In de filmzaal van het Hunebedcentrum in Börger was gisteraovend de boekprissentatie van Grafgift. Een kleine vieftig man zit in de zaal. Anne Doornbos gef het eerste exemplaar an de directeur van het Hunebedcentrum, Harrie Wolters, umreden e belangriek west hef veur de inhold van Grafgift. Doornbos mag geern personages in zien boek een naam geven die an bestaonde personen linkt is. Zo hef Harrie Wolters in het boek de naam Jozef Oosting kregen.
Foto vlnr: Anne Doornbos en Harrie Wolters. Bron: Huus van de Taol
In de darde Drentse thriller oet de Inspecteur Freek Rossing-reeks vindt een gezin oet Spijkenisse under de dikke vlinten van hunebed D26 bij Drouwen het lichaam van een jonge vrouw. Zij is umringd deur diggelgoed; potties en bekers zoas het Trechterbekervolk die metgaf an heur doden. Der bint bijkaans gien sporen en Freek Rossing stiet veur ien van de grootste oetdagings oet zien loopbaan. En twei dagen later zal e met zien femilie op vekaansie.
Grafgift is een verhaal dat niet allent giet over het speurwark naor de daoder, maor ok over breuken carrières, vernedering, bezetenheid en schaamte.
Anne Doornbos (Erica, 1948) schref proza, poëzie, teniel- en liedteksten, veulal in het Drents. In 2018 verscheen zien eerste Drentstaolige thriller, De Paddenvanger, waormet e de Streektaolpries wun. In 2021 volgde een tweide thriller, De man die Russisch preut. Grafgift hef 376 pagina’s en kost € 19,95. Het is te koop in de winkel van het Huus van de Taol in Beilen, bij de boekhandel en op www.huusvandetaol.nl/webshop
By de Afûk is ferskynd: De wûndere leafde fan Emine en Einte fan Willem Verf. De beide haadpersoanen út it boek Bûtenman en Bûtenfrou, Emine en Einte, dy’t elkoar troffen yn Istanbûl, op ’e flecht foar har ferline, binne ek de haadpersoanen yn dizze nije aktuele leafdesroman.
Emine wit dat Einte like fereale is op har as sy op him. Wêrom besiket er har dochs te ûntrinnen? Einte wrakselt mei de fraach: kin dat, mei dat, hat ien dy’t in moard ferswijt it rjocht om echt fan in oar minske te hâlden? Undertusken bringe hja bern grut, meitsje se suksesfol muzyk en wurde se meinommen troch de aktualiteit en de famyljeskiednis. Dit is it relaas fan in wûndere leafde – yn in boek dat ek prima te lêzen is foar wa’t Bûtenman & Bûtenfrou net ken.
Oer de auteur Willem Verf debutearre yn 1982 mei de roman It bliuwt pielen. Yn 1984 krige er de Fedde Schurerpriis fan de provinsje Fryslân foar syn ferhalebondel In delgeande tiid. Mei de roman Tiid fan libjen hied er trije jier letter in protte sukses. Fierder hat Verf noch skreaun: It swijen net wurdich (2008), Bûtenman & Bûtenfrou (2013) en It sinfol bestean (2017).
Presintaasje De presintaasje hat plak op sneon 11 maart om 15.00 oere yn it pop-up kafee ‘De Gouden Leeuw’ yn Tresoar, Bûterhoeke 1, Ljouwert. Nei in koarte yntroduksje troch de skriuwer sil Tet Rozendal in tal lietteksten dy’t ûnderdiel binne fan de roman foardrage, Jaap Louwes soarget foar de muzyk.
Boekgegevens De wûndere leafde fan Emine en Einte Auteur: Willem Verf Utfiering: paperback ISBN: 978 94 93159 43 3 Tal siden: 344 Ferkeappriis: € 26,50 websjop.afuk.frl
Testament van de ziel fan Hylke Speerstra is koartby ferskynd by útjouwerij Atlas Contact. It is Speerstra syn eigen oersetting fan syn boek Testamint fan de siel (Bornmeer, 2021) oer twa widners mei Fryske woartels dy’t inoar yn Kanada by in rodeo moetsje en inoar harren libbensferhalen fertelle. De oersetting fan it boek sil presintearre wurde op freed 10 febrewaris om 16.00 oere yn Tresoar.
De presintaasje wurdt stal jûn yn de foarm fan in fraachpetear. Arjen Dijkstra, direkteur fan Tresoar, sil de skriuwer freegje nei syn motiven om it boek te skriuwen en de tûkelteammen by it oersetten. Fierders sitte Douwe Draaisma en Geert Mak ek oan tafel. Mak sil benammen frege wurde nei de wearde fan it fertellen fan ferhalen en fan oral history yn it algemien, wylst Draaisma ynterviewd wurde sil oer ûnder oare de (ûn)betrouberens fan it ûnthâld.
