Vriโjdag 23-2 verscheen de niโjste oflevering van et Jaorboek Nedersaksisch, oftewel jaorgaank 4 (2023). In et eerste diel staon de uutwarkte lezings van et Nedersaksisch symposium van 14 oktober 2023, hullen in Kunstcafรฉ Schurer, Assen. In diel 2 staon nog drie aandere artikels. Die bin al liekegoed van belang veur de kennisverbreiding van et Nedersaksisch.
De canon van et Nedersaksisch
Philomรจne Bloemhoff-de Bruijn is pensioneerd projektleider streektael van de Overiesselakedemie en begint et eerste diel van het Jaorboek mit heur interessaante en al langer verwaachte veurstel veur โDe canon van et Nedersaksischโ. Wat moet de ontwikkelde Nederlaander toch aenlik wel van et Nedersaksisch weten? Ze maekte de Nedersaksische canon naor et veurbeeld van de canon van de Nederlaanse literetuur en richt heur in de vorm van vraoge en antwoord op 14 andachtsgebieden. Zoas aord, kenmarken en komof van et Nedersaksisch, de staotus as erkende regionaole tael, heufdvormen en verscheidenhied, de taelinstituten, de traditionele spellingsystemen, de belangriekste woordeboeken en de veurnaamste schrievers en zangers per regio. Last but not least: hoe kujโ meer an de weet kommen?
Van Reynke tรถt Roes: ideeรซn um de Nedersaksische literetuur te laoten leven
Chris Canter, onder meer auteur in et Drents, wist op hoogtepunten uut de Nedersaksische literetuur: โVan Reynke tรถt Roes: ideeรซn um de Nedersaksische literetuur te laoten levenโ. Henk Nijkeuter, onder meer pensioneerd Rirksarchivaris in Drenthe, vertelt over et Nedersaksische literaire lasndschop vanuut archivistisch perspektief.
Bernlef, dichter van de Heliand? Nieuwe aanwijzingen
Naost de recente vertaelings van de Heliand in Sallaans, Stellingwarfs en Nederlaans mit daorbiโj et neudige an et waoromme en hoe, is ok de vraoge naor et auteurschop levendig bleven. De staand van zaeken is te lezen in de biโjdrege van VU-promovendus Redbad Veenbaas: โBernlef, dichter van de Heliand? Nieuwe aanwijzingenโ.
Saksische volksverhaolen in โt underzuuk van โt Meertens Instituut
Promovendus an de Radboud Universiteit Arjan Sterken vertelt over โSaksische volksverhaolen in โt underzuuk van โt Meertens Instituutโ, en taelkundige van de Overiesselakademie Harrie Scholtmeijer gaot in op โHet Nije locht, Derk met de beer en Sinte Katrijn: Nedersaksische volksveralen en talige volkscultuur in regionale woordenboekenโ.
Nedersaksische taelkunde. Wat moejโ zoal weten?
Wat zollen warkers in et veld, mitwarkers biโj streektaelinstituten en besturen van verienings veur et Nedersaksisch in heur funkties zoal weten moeten van de tael? Zoks dan mit naeme op et gebied van de Nedersaksische fonologie, morfologie, syntaxis en standerdisering? Op die vraoge gaon Henk Bloemhoff en Jan Nijen Twilhaar in. Lange leden specialiseerden ze heur al op โe klaanken en vormen, van et Stellingwarfs an de iene en van et Hellendoorns an de aandere kaante.
Het Nedersaksisch en Limburgs: een sociolinguistische insteek
In zien bijdrage โHet Nedersaksisch en Limburgs: een sociolinguistische insteekโ gaot emeritus-hooglerer Toegepaste taalwetenschap en Variatielinguรฏstiek Roeland van Hout in op โe aachteruutgaank in gebruuk van et Nedersaksisch en ok van et Limborgs, een regionaole tael die trouwens getalsmaotig hoger skoort as et Fries in Frieslaand. Van Hout beschrift de kerntaeken veur de regionale taelen op basis van et Europees haandvest en tekent een negental heufdlijnen uut veur et Limborgse taelbeleid. In zien ofslutende woorden legt hiโj veur: โDe belangrijkste taak is ervoor te zorgen dat jongere generaties de taal blijven spreken. Het is daarmee van belang om te zorgen dat de regionale talen status en prestige hebben en passen in de dynamiek van de moderne tijdโ.
