waorom vaok niet te begriepen. In zien poรซzie trekt de dichter het intermenselijke deur naor het filosofische.
t Oog wil werkelekheid vastleggen,
verbeeldeng schept en danst dermet.
We zoeken ien onszulf noar de kern,
allenneg aan dโoppervlakte kennen we stroalen.
De bundel hef 55 gedichten in het Westerkwartiers. Met een prachtige veurkant maokt deur Ada Katerina Oostenbrink.
De prissentatie van de bundel is 9 febrewari 2024 bij het Huus van de Taol, Raadhuisplein 1, 9411 BN Beilen. Het wordt een pergramma met poรซzie en meziek. Anvang 20.00 uur. Inloop 19.30 uur.
Taheakjen Papiamentu op Bonรชre oan it Europeesk Hรขnfรชst foar regionale en minderheidstalen is in histoaryske stap
It Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) is der wiis mei dat minister Hanke Bruins Slot fan Bรปtenlรขnske Saken it Papiamentu op Bonรชre oanmeld hat by de Ried fan Europa yn Straatsburch as beskerme taal neffens haadstik III fan it Europeesk Hรขnfรชst foar regionale en minderheidstalen. It is foar it earst sรปnt 1997 dat Nederlรขn in โnijeโ taal oan it ferdrach taheakke hat. It Papiamentu en it Frysk binne no tegearre de iennichste minderheidstalen fan Nederlรขn mei beskerming รปnder haadstik III. De oare erkende talen ฬถ it Nedersaksysk, Limboarchsk, Jiddysk en de talen fan Sinti en Roma ฬถ hawwe in โlichtereโ beskerming neffens haadstik II, sรปnder ferplichtings foar bygelyks it brรปken fan de talen by oerheid of de rjochtbank .
Paad nei erkenning
It ynskriuwen fan it Papiamentu yn it ferdrach lit sjen dat it Europeesk Hรขnfรชst gjin statysk dokumint is, mar in dokumint dat je feroarje en oanpasse kinne oan de 21ste iuw en ek oan it ferlet fan de sprekkers fan de minderheidstalen. It EBLT is sรปnt 2014 aktyf belutsen by de striid fan de Papiamentu-sprekkers op Bonรชre en yn Nederlรขn foar in bettere beskerming fan harren taal. Papiamentu-organisaasje SPLIKA is sรปnt 2014 in warber en wurdearre lid fan it EBLT en ek de Fundashon Akademia Papiamentu fan Bonรชre brocht troch de jierren hinne ferskate wurkbesites oan Fryslรขn om harren fierder te ferdjipjen yn de mooglikheden en de wurking fan it Hรขnfรชst.
It Hรขnfรชst kaam foar Bonรชre yn byld doeโt it eilรขn yn 2010 in Nederlรขnske gemeente (โopenbaar lichaamโ) waard. It troch Nederlรขn รปndertekene en ratifisearre Hรขnfรชst waard neffens de Ried fan Europa dรชrtroch ek fan tapassing op de trije BES-eilannen. Nederlรขn hat no foar it Papiamintsk kรชsten ratifisearre op it mรชd fan รปnderwiis, rjochtsferkear, iepenbier bestjoer en iepenbiere tsjinsten, media, kulturele aktiviteiten en ekonomysk en sosjaal libben.
Maatregels
Troch de รปndertekening fan it Hรขnfest wurdt Den Haach no, mei de selsstannige lannen Aruba en Curaรงao, ferantwurdlik foar de beskerming en befoardering fan it Papiamintsk. De ratifikaasje betsjut dat de situaasje fan it Papiamintsk om de fiif jier hifke wurdt troch in รปnรดfhinklike kommisje fan saakkundigen en dat organisaasjes fan Papiamentu-sprekkers harren fyzje en winsken ynbringe kinne by de Ried fan Europa.