Nei it fraachpetear kin sawol de Fryske- as Hollânsktalige ferzje fan it boek kocht wurde en sit Hylke Speerstra klear om boeken te sinjearjen.
Moandei 12 desimber 2022, middeis om 12.30 oere is de presintaasje fan it boek: Der dy namma fan heten is – it komôf fan plaknammen, skreaun troch Pieter Duijff. It earste eksimplaar sil oanbean wurde oan de Kommissaris fan de Kening yn Fryslân, drs. A.A.M. Brok yn it Ljouwerter Lyseum fan OSG Piter Jelles. Learlingen fan de Talint Akademy Frysk fan OVO Fryslân-Noord sille it earste eksimplaar oan de Kommissaris jaan.
“In macht oan plaknammen”
Yn Fryslân tilt it op fan doarpen, en der binne ek noch alve stêden. Efter de namme fan elk fan dy delsettingen sit in ferhaal. Wêrom hawwe de minsken harren wenplak neamd sa’t it hyt? Mei kennis fan it Frysk en oare talen troch de iuwen hinne, kin dochs fan gâns fan dy nammen wol aardich wat fan it komôf sein wurde. Yn dit boek wurde yn goed fjouwerhûndert koarte haadstikjes de nammen fan alle offisjele Fryske delsettingen beskreaun.
Fryske Akademymeiwurker Pieter Duijff, de auteur van it boek, is ek as dosint Frysk oan de Talint Akademy van OVO Fryslân-Noord ferbûn. Hy hat ek jierrenlang lesjûn by ûnder mear de learare-oplieding Frysk en Nederlânsk fan NHL Stenden yn Ljouwert en Grins, de Fakulteit fan de Geasteswittenskippen fan de Universiteit fan Amsterdam en de Afûk yn Ljouwert. Hy fûn it wichtich dat dit boek der komme moast: “minsken wolle gewoan graach witte wêr’t de namme fan harren wenplak weikomt.”
De Talint Akademy
De skoallen fan OSG Piter Jelles en RSG Simon Vestdijk (ûnderdiel fan OVO Fryslân-Noord) hawwe de Talint Akademy as ûnderdiel fan it lesoanbod. Binnen de Talint Akademy biede sy as skoallen mei-inoar fakken oan, sadat learlingen dochs kieze kinne, ek as in fak net op ien fan de skoallen oanbean wurdt. Njonken Frysk binne ûnder oaren ek Sineesk, Wiskunde D en Spaansk fakken dy’t oanbean wurde yn de Talint Akademy.
Gegevens oer it boek
Der dy namma fan heten is – it komôf fan plaknammen, skreaun troch Pieter Duijff: Utjouwerij Bornmeer Fryske Akademy nûmer 1135 ISBN 978 90 5615 994 8 NUR 524
De Fryske Boekewike set dit jier útein mei it Boekefeest yn ‘Hof van de Koning’ op It Hearrenfean op freedtejûn 28 oktober. It Kadoboek ‘De oarloch fan Jan Snip’, skreaun troch Ferdinand de Jong, is dêrnei de hiele Boekewike fan 29 oktober o/m 6 novimber fergees te krijen by oankeap fan €15,00 oan Fryske Boeken by jo boekhannel.
De Oarloch fan Jan Snip – Ferdinand de Jong. Utjouwer: Bornmeer.
Frysk Boekefeest
Op freedtejûn 28 oktober wurdt mei it Frysk Boekefeest it startsein jûn foar de Fryske Boekewike 2022 fan 29 oktober o/m 6 novimber. Op dizze feestlike jûn sil ek it Kadoboek presintearre wurde.
De presintaasje fan de jûn is yn hannen fan Bart Kingma en der is muzyk fan ‘Las Bandidas’. It Frysk Boekefeest wurdt dit jier holden yn sealesintrum ‘Hof van de Koning’ op it Hearrenfean. Om 19:30 gean de doarren iepen, it programma begjint om 20:00 oere. De tagong is fergees, elkenien is fan herte wolkom
In libbensreis yn ferhalen en muzyk
Ferdinand de Jong en Gurbe Douwstra sille yn de Fryske Boekewike tegearre op ’n paad. Yn in pear oeren swalkje se de wrâld oer. Fan Nova Scotia, fia de Cliffs of Moher nei it uterste noarden fan Sibearië en keare úteinlik werom nei Fryslân. In libbensreis yn ferhalen en muzyk.
