Libbene besite Committee of Experts Ried fan Europa oan Nederlân

SPLIKA-foarsitter Ruben Severina mei de Committee of Experts
SPLIKA-foarsitter Ruben Severina mei de Committee of Experts

De Committee of Experts fan it Europeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen fan de Ried fan Europa brocht dizze wike in bysûnder libbene besite oan lidsteat Nederlân. De kommisje besteande út Vera Klopčič út Slovenië, Päivi Majaniemi út Finlân en âld-Europarlemintariër Marieke Sanders-Ten Holte wie yn Nederlân om te hifkjen yn hoefiere lidsteat Nederlân him hâldt oan it Europeesk Hânfêst. Dat barde ûnder mear yn de foarm fan harksittings yn Grins (oer it Nedersaksysk), Ljouwert (oer it Frysk en Biltsk) en Den Haach (oer it Papiamentu en Romanes). Fansels wie der yn Den Haach ek oerlis mei fertsjintwurdigers fan de Ryksoerheid.

Opmerklik wie it wiidweidich omtinken fan de kommisje foar twa talen dy’t oant no ta noch net beskerme wurde troch it Hânfêst. Yn Ljouwert waard de statusoanfraach foar it Bilts taljochte troch de gemeente It Bilt en ek troch foarsitter Froukje de Jong-Krap fan it EBLT. De kommisje toande hjirby in soad begrip foar de oanlieding om in offisjele status foar it Bilts oan te freegjen. Neffens it Hânfêst mei de posysje fan in taal noait ferswakt wurde troch weryndieling of de feroaring fan administrative grinzen. En dochs is krekt dit ien fan de grutste problemen yn lidsteat Nederlân. Fanwege de fúzje mei oare rjochtbanken kin it Frysk geregeld net brûkt wurde op de Ljouwerter rjochtbank, op Bonêre stiet it Papiamentu ûnder druk sûnt it eilân streekrjocht troch Den Haach wurdt bestjoerd en op it Bilt meitsje ynwenners har soargen oer de posysje fan it Bilts yn de grutte nije gemeente Waadhoeke.
Continue reading “Libbene besite Committee of Experts Ried fan Europa oan Nederlân”

Prevînsy Frysland steunt anfraag erkinning Bildtse taal

Nils Torvalds, Lutz Jacobi en Sietske Poepjes in de Aerden Plaats
Nils Torvalds, Lutz Jacobi en Sietske Poepjes in de Aerden Plaats

Op frijdeg 19 febrewary diende gemeente ’t Bildt de anfraag foor erkinning fan ’t Bildts as minderhydstaal in. Kamerlid Lutz Jacobi nam de anfraag op Ouwe-Syl in ontfangst as fize-foorsitter fan de Kamerkemissy fan Binnenlandse Saken. Gemeente ’t Bildt fraagt minister Ronald Plasterk ’t Bildts toe te foegen an de list fan beskermde talen. De prevînsy Frysland steunt deuze anfraag en set him in foor de erkinning fan ’t Bildts.

Meertalighyd
De anfraag gaat over ’t erkinnen fan ’t Bildts onder part II fan ’t Europees Hândfest foor regionale talen of talen fan minderheden. ’t Hândfest beskermt deuze talen. In ’n steunferklaring an minister Plasterk benadrukt de prevînsy ’t belang fan de erkinning fan ’t Bildts binnen ’t taalbelaid fan Fryslând. ”In de prevînsy Frysland is fan ouds ’n diep besef fan meertalighyd anwezig. Dat geldt niet alleen foor ’t Frys en ’t Nederlâns. Ok de streektalen in Frysland bepale met de idintiteit fan de inweuners en binne fan groate kulturele weerde,” licht deputeerde Sietske Poepjes toe.