Nederlรขn sil no รปnder oare maatregels nimme moatte om it Papiamintsk mear romte te jaan yn it รปnderwiis. It tal lesoeren yn it primรชr รปnderwiis yn it Papiamintsk is op oantrunen fan it ministearje fan O.C. en W. werombrocht sรปnt Bonรชre in iepenbier lichaam fan Nederlรขn is. Troch it รปndertekenjen fan it Hรขnfรชst รปntstiet der in nije situaasje. Nederlรขn is no ferplichte primรชr รปnderwiis yn it Papiamintsk te bieden. Dat betsjut dat dรชr ek learmiddels, meiwurkers en jild foar รบtlutsen wurde moat.
Fan inoar leare
Mei it Papiamintsk as twadde taal รปnder haadstik III lizze der ek mooglikheden foar Fryslรขn en Bonรชre om op te arbeidzjen en om fan inoar te learen. Guon saken binne yn Fryslรขn better regele, lykas it beropstoaniel yn eigen taal, mar Fryslรขn kin wer fan Bonรชre leare wรชrโt it giet om it plak fan de minderheidstaal op de rjochtbank. Papiamentu-sprekkers hawwe it rjocht om prosedueres folslein yn eigen taal te fieren, wylst Friezen al bliid wรชze meie as it harren slagget om de eigen taal prate te kinnen.
Wurkje mei it Europeeske Hรขnfรชst foar regionale talen en minderheidstalen is in saak fan de lange azem, mar kin ek tige weardefol wรชze. Hieltiid kritysker rapportaazjes fan de Ried fan Europa hawwe der mei ta laat dat de KNAW okkerdeis advisearre om sa gau mooglik wer in selsstannige universitรชre stรบdzjerjochting Frysk te begjinnen. It Hรขnfรชst bewekket in รปndergrins en wol tagelikertiid minderheden en de Ryksoerheid stimulearje om yn oparbeidzjen de minderheidstalen te รปntwikkeljen en te befoarderjen.
Lokwinsk
It EBLT wol SPLIKA, de Fundashon Akademia Papiamentu en de Papiamentu-taalmienskip fan herte lokwinskje en ek sukses winskje by de realisaasje fan alle รดfspraken รบt it Hรขnfรชst. It lidmaatskip fan SPLIKA en de noflike kontakten mei Bonรชre hawwe it wurk fan it EBLT in ekstra diminsje jรปn. It EBLT sjocht รบt nei it ferdjipjen fan de gearwurking yn dizze fase en seit dรชrom jitris pabien!
Het EBLT feliciteert SPLIKA en de Fundashon Akademia Papiamentu met erkenning Papiamentu
toevoeging Papiamentu op Bonaire aan het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen is een historische stap
Het Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) is er blij mee dat minister Hanke Bruins Slot van Buitenlandse Zaken het Papiamentu op Bonaire heeft aangemeld bij de Raad van Europa. Het is voor het eerst sinds 1997 dat Nederland een โnieuweโ taal aan het verdrag heeft toegevoegd. Het Papiamentu en het Fries zijn nu samen de enige minderheidstalen van Nederland met bescherming onder hoofdstuk III. De andere erkende talen ฬถ het Nedersaksisch, Limburgs, Jiddisch en de talen van Sinti en Roma ฬถ hebben een `lichtere’ bescherming volgens hoofdstuk II, zonder verplichtingen voor bijvoorbeeld het gebruik van de talen bij overheid of de rechtbank.
Weg naar erkenning
Het inschrijven van het Papiamentu in het verdrag laat zien dat het Europees Handvest geen statisch document is, maar een document dat je kunt veranderen en aanpassen aan de 21ste eeuw en ook aan de behoeften van de sprekers van de minderheidstalen. Het EBLT is sinds 2014 actief betrokken bij de strijd van Papiamentu-sprekers op Bonaire en in Nederland voor een betere bescherming van hun taal. Papiamentu-organisatie SPLIKA is sinds 2014 een actief en gewaardeerd lid van het EBLT en ook de Fundashon Akademia Papiamentu van Bonaire gebracht door de jaren heen verschillende werkbezoeken aan Fryslรขn om zich verder te verdiepen in de mogelijkheden en de werking van het Handvest.