It programma duorret twa kear 45 minuten mei in healoere skoft. By alle optredens fan Ferdinand de Jong en Gurbe Douwstra binne de nijste Fryske boeken te keap.
Boeken fan Fryslân
De Fryske Boekewike wurdt organisearre troch Boeken fan Fryslân. Mei de Fryske Boekewike fiere wy it Fryske boek en stiet dy wike yn it bysûnder it Fryske boek sintraal.
Mear ynformaasje oer de Fryske Boekewike en aktiviteiten is hjir te finen.
It spannende Noard-Ierske boek The Last Crossing is oerset yn it Frysk. Skriuwer Brian McGilloway út Belfast is freedtejûn 14 oktober te gast by It Skriuwersbûn op “Nieuw Allardsoog” yn Bakkefean. Tegearre mei oersetster Ammerins Moss-de Boer bepraat hy it suksesfolle boek dat no ek te ferkrijen is yn it Frysk: “De lêste oerstek”.
McGilloway en Moss-de Boer sille prate oer har bining mei Nothern Ireland, oer it plak fan “the troubles” yn it wurk fan McGilloway, oer de kar foar in thriller mei maatskiplike djipgong. Wat betsjut de bining mei de regio foar de skriuwer en foar ús? Wat moat de literatuer oan mei in ferdielde regio fol minsken dy’t elkoar sa skeind hawwe?
“In djipsinnich, oandwaanlik en moreel kompleks boek”
“Alwer in útsûnderlike roman fan ien fan de masters fan de Ierske misdaadliteratuer”
“In meislepend ferhaal oer ferlies en skuld yn in brutsen maatskippij. In prachtich skreaun boek dat jin lang bybleaut”
“Ast Noard-Ierlân begripe wolst, of eltse maatskippij dy’t konflikten trochmakke hat, set dit boek dan op dyn list… It is foartreflik skreaun”
Sa loovjend is de Ingelsktalige parse. Martsje de Jong bespruts it boek (“bysûnder, prachtich, spannend, taast jin yn it moed”) op Omrop Fryslân.
De jûn op 14 oktober begjint om 19:30 oere, op “Nieuw Allardsoog” yn Bakkefean. Tagong is €10,-
Wa’t sin hat om derby te wêzen kin har of him oant en mei 13 oktober opjaan fia bestjoer@skriuwersboun.nl.
Et wereldberoemde epos Heliand was onderwarp van mar liefst drie lezings op de grote Mannefestaosie Nedersaksische literetuur en tael op 16 september. Iene was van dr. Ingrid Rembold van de Universiteit van Manchester, specialist Middelieuwse geschiedenis. Zi’j publiceerder eerder over de verovering en kristianisering oftewel ‘kerstening’ van de Saksische wereld in de negende ieuw, deur Karel de Grote en zien zeune en opvolger Lodewiek de Vrome.
Et heldendicht Heliand vertelt over leven en starven van Jiezus Kristus. Dat is om de Saksische bevolking van die tied de kristelike leer beter aksepteren te laoten en om die daor vervolgens ok meer gedreven naor leven te laoten. Zodoende wodt Kristus in et verhael veursteld as een feodale lienheer, wiels zien leerlingen as ’t waore de rolle hebben van vezallen. Et vertelde is mingd mit een stok leefwereld van de Saksen en dat is bedoeld veur ’t begriepen en goed annemen van de kristelike leer. Zo hebben zowat alle plaknaemen de vermelding ‘borg’, bi’jveurbeeld in de anduding ‘Romeborg’ veur de stad Rome. Want veur de Saksen was de borg (= ongeveer ‘burcht’) een soorte van bewoonde vesting was en mit dat woord sleut dat an bi’j et beeld van een stad. In et verhael om de geboorte van Kristus henne wo’n de ‘herders’ ok niet veursteld as schepers, mar as oppassers van de peerden. Peerden weren edele dieren in de Saksische leefwereld, schaopen niet.
Karke van Berkoop
Over de Heliand vertelde ok de vertaeler van de ni’je Sallaanse vertaeling, dr. Jan Nijen Twilhaar, ofkomstig uut Hellendoorn, en ok dr. Henk Bloemhoff, de vertaeler van de ni’je Stellingwarver edisie. Eerder verschenen al edisies in et Grunningers, Twents en Aachterhoeks. In de Stellingwarver Heliand wodt in verbaand mit de komst van de kristelike leer in oons gebied ok schreven over de Stellingwarver geschiedenis, de stichting van karken in et gebied en over de meugelikhied dat ok in et Middeleuwse Stellingwarf de Heliand bekendhied had het. De meugelike verbiening mit et aandere Saksische gebied, mit naeme de ‘Duutse’ kloosters Fulda en Corvey, wodt ok bepraot. Zo het de Berkoper karke as eerste petroonsheilige Vitus, en die was in de 9de ieuw de bescharmheilige van de Saksen wodden. Meer raodelachtigheden rond de Berkoper karke wo’n in et boek ansneden, zoas de meugelikhied dat hi’j een poze as heufdkarke van Stellingwarf diend het. Et ni’je boek wodt sierd mit een bekend schilderi’j van de Berkoper karke deur E.B. von Dülmen Krumpelmann (1897-1987).