Jaorboek Nedersaksisch 4 (2023)
Jaorboek Nedersaksisch 4 (2023) is van een groot fermaot, telt 116 bladzieden, kent een ebook-variaant en is in beide versies te bestellen.
Dโr is een losse ebook-publikaosie van โDe Canon van het Nedersaksischโ.
Diel 2 van et Jaorboek: aandere artikels
De aldereerste hooglerer Nedersaksisch, Klaas Hanzen Heeroma (1909-1972), is onder meer bekend van zien TONAG, de Taalatlas van Oost-Nederland en Aangrenzende Gebieden. Indertijd kwammen dโr drie interessaante ofleverings, mit uutvoerig kommentaor in een drietal boekwarken (1957-1963). De vierde oflevering was in veurbereiding, mar tot een uutgifte is et nooit kommen. Philomรจne Bloemhoff vertelt now in het twiede pat van et Jaorboek hoe ziโj dat 43 jaor leden ok nog es perbeerde as tiedelijk mitwarker van et Nedersaksisch Instituut. Liekewel kwam et ok doe niet tot een publikaosie. Wel schreef ze et neudige kommentaor en ze bruukt dat now opniโj mit de neudige anpassings in heur Jaorboek-bijdrege โAflevering 4 van de TONAG, kaart 31-33โ. Van Heeromaโs definitieve kaorten veur TONAG-4 kon ze drieje weerommevienen en die bin now in et jaorboek publiceerd: kiespijn, kies en rode aalbes. Van de aandere zeuven kaarten bin allienig zwatwit-versies beweerd bleven. Die hoopt ze dommiet ok nog te publiceren. In dit artikel bin wel, in zwatwit, een drietal zonuumde โbij-kaaortenโ opneumen en bespreuken.
In et artikel โStellingwarfs โdrosse kaampeโ en zoโ beschouwt Henk Bloemhoff dros, drus = โmet wisselbouwโ, โonbebouwdโ als klaankvariaant van aandere Nedersaksische vorms als drรถs, drรถis en dreus in o.m. Drenthe en Twente. Ze wiezen naor zien miening allegere op een eigen Saksische klaankontwikkeling die plakvunnen hebben moet naost die in et Frankisch, die tot de bestaonde Nederlaanse woorden dries, drees leided hebben moet.
Een biezundere perel in dit Jaorboek Nedersaksisch is de biโjdrege van de taelkundigen Lex Schaars, auteur van onder meer et Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialcten, en Jan Berns, eerder warkzem an et Meertens Instituut. Die beide prissenteren tekst van 17de-ieuws Gelders historikus Arend van Slichtenhorst. Die plaetst daorin, anno ยฑ1650, et Aachterhoeks en Veluws as Nedersaksisch en zegt over de gebieden die greenzen an Utrecht en Hollaand dat ze daor een โbotter taelโ hebben, naemelik niet mit โgolt, holt, zoltโ, mar mit โgout, hout, zoutโ. Dit taelgebruuk van onderdehaand zoeโn 400 jaor leden kennen we vandaege-de-dag as Nedersaksisch van de West-Veluwe.
Weerommekieken oorspronkelike lezings
Van de oorspronkelike lezings van et Nedersaksisch symposium bin films maekt. Weerommekieken kan op sasland.nl > archief. Wie wil kan daor ok et pergramme as gehiel nog eens weerommezien.
In et niโje jaorboek bin om een technische reden de vraoggesprekken over de pesisie van et Nedersaksisch niet opneumen die student Duuts Romy Dekker tiedens et symposium hul mit Overiesselakedemieveurzitter Annet Westerdijk en Twents radiomaeker Adrie Hemmink. Ze bin wel โliveโ te vienen, ok op sasland.nl > archief.
Al dit filmmateriaol op sasland.nl is veur ieder zonder kosten te bekieken.