Het Handvest kwam voor Bonaire in beeld toen het eiland in 2010 een Nederlandse gemeente (`openbaar lichaam’) werd. Het door Nederland ondertekende en geratificeerde Handvest werd volgens de Raad van Europa hierdoor ook van toepassing op de drie BES-eilanden. Nederland heeft nu voor het Papiaments artikelen geratificeerd op het gebied van onderwijs, rechtsverkeer, openbaar bestuur en openbare diensten, media, culturele activiteiten en economisch en sociaal leven.
Maatregelen
Door de ondertekening van het Handvest wordt Den Haag nu, met de zelfstandige landen Aruba en Curaรงao, verantwoordelijk voor de bescherming en bevordering van het Papiaments. De ratificatie betekent dat de situatie van het Papiaments elke vijf jaar wordt getoetst door een onafhankelijke commissie fan experts en dat organisaties van Papiamentu-sprekers hun visie en wensen in kunnen brengen bij de Raad van Europa.
Nederland zal nu onder andere maatregelen moeten nemen om het Papiaments meer ruimte te geven in het onderwijs. Het aantal lesuren in het primair onderwijs in het Papiaments is op aandringen van het ministerie van O.C. en W. teruggebracht sinds Bonaire een openbaar lichaam van Nederland is. Door het ondertekenen van het Handvest ontstaat er een nieuwe situatie. Nederland is nu verplicht primair onderwijs in het Papiaments te bieden. Dat betekent dat daar ook leermiddelen, medewerkers en geld voor moet worden uitgetrokken.
Van elkaar leren
Met het Papiaments als tweede taal onder hoofdstuk III liggen er ook mogelijkheden voor Fryslรขn en Bonaire om samen te werken en van elkaar te leren. Sommige zaken zijn in Fryslรขn beter geregeld, zoals het beroepstoneel in eigen taal, maar Fryslรขn kan weer van Bonaire leren als het gaat om de plek van de minderheidstaal op de rechtbank. Papiamentu-sprekers hebben het recht om procedures volledig in eigen taal te voeren, terwijl Friezen al blij mogen zijn als het hen lukt om de eigen taal te kunnen spreken.
Werken met het Europese Handvest voor regionale talen en minderheidstalen is een zaak van de lange adem, maar kan ook erg waardevol zijn. Steeds kritischere rapportages van de Raad van Europa hebben er mede toe geleid dat de KNAW onlangs adviseerde om zo snel mogelijk weer een zelfstandige universitaire studierichting Fries te beginnen. Het Handvest waakt over een ondergrens en wil tegelijkertijd minderheden en de Rijksoverheid stimuleren om in samenwerking de minderheidstalen te ontwikkelen en te bevorderen.
Felicitaties
Het EBLT wil SPLIKA , de Fundashon Akademia Papiamentu en de Papiamentu-taalgemeenschap van harte feliciteren en ook succes wensen bij de realisatie van alle afspraken uit het Handvest. Het lidmaatschap van SPLIKA en de aangename contacten met Bonaire hebben het werk van het EBLT een extra dimensie gegeven. Het EBLT kijkt uit naar het verdiepen van de samenwerking in deze fase en zegt daarom nogmaals pabien!
Relato di prensa skirbรญ pa Elsmarie Beukenboom โ presidente di Fundashion Akademia Papiamentu
Despues di diessinku aรฑa ku Boneiru a pidi gobiรจrnu hulandes pa pone papiamentu di Boneiru aplikabel den e Karta Oropeo di idioma regional รฒf idioma di minoria, dia 22 di yanรผari 2024 por fin a kumpli ku e petishon ei.
Ku un moshon di 22 di desรจmber 2009 Konseho Insular di Boneiru ta pidi gobiรจrnu hulandes pa pone papiamentu di Boneiru aplikabel den e Karta Oropeo di idioma regional รฒf idioma di minoria.
Despues di diessinku aรฑa di negosashon intensivo hibรก pa Fudashon Akademia Papiamentu i SPLIKA di Hulanda a logra ku awor, meskos ku fris di Hulanda, papiamentu tambe ta den Karta Europeo di idioma regional รฒf idioma di minoria riba lista di Konseho di Oropa.
For di awor Den Haag ta koresponsabel pa protekshon i promoshon di papiamentu i e tambe por traha maneho pa nos idioma.