Nedersaksisch proza en podcast
Et morgengedielte van disse mannefestaosiedag wodde besteded an Nedersaksisch proza en poëzie uut alle hoeken. Zo brocht Willem Jan Teijema, van vroeger uut Donkerbroek, een riegel van zien gedichten in et Stellingwarfs, en hi’j vertelde daorbi’j.
De uutgeveri’je, Keuninklike Van Gorcum in Assen, het ok zorgd veur een podcast daor de Stellingwarver vertaeler in vertelt over aachtergronden. Die podcast is hier te vienen op
Woansdei 14 septimber om 15.00 oere is de presintaasje fan ’e wittenskiplike biografy: Pionier foar it Frysk. Libben en striid fan Tony Feitsma (1928-2009)
It earste eksimplaar sil oanbean wurde yn it ramt fan ’e Conference of Frisian Humanities oan kommissaris fan ’e kening Arno Brok.
De biografy is skreaun troch dr. Liuwe H. Westra, dy’t dêrta yn 2019 de opdracht krige fan it Feitsma Fûns – Fûûns fwar it Frysk. Hy hat 2½ jier oan ’e biografy wurke.Undersyk en skriuwen is mooglik makke troch in grut tal fûnsen, ynstânsjes en persoanen.
Tony Feitsma kaam út in Fryske famylje, mar waard grut yn ’e Wieringermar. Hja gie yn Alkmaar nei it gymnasium, studearre Frysk, Deensk en Frânsk yn Amsterdam en waard wittenskiplik assistinte, learares Frânsk, wittenskiplik haadmeiwurker en op it lêst heechlearaar Frysk. Dêrnjonken hat Tony Feitsma har hiele aktive libben yn it spier west foar de Fryske beweging. Westra beskriuwt har libben yn dy kontekst en evaluearret har bydrage oan wittenskip en beweging. Hy jout ek antwurd op ’e fraach hoe’t Tony Feitsma sa Frysksinnich waard, en jout ynsjoch yn har bysûndere karakter.
Tiid en plak: woansdei 14 septimber 2022, 15.00-16.30 oere yn it WestCord WTC Hotel, Heliconwei 52, 8914 AT Ljouwert
Utjouwer: Afûk; ynbûn; tal siden: 720; ferkeappriis: € 49,50; ISBN 978 94 93159 93 8.
It Noarderleech is ien fan Europa’s grutste kwelders en wurdt sjoen as tige wichtige natuer foar Europa. Yn ’e rin fan ’e jierren hat fotograaf Evert Wilstra prachtige foto’s makke fan dat 4200 hektare grutte natuergebiet, dat ek ûnderdiel is fan UNESCO Wrâlderfgoed Waadsee. Jochum Rijpma lit ús fia de taal de leechte, it moaie ljocht en it nachtlik tsjuster fan it gebiet fiele.
fotograaf en dichter
Evert Wilstra (Beetstersweach, 1951) is fotograaf en âld-fierljepkampioen. Evert Wilstra lit mei syn foto’s in ympresje fan it lânskip sjen, mar ek de ferbining tusken it lânskip, de natuer en de keunst. Earder ferskynde wurk fan Wilstra yn Auke Rauwerda – afscheid van de binnenstad.
Jochum Rijpma (Bears, 1948) is eko-campingboer op de Swetteblom, taalleafhawwer en eartiids tsjoender fan tongestreakjende suvel. Unrjocht, himsels of in oar oandien, kin hy min oer. De pinne helpt him om dat wer rjocht te breidzjen. Tagelyk hat er nocht om ûnnocht om sa de fleur der yn te hâlden.
Presintaasje
De feestlike oanbieding soe plakhawwe op moandeitemiddei 11 july op it stedhûs fan Dokkum, mar wurdt op in letter momint dit jier presintearre – nei alle gedachten yn septimber. Boargemaster Johannes Kramer sil dan it earste eksimplaar yn ûntfangst nimme.