De prevînsy stimuleert ’t brúkken fan streektalen in ôfstimming met de betreffende gemeente. Poepjes: “Dermet geve wy gehoor an de roep út de gemeenskap en de poalityk om ôns blik te ferbreden naar ôns aigen kulturele rykdom.” Continue reading “Prevînsy Frysland steunt anfraag erkinning Bildtse taal”

EBLT en DSS2016 presintearje: De Baskyske film ‘Amama’ mei Fryske ûndertitels

Sêne út de Baskyske film 'Amama'
Sêne út de Baskyske film ‘Amama’

Ta gelegenheid fan de Ynternasjonale dei fan de Memmetaal fan de Feriene Naasjes presintearret it Europeesk Buro fan Lytse Talen EBLT dit jier yn gearwurking mei Kulturele Haadstêd Donostia San Sebastián (DSS2016) de Baskyske spylfilm ‘Amama’. De Fryske titel is: Beppe, as in beam omgiet. De film is op sneon 20 febrewaris en snein 21 febrewaris te sjen by Slieker Film yn Ljouwert mei Fryske ûndertitels. De nije film ‘Amama’ fan de Baskyske regisseur Asier Altuna giet oer in generaasje- en opfolgingskonflikt op in tradisjonele Baskyske boerepleats. De film makket op ’t heden furore op filmfestivals troch hiel Europa. De film is troch it EBLT nei Fryslân helle en fan Fryske ûndertitels foarsjoen yn gearwurking mei Kulturele Haadstêd Donostia San Sebastián 2016. Foar dyjingen dy’t gjin Frysk lêze of Baskysk ferstean kinne wurdt de film op snein 21 febrewaris, de offisjele memmetaaldei, ek noch in kear fertoand mei ûndertitels yn it Ingelsk.
Foarôfgeand oan de film sels fersoarget Eneko Garate Iturralde fan Donostia-San Sebastián, ek by Slieker Film, in presintaasje fan hichtepunten út it programma fan de Baskyske Kulturele Haadstêd fan Europa.
Continue reading “EBLT en DSS2016 presintearje: De Baskyske film ‘Amama’ mei Fryske ûndertitels”

Suns: A memorable night of languages, words, music and images

Marit_en_Nigel_yn_UdineThe final of the “Suns Europe” music contest in Udine lived up to expectations, due to the quality of the show and the remarkable participation of the audience – both the audience that filled theatre “Giovanni da Udine” Theater and the one that listened to Onde Furlane Radio or watched the websites www.sunscontest.com and www.ondefurlane.eu, in orde to follow the whole show in audio and video streaming. The highlight of this European Festival of performing arts, which turned Friuli into the heart of Europe, represented the spirit of the whole projet, giving evidence to both the vitality of cultural expressions for minorities, the European nationalities and the importance and relevance of their claims and promotion.

The night, hosted by Michele Polo – actor and cultural entertainer from Friuli – and by Sardinian singer and actress Claudia Aru, ranged from the captivating trip-hop by Ilmu, the oblique folk by the Galician Caxade, the hip hop crossover by the Breton Rhapsoldya, the fusion between Sami singing and blues by Ozas, the folk-punk by the Basque Kasernarat, the exotic charm of Zaman from Bashkortostan, the shoegaze rock of the Irish Tuath, the intense auteur pop by the Romansh-Ladin duo Me+Marie, the sophisticated songwriter from Friuli Loris Vescovo and the Frisian pop-soul duo Marit & Nigel. To conclude the show the performance by Marco Brosolo, who – together with his band and with the complicity of rappers Alessio Mura and Dek Ill Ceesa – presented some tracks from his album Cadremo Feroci, recently published by the British label Rought Trade, where he translates into music and in many languages nine poems by Federico Tavan.
Continue reading “Suns: A memorable night of languages, words, music and images”

Bonêre stribbet nei bettere beskerming Papiamentu

Op 18 desimber hâldt Bonêre in referindum oer de relaasje mei Nederlân
Neffens it nije boekje Trends in the Caribbean Netherlands fan it CBS is it eilân Bonêre fjouwertalich. Hast 90 % fan de 18.905 Bonairianen praat Papiamentu. Foar 64 % is it de earste taal en de taal dy’t se it faakst prate. Mear as 70 % kin Ingelsk prate, mar dat is mear in taal foar der by, benammen in taal om saken te dwaan mei de Amerikanen dy’t fanôf in grut cruiseskip op it eilân omstappe en in taal om mei de rest fan de wrâld te kommunisearjen. Tusken 70 en 80 % kin Nederlânsk prate. Dy taal wurdt krekt wat mear brûkt as it Ingelsk, mar wer folle minder as it Papiamentu. It Spaansk is, as je nei de persintaazjes sjogge, sawat like belangryk as it Nederlânsk. Dy posysje hat alles te krijen mei ymmigranten út lannen as Venezuela en Kolombia en saaklike kontakten mei dy lannen. Bonairianen geane bygelyks geregeld yn Kolombia nei it sikehûs. Continue reading “Bonêre stribbet nei bettere beskerming Papiamentu”

Delegaasje fan Bonêre en Splika bringe wurkbesite oan trijetalich Fryslân

Is it trijetalich ûnderwiis op De Harkema in foarbyld foar Bonêre?