Kada sinku aรฑa, gobernashon hulandes tin ku informรก Konseho di Oropa kiko nan a hasi pa promovรฉ i protehรก papiamentu. NGOnan lokal tambe por tene ekspertonan di Konseho di Oropa na altura kon segun nan e proseso ta baiendo.
A kompremetรฉ ku diferente punto tin i kada un tin su karga.
Por ehรจmpel edukashon. Hulanda ta kompremetรฉ di hasi posibel pa ofresรฉ edukashon primario na papiamentu.
Hulanda ta komprometรฉ ku lo pone rekurso finansiero disponibel pa personal i material edukativo.
Tambe e Karta ta garantisรก ku lo bin edukashon tokante historia i kultura di Boneiru na nos skolnan primario.
Hulanda a firma ku e lo garantisรก ku den korte wes, riba petishon di un di e partidonan, lo hiba e huisio na papiamentu.
Tambe Hulanda lo oponรฉ aktivamente kontra prรกktikanan unda ta deskurashรก uso di papiamentu den gremio sosial i ekonรณmiko.
Ku rekonesementu di papiamentu bou di Parti III di Karta Oropeo di idioma regional รฒf idioma di minoria a keda demostrรก ku trabou duru i konsistente i trahando huntu ku gobiรจrnu di Boneiru i su รกmtenarnan riba un meta komรบn ta duna fruta.
Direktiva di Fundashon Akademia Papiamentu ta felisitรก pueblo di Boneiru ku e logro akรญ. ย Danki na SPLIKA di Hulanda pa nan apoyo durante tur e aรฑanan i tambe na Europeesk Bรผro voor Lytse Talen pa a sostenรฉ nos.
Papiamentu beschermd als minderheidstaal
Persbericht geschreven door Elsmarie Beukenboom – voorzitter van Fundashion Akademia Papiamentu
In een Motie van 22 december 2009 riep de Eilandsraad van Bonaire de Nederlandse regering op om het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden voor het Papiaments op Bonaire toepasselijk te verklaren. We zijn nu 15 jaar verder.
Na een intensief onderhandelen hebben Akademia Papiamentu en SPLIKA dit doel weten te verwezenlijken. Op 22 januari 2024 is bij het Secretariaat-Generaal van de Raad van Europa een brief van de Nederlandse Minister van Buitenlandse Zaken binnen gekomen waarin het Koninkrijk der Nederlanden verklaart het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden van toepassing te maken voor het Papiamentu op Bonaire.
Door de ondertekening van het Handvest wordt โDen Haagโ mede verantwoordelijk voor de bescherming en bevordering van het Papiaments. Elke vijf jaar zal de Nederlandse regering verantwoording moeten afleggen aan de Raad van Europa over de effectiviteit van de maatregelen om de taal te bevorderen en beschermen. De lokale NGOโs kunnen bij de experts van de Raad van Europa ook hun visie op de voortgang van dit proces neerleggen.
Nederland zal nu maatregelen moeten nemen die in het mogelijk maken om primair onderwijs te bieden in het Papiaments. Het Handvest maakt ook duidelijk dat dit geen vrijblijvende opgave is. Wanneer een staat zich ertoe verbindt te garanderen dat een regionale taal of taal van een minderheid wordt onderwezen, moet zij ervoor zorgen dat de noodzakelijke middelen beschikbaar zijn in termen van financiรซn, personeel en onderwijsmiddelen (zo stelt het explainatory report). Ook zal er vanuit Den Haag beleid moeten komen om onderwijs in de geschiedenis en cultuur van Bonaire te waarborgen.
In strafrechtelijke, civiele en administratieve procedures heeft Nederland nu onderschreven te garanderen dat de rechters, op verzoek van een van de partijen, de procedure te voeren in het Papiaments.
Ook zal Nederland zich actief moeten verzetten tegen praktijken gericht op ontmoediging van het gebruik van een regionale taal of taal van een minderheid in verband met economische of sociale activiteiten.