Op zaoterdagmiddag 25 juni is et zoveer! Dan is et grote jubileumfeest van de Stellingwarver Schrieversronte die oflopen 29 april vuuftig jaor oold wodde. Et feest is in en om Eupenlochttheater De Koele in Appelsche*. Bestuur en feestkemmissie verwaachten veul volk om mit mekere dit feest te vieren. De feestkommissie, die uut Ageeth Bos, Hans Salverda en Akkie Zeilstra bestaot, het d’r alles an daon om veur een arg mooi en ofwisselend pergramme te zorgen.
Vanof ien ure de inloop
Middags vanof ien ure is de inloop. Aj’ vanof de Boerestreek et pad naor De Koele volgen, koj’ mitien op et Dichterspad terechte. Verschillende dichters zullen langs et pad uut eigen wark veurdregen gaon. Behalven et dichterspad is d’r ok veul meziek, d’r bin optredens van schrievers en vertellers, en gao mar deur. Veur dat alles is vanzels alliend et podium van De Koele niet genoeg, dat daoromme wodt d’r ok zorgd veur een tente en een peer ere smoeke plakkies. In de tente zal niet alliend een ni’je webstee prissenteerd wodden, mar bi’jglieks ok de ni’je instagramkursus Stellingwarfs. Et pergramme zal tegen vuuf ure oflopen wezen.
Jubileumboek ‘Vuuftig. Gien woord tevule’
D’r bin tiedens de feestelike middag meerdere hoogtepunten, en vanzels lat de kemmissie nog niet et aachterse van de tonge zien… Zo wodt angeven dat de uutrikkinge van de eerste twie exemplaoren van et jubileumboek Vuuftig. Gien woord tevule wezen zal an twie biezundere personen. Mar wie dat binnen? Gien woord tevule… dat dat blift nog even een verrassing! De prissentaosie van et boek, deur veurzitter Klaas van Weperen, zal om twie ure wezen. Veur et boek was een speciaole redaktie aktief, bestaonde uut Sietske Bloemhoff, Abel Darwinkel en Harmen Houtman. In Vuuftig. Gien woord tevule staon veul mooie bi’jdregen van onder meer Hendrik Betten, Henk Bloemhoff, Sietske Bloemhoff, Harmen Houtman, Pieter Jonker en Carol Klok. D’r is liekewel ok veul ruumte veur mooie anekdoten, verhaelen van sutelders, mooie Stellingwarver woorden en uutdrokkings, en hiel veul foto’s van deur de jaoren henne: van begin of an tot now an toe! Daorbi’j bin foto’s uut et eigen archief bruukt, mar de redaktie kreeg ok hiel veul hulpe van Martin van Nieuwenhoven die uut zien kraante-archief van ‘zien’ Ni’je Oost-Stellingwarver veul foto’s beschikber stelde, en van fotograaf Lenus van der Broek, sund jaor en dag de ‘hoffotograaf’ van de stichting. Al mit al is et een echt blaederboek wodden om vaeke nog es even van te genieten. Et omslagontwarp van et boek is van Sietske Bloemhoff, die ok veur de aendredaktie zorgde; veur de prachtige vormgeving zorgde BVK Vormgeving Haulerwiek, wiels et boek drokt wodde deur Printbase in Sunt-Jehannesge.
Nedersaksisch Vocaal Ensemble en boekehoeke
Op ’e feestmiddag is d’r vanzels alle ruumte om nog es even mit oolde bekenden te praoten. Daorveur is d’r plak in de tente, dat die daoromme de naeme Et Praothuus kregen het. In Et Praothuus is mitien ok gelegenhied om te genieten van een bakkien koffie of thee mit wat d’r bi’j. En de Schrieversronte zol de Schrieversronte niet wezen as d’r niet zorgd wodden zol veur een ’boekehoeke’, daor vanzels ok et ni’je boek te koop is! Et boek dat veurzien is van een had kaft en dat 184 bladzieden telt, kost tiedens de feestmiddag €12,50, daornao zal et te koop wezen veur € 17,50.
Iene van de hoogtepunten is wis en zeker ok et speciaole optreden van et Nedersaksisch Vokaal Ensemble, dat zo rond een uur of drieje wezen zal. Et koor zal ongetwiefeld ok lieties in et Stellingwarfs heuren laoten.
Veur iederiene
Et bestuur van de jaorige stichting en de feestkemmissie hopen vanzels dat d’r de 25e juni veul volk naor De Koele komt, en benaodrokken nog es dat et feest niet alliend veur leden is mar, veur iederiene!
Et kuierpad naor De Koele toe is verhadded. Bi’j De Koele bin veurzienings veur meensken die minder mobiel binnen of die gebruuk maeken van een rolstoel.