Lancering website Platform Nedersaksisch in de Meertmaond – Streektaolmaond

Nu de wereld een stuk kleiner is geworden door corona, waarderen we de omgeving om ons heen meer. Want hoe uniek is het dat noordoost Nederland niet alleen zijn eigen Nedersaksische streektalen heeft, maar ook zijn eigen cultuur, geschiedenis, gebruiken en mentaliteit? Daar moeten we zuinig op zijn en er nog meer mensen van laten genieten. Precies daarvoor is Platform Nedersaksisch opgericht: om te inspireren, te motiveren en te verbinden. De website www.nedersaksisch.com gaat 30 maart online.

Haal de Nedersaks in jezelf naar boven!

Van Groningen tot Twente en van Stellingwerf tot de Achterhoek: in het noorden en oosten van Nederland wordt een unieke taal gesproken: het Nedersaksisch. Elk gebied heeft zijn eigen varianten, denk aan het Gronings, Stellingwerfs, Drents, Twents, Sallands, Veluws en Achterhoeks. Maar niet alleen deze unieke zelfstandige taal verbindt het noorden en oosten van ons land. Er heerst ook een unieke cultuur, met een rijke geschiedenis. Het Nedersaksisch leeft in prachtige streektaalliedjes, door mooie historische gebouwen, in unieke landschappen en op festivals als de Zwarte Cross. In het Nedersaksische taalgebied heerst een mentaliteit van naoberschap en aanpakken, van omkijken naar elkaar en denken in mogelijkheden, niet in grenzen.

Initiatieven

Dat Nedersaksische gevoel, met zijn eigen taal en cultuur, is iets om trots op te zijn. Om te behouden, te stimuleren en uit te dragen. Daar zet Platform Nedersaksisch zich voor in. Als aanjager, inspirator en verbinder, op maatschappelijk en economisch vlak, binnen kunst en cultuur, onderwijs, de samenleving en het openbaar bestuur. Hier zijn al tal van voorbeelden van. Denk aan een kinderboek waarin de dieren tokken en tjilpen in het Drents, een gedichtenwedstrijd in het Nedersaksisch, een spotifylijst met Nedersaksische streektaalliedjes, de Waeke van het Achterhookse en Liemerse Book, een raadsvergadering die in het Stellingswerfs wordt gehouden en nog veel meer.
Nedersaksisch oergevoel

Op de nieuwe website vind je deze en nog veel meer informatie over het Nedersaksisch en de verschillende taalgebieden. Ook is het een plek waar je je kunt laten inspireren, netwerken, eigen Nedersaksische projecten kunt promoten, expertise op kunt vragen en de samenwerking kunt zoeken bij het ontplooien van nieuwe initiatieven die met het Nedersaksisch te maken hebben. Zo omarmen we samen het Nedersaksische oergevoel, dragen dat met trots uit en geven het een eigentijdse plek binnen de samenleving. Haal jij ook de Nedersaks in jezelf naar boven?

BabelAR: in meartalige game foar elke klasse

De game BabelAR wurdt hjoed lansearre troch it Erasmus+ projekt VirtuLApp, dat Mercator Europeesk Kennissintrum foar Meartaligens en Taallearen koördinearret. It doel fan BabelAR is om learlingen de wearde fan harren (thús)talen sjen te litten en om harren taalkennis te aktivearjen. Fierder makket it learkrêften bewuster fan meartaligens yn de klasse en fan de wearde fan meartalich ûnderwiis. Yn de kommende wiken nûget VirtuLApp skoallen en learkrêften út om de game del te laden en te spyljen yn de #BabelARchallenge. 

Mear ynformaasje oer BabelAR en de #BabelARchallenge is te finen www.virtulapp.eu

Game

De game BabelAR is it nijste ynstrumint ûntwikkele troch VirtuLApp (Virtual Language App). BabeLAR is makke foar bern tusken de 7 en 12 jier âld, en is fergees te ferkrijen op tastellen mei iOS of Android. Yn de Augmented Reality (AR) game sille learlingen mei-inoar wurkje. Se hawwe harren taal/talen en taalkennis nedich om it wêzentsje Babel te helpen, dat spitigernôch al syn taalkennis kwyt rekke is. Standert-, minderheids- migrante- en kurrikulumtalen binne ferwurke yn de game, dy’t spile wurde kin mei fjirtjin talen, ek it Nederlânsk en it Frysk. Babel nimt net allinne de learlingen mei op in tale-aventoer, mar ek nei trije wrâlden yn Augmented Reality. Yn ien sa’n wrâld rint in swarm bisten oer de flier fan it klasselokaal. Learlingen dy’t de game al spile hawwe wiene tige entûsjast.