Met de erkenning van het Papiaments onder deel III is duidelijk geworden dat het taalbeleid in Nederland geen beklonken zaak is, maar dat door gezamenlijk optrekken van non-gouvernementele organisaties, wetenschappers en lokale overheden, vernieuwing en verbetering van de positie van regionale talen bewerkstelligd kan worden.
Wij feliciteren de bevolking van Bonaire en de bestuursleden van Stichting Akademia Papiamentu. Aan stichting SPLIKA, gevestigd in Nederland, een woord van dank. Samen hadden wij opgetrokken om dit te realiseren. Ook een woord van dank voor het Europeesk Bรผro voor Lytse Talen voor hun steun.
Het Podium en het Drรจents Liedtiesfestival slaot de haanden inien en organiseert gezamenlk de eerste editie van de Podium Sessies; een exclusieve reeks warkwinkels en lezings veur (begunnende) mezikaanten die geern meer inzicht kriegt in de complexe wereld van de meziekindustrie. Kaorten bint te bestellen via hetpodium.nl
De eerste warkwinkel wordt leid deur gienien minder as Lars Koehoorn, een gerinnommeerde liedtiesschriever en mueiekproducent oet Winschoten. Met een indrukwekkende staot van dienst, waorunder hits as de titelsong van de documentaire over Andre Hazes Junior en “Van goed naar beter” veur het ofscheidsalbum van Nick en Simon, zal Lars zien diepgaonde kennis dielen over liedtiesschrieverij.
Lars Koehoorn. Foto: Stichting REUR
Wat te verwachten Op 3 febrewarie wordt dielnemers metnummen op een reis deur de kuunst van het liedtiesschrieven. Lars dรถt zien visie oet de doeken over wat een nummer tot een hit mak, waor inspiratie te vinden is en hoej een nummer opnimmen kunt. De warkwinkel bรถdt niet allรฉn een schat an weerdevolle inzichten, mar gef ok ruumte veur dielnemers um heur braandende vraogen te stellen. De warkwinkel, inclusief koffie, thee, middageten en naozit, belooft niet enkel een dag vol inspiratie en grui, mar ok een unieke gelegenheid um te netwarken met geliekgestemden. Kaorten bint te bestellen via hetpodium.nl.
De Podium Sessies De Podium Sessies wordt organiseerd deur Poppodium Het Podium in Hoogeveen. Iedere maond organiseert Het Podium een warkwinkel veur mezikaanten die op zuuk bint naor haandvatten veur heur mezikale carriรจre. Elke sessie komp een professional an um zien visie, tips en kennis te dielen met de mezikaanten.
Het Drรจents Liedtiesfestival Het Drรจents Liedtiesfestival (DLF) is een previnciaal opzette compositiewedstried waorbij de โscheppende kuunstโ centraal stiet. Dizze scheppende kuunst vertaolt zich in neischreven origineel Drรจentstaolig liedmateriaal. Deur een selectie te maken oet alle inzunden stukken untstiet een songfestival veur origineel schreven liedmateriaal in de Drรจentse streektaol. Sinds de eerste editie in 2012 is het DLF oetgruid tot een streektaolevenement van allure en bovenregionale oetstraling. Ieder jaor organiseert het festival veurofgaond an de finale een warkwinkel veur mezikaanten. Dit jaor is dat veur de eerste maol in samenwarking met Het Podium.
Kampanje foar pakes en beppes: Praat mar Frysk, ek mei dyn bernsbern
pakes en beppes & meartalige รปntwikkeling
Fan 9 o/m 23 jannewaris is der ekstra omtinken foar de pakes en beppes yn Fryslรขn. Mei de pake & beppe-kampanje wol de Afรปk (oansteande) pakes en beppes bewust meitsje fan de bysรปndere rol dyโt sy spylje kinne yn de taalรปntwikkeling fan harren bernsbern. As mei-opfieder kinne pakes en beppes de twa- of meartalige รปntwikkeling ekstra stimulearje, hielendal as sy geregeld oppasse. Boppedat kinne sy de Fryske taal dochs oan harren bernsbern meijaan, as dy benammen yn it Nederlรขnsk grutbrocht wurde.