In delegaasje fan de Akademia Papiamentu (koart A’PAPIA) fan it eilân Bonêre en de Antilliaanske organisaasje SPLIKA bringe fan 13 oant 15 septimber op útnoeging fan it EBLT in wurkbesite oan Fryslân om harren te ferdjipjen yn it trijetalich basisûnderwiis en de ferskate learmiddels dy’t hjirfoar brûkt wurde. De delegaasje leit de besite ôf op fersyk fan it eilânbestjoer fan Bonêre om te ûndersykjen oft it trijetalige model ek tapast wurde kinne soe op it eilân en hjirta de nedige kontakten te lizzen. It is foar it earst dat in offisjele delegaasje út Karibysk Nederlân mei dit doel in wurkbesite oan Fryslân ôfleit.

Op moandei 14 septimber sil de delegaasje it hiele moarnsskoft meidraaie op trijetalige basisskoalle ‘t Holdersnêst op De Harkema. It giet hjirby om in ynteraktive besite. De delegaasje komt net allinnich om te sjen en te harkjen, mar sil ek in gastles oer it eilân Bonêre fersoargje en fragen fan jonge Harkiten beantwurdzje. De delegaasje wurdt oanslutend op it Provinsjehûs ûntfongen troch deputearre Sietske Poepjes fan taal, kultuer en ûnderwiis en sil fierder ek kontakten lizze mei ferskate Fryske organisaasjes lykas de AFUK, it Taalsintrum Frysk fan Cedin, de Fryske Akademy en Omrop Fryslân.

Continue reading “Delegaasje fan Bonêre en Splika bringe wurkbesite oan trijetalich Fryslân”

It is hast safier: de Fryske Google Translate Wike

It wurdboek moat der bytiden wol by...

De wike fan 21 septimber oant en mei 26 septimber 2015 stiet  foar it EBLT yn it teken stean fan de Fryske taal op Google Translate. Yn dy wike, organisearre troch Provinsje Fryslân, de Fryske Akademy, de Afûk, it EBLT en Tresoar wolle wy mei sa folle mooglik minsken yn en bûten Fryslân wurkje oan it oersetten fan data dy’t nedich is foar it opnimmen fan de Fryske taal yn Google Translate. It giet om tûzenen wurdsjes, sintsjes, taaleigen en stikken fan sinnen dy’t oerset wurde moatte foar’t it Frysk echt ûnderdiel wurde kin fan Google Translate. Hjirfoar hawwe wy de stipe nedich fan alle Friezen dy’t in aardich wurdsje Frysk skriuwe kinne.

Yn de Fryske Google Translate Wike kin op ferskate plakken yn en bûten Fryslân wurke wurde oan de oersettingen. Ynkoarten sil it programma op de webside en de Facebook-eveneminteside pleatst wurde. Mar fansels kinne je ek thús oan de gong en no al útein sette kin fansels ek. Gean dêrfoar nei de webside fan Google Translate. Je hawwe wol in Google- of Gmail-akkount nedich om ynlogge te kinnen.
Continue reading “It is hast safier: de Fryske Google Translate Wike”

Presintasy Mercator-rapport over de Bildtse taal

Op donderdeg 2 july wort op ’t Bildts gemeentehuus ’t rapport ‘Seven perspectives on Bildts’ presinteerd. ’t Ondersoeksrapport, dat in opdracht fan gemeente ’t Bildt útbrocht is deur kinnissintrum Mercator Research Centre on Multilingualism and Language Learning fan de Fryske Akademy, sketst ’n fizy op ’n Bildts taalbelaid in de anloop na 2018, wanneer’t de gemeente opgaan sil in de nije gemeente Westergo.