Yn de kampanjeperioade hingje rรปnom yn de provinsje posters mei de fraach โWurdsto pake of word jij opa?โ en โWurdsto beppe of word jij oma?โ. Op www.pakebeppe.frl is mear ynformaasje te finen en wurde tips jรปn foar it stimulearjen fan de twatalige รปntwikkeling.
Grutte Pake & Beppe Foarlรชsboek
De start fan de pake&beppe-kampanje is op sneon 13 jannewaris om 11 oere by Van der Velde Boeken yn Snits. Jan Arendz sil dan foarlรชze รบt It Grutte Pake & Beppe Foarlรชsboek fan Mirjam van Houten. Dat prachtige nije foarlรชsboek bestiet รบt mear as tweintich foarlรชsferhaaltsjes, spesjaal geskikt om foarlรชzen te wurden troch pakes en beppes oan bern fan 2 oant en mei 6 jier. Mei in QR-koade yn it boek kinst de ferhaaltsjes ek noch belรบsterje. De ferhalen binne ynsprutsen troch Hilly Harms, Leny Dykstra, Jan Arendz en Joop Wittermans.
Dy foarlรชzers lรชze live foar:
Op freed 19 jannewaris om 11.00 oere lรชst Leny Dykstra foar yn de Afรปkwinkel yn Ljouwert
Op sneon 20 jannewaris om 11.00 oere lรชst Joop Wittermans foar by Van der Velde Boeken yn Drachten
Op sneon 27 jannewaris om 11.00 oere lรชst Hilly Harms foar by Boekhandel Burgum.
oppastas
Spesjaal foar de pakes en beppes dyโt oppasse (sille) is in prachtige โoppastasโ te keap, mei dรชryn It Grutte Pake & Beppe Foarlรชsboek, in kuierbingo, in boekje mei oppastips en oare aardichheidsjes. In moai kadootsje foar oansteande pakes en beppes of as in tankjewol foar al it oppassen! De tas is te keap yn de Afรปk Fryske Boek- en kadowinkel en fia websjop.afuk.frl.
Zundagmiddag 21 jannewari stiet het wark en het leven van schriever en schilder Louis Albert Roessingh centraal tiedens het achtste diel van de Underwegreeks. Gerrit Boer en Henk Berghuis brengt in elk diel een Drรจentse schriever under de andacht tiedens een lezing en een wandeling.
Lezen, lustern, kuiern en kieken bij lezing over Drentse schrieverij
Dizze maol stiet Louis Albert Roessingh (1873-1951) met zien gedicht โAllรจnโ in het middelpunt. In dit gedicht beschref Roessingh een ienzaome, sombere naojaorsaovend in zien mooie bรถrgie in Elp: gien proter komp veurbij, de kolde mist trekt an โt raam veurbij, de tied krรถp langzaam โ daor zit ie dan allรจn te koekeloeren.
Op zundagmiddag 21 jannewari is der um 14:00 uur in de Steinborg een programma over het leven en wark van de schriever. Het is een middag met veurdrachten, meziek en een wandeling. Te gast bint:
Henk Nijkeuter โ literatuurhistoricus
Ria Westerhuis โ schriefster
Charles Lagendijk โ componist en pianist.
Nao de lezing is der een wandeling in en um de Steinborg en het Elper Westerveld, waor Roessingh veul schilderd en schreven hef.
Um de maond wordt een diel van de Underwegreeks deur Het Drentse Boek uutgeven. Bij het Huus van de Taol bint ze veur โฌ 5,- in digitaole oetgave te downloaden. De oetgave over Roessingh is het achtste diel van de Underwegreeks en komt oet in jannewari.
Huus van de Taol
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten wezen waor de gebroekers wies met bint en die de niet-gebroekers waardeert.
Streektaolorganisatie het Huus van de Taol hef samen met RTV Drenthe dit jaor naor het liefste Drentse woord oet oeze streektaol zรถcht um zo het jaor op een positieve manier of te sluten. Nao een inzendronde en een stemronde is nou het liefste woord bekend.
Van alle inzendingen weurden vief woorden het vaakst instuurd:
Smokkie
Poppie
Prugeltie
Tutebekkie
wichie/maagie/maegie
Een greep oet alle inzendingen van dit jaor: gloepertie, loekertie, doeken, zwalvie, meizuvertie, buigie, ankroeperiesweer, kleine knoesies, laompie, longern, sukerklontie, naober, maotie en moezeverzoepertie.
Liefste Drentse Woord
Nao een spannende verkiezingsweek bleek wichie/maagie/maegie de mieste stemmen te hebben. Het woord kwam het vaakst binnen, vaak in combinatie met lief of nuver. Maor het woord veur โmeisjeโ is niet deur hiel de provincie geliek. In het zuudwesten van Drenthe wordt zegt ze maagie, met een klankverandering naor maegie in het westen. Daormet lat dit lieve woord ok nog ies de variatie binnen de taol zien, variatie in klaank รฉn in woordenschat.
Veul inzenders van het woord wichie/maagie/maegie woontย opmarkelijk genog niet in Drenthe zรถlf. Veul Drenten boeten Drenthe gebroekt dizze liefkozing nog altied of herinnert zuch dit woord van olders of grootolders. Ok niet-Drenten met een Drentse partner stuurden het in.
Huus van de Taol Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers groots op bint en die de niet-gebroekers waardeert.
Hoe jouwe we it kulturele en histoaryske belang fan de Alvestรชdetocht troch oan jongere generaasjes? Dy fraach stiet sintraal op de fiifde Dei fan de Alvestรชdetocht, op moandei 15 jannewaris 2024 yn it Fries Scheepvaart Museum yn Snits. ย
Op dizze dei sil sjoernalist en รขld-reedrider Sippy Tigchelaar yn petear mei sporthistoarikus Ron Couwenhoven, dy’t de reedrydneilittenskip fan Coen de Koning byinoar brocht en oerdroech oan it Eerste Friese Schaatsmuseum yn Hylpen. De Koning wรปn twa kear de Alvestรชdetocht (yn 1912 en 1917) en wie wrรขldkampioen reedriden. Gauke Bootsma fan it Schaatsmuseum fertelt hokker objekt hy noch hiel graach fine en tentoanstelle wolle soe. En it Fries Film & Audio Archief komt mei unike bylden fan en oer de ‘Tocht der tochten’ yn Snits.ย Noortje van Baal รปndersocht manieren om de Alvestรชdekultuer te behรขlden en troch te jaan oan jongere generaasjes en Hester Postma fertelt oer de plannen om de iissporten in plak te jaan yn de fernijde kolleksjepresintaasje fan it Fries Scheepvaart Museum. p ‘t lรชst is der noch ien ynterview mei de reedrydfamylje Kooiman (Jan, Ineke Kooiman-van Homoet en Erik Jan).
Oer de Dei fan de Alvestรชdetocht
Op 15 jannewaris 1909 waard de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden oprjochte. Dat is dan ek de reden dat 15 jannewaris yn 2019 รบtroppen waard ta de ‘Dei fan de Alvestรชdetocht’. Dy stiet hielendal yn it ramt fan de Alvestรชdekultuer, sa’t dy beheard wurdt troch argiven en musea. It giet dus net om de fraach oft we de tocht ea noch krije sille, mar oer de ferantwurdlikheid foar erfgoedynstellings om de reedrydskiednis fรชst te lizzen. De Alvestรชdetocht heart ta sawol it Fryske as it nasjonale sporterfgoed. ย
De Dei fan de Alvestรชdetocht wurdt organisearre troch sporthistoarisy Marnix Koolhaas en Jurryt van de Vooren yn gearwurking mei it Fries Film & Audio Archief, it Fries Scheepvaart Museum, Gemeenteargy Sรบdwest-Fryslรขn en Tresoar. De presintaasje is yn hannen fan Sippy Tigchelaar. ย
Winner Coen de Koning (midden mei de mรปtse en snor) nei de finish fan ‘e Alvestรชdetocht fan 1917. Foto: Kolleksje HCL
Datum: moandei 15 jannewaris 2024, 13.30 – 16.00 oere
It Mercator Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen yn Ljouwert, รปnderdiel fan de Fryske Akademy, hat op โe nij in Europeeske subsydzje takend krigen. Mei dizze stipe รบt it Erasmus+ programma foar รปnderwiis & training, jeugd en sport, sil Mercator it projekt Read with MEE koรถrdinearje, dat as doel hat om lรชsfeardigens by jonge meartalige bern te stimulearjen en lykweardige edukative kรขnsen te befoarderjen. It projekt wurdt รบtfierd yn oparbeidzjen mei partners รบt Fryslรขn (NHL Stenden Hegeskoalle en 8D Games), Ierlรขn, Belgiรซ en Spanje.