’t Mercator-rapport plaatst de Bildtse taalstatus in Europees perspektyf en ferkint de kânsen foor en de ferwachte útkomsten fan erkinning fan de Bildtse streektaal binnen ’t Europees Hândfest foor Regionale en Minderhydstalen. De taalstatus wort fergeleken met seuven ândere Europese minderhydstalen, der goenent fan deur ’t Hândfest beskermd worre en ândere niet. Hiermet biedt ’t rapport handfatten om ’t effekt fan erkinning binnen ’t Hândfest ôf te wegen teugen de alternativen. Taalondersoeker Paulus van Sluis skreef ’t rapport. ’t Rapport wort donderdeg 2 juli op ’t gemeentehuus presinteerd en anboaden an de gemeente ’t Bildt, deputeerde Sietske Poepjes en ferteugenwoordigers fan ferskillende taalorganisasys Continue reading “Presintasy Mercator-rapport over de Bildtse taal”

Interfriesische Fotoausstellung im Friisk Hüs in Bräist

 

Fotograaf Sipco Feenstra bereizge de trije Fryslannen mei de lisfyts

Westfriesischer Fotokünstler Sipco Feenstra präsentiert Projekt »Mit dem Ding«
Im Rahmen des interfriesischen Kongresses vom 4-7 Juni auf Sylt gab es eine Reihe Aktivitäten, so auch eine Fotoausstellung des Westfriesen Sipco Feenstra in der Akademie am Meer im Klappholttal List.

»Mit dem Ding«, einem futuristisch anmutenden Liegefahrrad, begab sich der Westfriese auf eine Reise durch die drei Frieslande. Von Westfriesland in den Niederlanden über Ostfriesland nach Nordfriesland entstanden sensible Impressionen. Friesische Gemeinsamkeiten, Landschaften, das Meer, Sichtbarmachen von Alltäglichem und immer wieder Menschen. Sipco Feenstras Frieslande – der Betrachter wird Teil davon.

Ab sofort sind bis Juni 2016 etwa 20 Bilder im Friisk Hüs, Süderstraße 6 in Bräist/Bredstedt ausgestellt, die Sipco Feenstra dem Friesenrat Sektion Nord zur Verfügung gestellt hat.

Ynterfrysk Kongres: Selsstannich Omrop Fryslân wichtich foar alle Friezen

Omrop Fryslân moat selsstannich bliuwe. In selsstannich en Frysktalige Omrop Fryslân, dat arbeidet en programma’s ûntwikkelet fanút Frysk perspektyf, is wichtich foar alle Friezen, wêr’t se ek wenje. De Ynterfryske Rie, byinoar op it 26ste kongres op it Noard-Fryske eilân Söl/Sylt, docht dêrom in driuwend berop op de Provinsje Fryslân, de Mediakommisje yn de Nederlânske Twadde Keamer en steatssekretaris Dekker om derfoar te soargjen dat Omrop Fryslân folslein selsstannich en ûnôfhinklik fierder wurkje kin.

In selsstannige en frij operearjende Omrop Fryslân, bestjoerd troch Friezen, is fan grut belang foar Friezen en Friezen-om-utens út Fryslân, East-Fryslân, Seelterlân en Noard-Fryslân. De Fryske kultuer, de Fryske muzyk, mar ek it Fryske ûnderwiis hat in soad te tankjen oan it rike programma-oanbod fan Omrop Fryslân op radio, televyzje en on-line. Wy wize hjirby ek op de ferskate programma’s dy’t Omrop Fryslân, fanút Frysk perspektyf, troch de jierren hinne makke hat oer de Fryske minderheden yn Dútslân.

De Ynterfryske Rie hat mei niget en waarme belangstelling sjoen dat Omrop Fryslân him begûn te ûntjaan doe’t it, yn 1988, in selsstannige stichting waard. Der wiene eksperiminten mei skoaltelevyzje, dokumintêres en deistige regionale televyzje en de radio waard yn stappen útwreide fan in pear oerkes oant 24 oeren deis, mei dêr boppe-op ek noch ferskate temakanalen on-line. It binne stik foar stik fêste ûnderdielen wurden fan it Fryske medialânskip.

Continue reading “Ynterfrysk Kongres: Selsstannich Omrop Fryslân wichtich foar alle Friezen”