Read with Multilingual Early Education (Read with MEE)
Oan โe ein fan desimber set it Europeeske projekt Read with Multilingual Early Education (Read with MEE) รบtein. Read with MEE wol de belangrike lรชsfeardigens by jonge meartalige bern (tusken de 2 en 6 jier รขld) stimulearje en lykweardige edukative kรขnsen kreรซarje. De klam fan it projekt leit by bern dyโt in nasjonale, regionale, migrante- of flechtlingeminderheidstaal prate. Dรชrby kin yn Fryslรขn bygelyks tocht wurde oan Fryske, Biltske, Turkske of Oekraynske bern.
It projekt hat as doel om a) kennis te fergrutsjen oer in ynklusive รปntwikkeling fan meartalige lรชsfeardigens, b) ymplemintaasje en ynklรบzje fan meartalige lรชsfeardigens op foarskoalsk รปnderwiis en thรบs te stypjen, en c) in positive hรขlding te รปntwikkeljen wat taalferskaat en thรบstalen oangiet.
It Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen sil dit nije Erasmus+ projekt koรถrdinearje. Partners yn it projekt binne ATiT (Belgiรซ), NHL Stenden Hegeskoalle (Ljouwert), 8D Games (Ljouwert), Trinity College Dublin (Ierlรขn) en Universidad del Paรญs Vasco (Spanje).
Read with MEE wurdt stipe troch de Europeeske Uny mei in bedrach fan โฌ400.000,-.
foto: Pixabay
Oer Mercator en de Fryske Akademy
It Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen is รปnderdiel fan de Fryske Akademy en รปndersiket meartalich รปnderwiis en taallearen yn Europa. It is in รปnรดfhinklike en erkende besoarger fan kennis en ynformaasje oer regionale en minderheidstalen yn Europa. It Mercator Kennissintrum bringt Europa nei Fryslรขn en Fryslรขn nei Europa.
De Fryske Akademy docht, dielt en fasilitearret wittenskiplik รปndersyk nei de Fryske kasus yn ynternasjonaal en multydissiplinรชr perspektyf. De fokus leit dรชrby op taal en meartaligens, skiednis en erfgoed, de minske en syn omjouwing en de รปntwikkeling fan digitale ynfrastruktueren; it leafst yn dwersferbรขn en yn komparatyf perspektyf. Fan septimber 2023 oant septimber 2024 fiert de Fryske Akademy it 85-jierrich jubileum.
By Utjouwerij Afรปk is in nije jeugdroman fan I.E. Bloem ferskynd: De Freon. In feest! Dat is wat Jeroen en syn freonen yn coronatiid wol brรปke kinne. En wรชr kin soks better as yn it bosk, dรชrโt fierder gjinien him yn it donker sjen litte sil. Hielendal net noโt soks ferbean is fanwegen de jรปnsklok.
Emma komt fansels ek. It is dan wol รบt tusken har en Jeroen, mar se wol withoegraach werris รบtgean mei har freondinnen, seker noโt se dy krekt har grutte geheim ferteld hat. Samira wit รปnderwilens noch net oft se wol nei it feest ta mei. En hiel feilich is it ek net. Want hoe sit dat mei dy oanrander? It gefaar loert tusken de beammenโฆ
De Freon is de tredde Young Adult-roman fan I.E. Bloem. Mei It neidiel fan โe twivel wรปn de skriuwer yn 2022 de Simke Kloostermanpriis foar it bรชste Fryske jongereinboek.