#BabelARchallenge

Der is mear om entûsjast oer te wêzen, want VirtuLApp nûget skoallen en learkrêften út om mei te dwaan oan de #BabelARchallenge. De earste 25 dielnimmers ûntfange in presintsje en de winner fan de #BabelARchallenge kriget in kadobon fan €150. Om diel te nimmen sille learkrêften in orizjinele en kreative fideo meitsje fan harren sels en harren learlingen dy’t de game BabelAR spylje. De #BabelARchallenge hat plak oant en mei 5 maaie. 

VirtuLApp

VirtuLApp in trijejierrich projekt yn it troch de Europeeske Uny betelle Erasmus+ programma en wurdt koördinearre troch Mercator Europeesk Kennissintrum, dat ûnderbrocht is by de Fryske Akademy. Projektpartners binne ATiT (België), LUCA School of Arts (België), Trinity College Dublin (Ierlân) en Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea (Spanje).

Oprop Tryater foar skriuwworkshop ‘De Nacht’

Meisto graach skriuwe? En hast der nocht oan om yn it nachtlibben fan Fryslân te dûken? Meld dy dan no oan foar de skriuwworkshop by de foarstelling Nacht.

De nije teaterfoarstelling Nacht reizget meikoarten troch de provinsje. In unike ûnderfining dy’t him foar in part by dy foar de doar ôfspilet. Dizze foarstelling giet oer minsken dy’t jûns let ûnderweis binne. Wêrom sliepe se net? Wat dogge se noch let bûten? De foarstelling spilet yn de hiele moanne april.

By de foarstelling ûntwikkelje we in oanfoljend programma foar ynteressearre skriuwers: Tryater Rûnom. Besjochst de foarstelling, dochst mei oan in online skriuwworkshop en meist úteinlik dyn wurk presintearje yn in profesjoneel opnommen podcast.

Wat foar dy?
Troch dy op te jaan foar dit skriuwsaventoer dûkst yn it nachtlibben fan Fryslân en ûntdekst watfoar ferhalen oft deryn ferburgen lizze. Hâldsto fan skriuwen en teater? Liket it dy nijsgjirrich om oer de nacht te skriuwen en oare skriuwers te moetsjen yn in skriuwworkshop? En stiest iepen foar publyk? Dan gean we graach mei dy oan de slach.

Oanmelde
De online workshop wurdt hâlden op tongersdeitejûn 15 april. Wês der fluch by, want der is in maksimum dielnimmerslimyt fan 10 persoanen.

Meidwaan? Jou dy dan op fóár 31 maart troch in mailtsje te stjoeren nei Sytse Jansma (s.jansma@tryater.nl). Dêrnei krijst fierdere útlis.

Kosten: €17,50 (ynklusyf foarstelling en workshop) Klik hjir foar mear ynformaasje oer de foarstelling.

Erkenning foar it Papiamintsk op Bonaire yn bestjoersôfspraak

Op 11 maart is de bestjoersôfspraak foar it Papiamintsk op Bonaire/ Akuerdo intergubernamentalpa idioma papiamentu na Boneiru ûndertekene. De bestjoersôfspraak is in mylpeal foar it Papiamintsk en Bonaire. Papiamentu stiet nammentlik as oarspronklike taal op Bonaire ûnder tanimmende druk fan oare talen. De beskerming fan de taal is dêrom fan grut belang. De ynset fan Stichting SPLIKA en Fundashon Akademia Papiamentu yn it bysûnder hawwe ta de bestjoersôfspraak laat.

Mei de bestjoersôfspraak  wolle de ûndertekeners it Papiamentu op Bonaire stypje en befoarderje. Yn de bestjoersôfspraak wurd ûnder oare erkend dat it Papiamentu histoarysk ferbûn is oan Bonaire en dat de taal fan wêzentlik belang is foar it belibjen en útdragen fan de eigen identiteit fan de sprekkers. Der wurde ambysjes beskreaun om de posysje fan de taal te ferbetterjen. Op skoalle bygelyks, dêr’t learlingen nei 2030 allegearre it lêzen yn ‘e macht hawwe moatte.

Undertekening

De bestjoersôfspraak is ûndertekene troch demisjonêr minister Kajsa Ollongren (BZK) en deputearren Nina den Heyer fan it Openbaar Lichaam Bonaire (OLB). Minister Ollongren die dat ek út namme fan de ministers Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap), Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs) en steatssekretaris Raymond Knops fan BZK. Der sil regelmjittich oerlis plakhawwe tusken de partijen foar de útfiering fan de bestjoersôfspraak.

Minister Ollongren: “Taal is belangrijk voor ons allemaal. Het maakt ons mede tot wie we zijn. Mede dankzij onze taal horen we ook bij een bepaald land of een bepaalde groep. Het Papiaments staat onder druk van de andere talen op Bonaire. Daarom is deze afspraak belangrijk. Het vormt een belangrijke aanvulling op bestaande wetgeving.”

Fierdere erkenning

Fierders wurdt de ambysje útsprutsen om de mooglike rûte út te setten om Papiamintsk te erkennen ûnder it Europeesk Hânfêst foar regionale talen of minderheidstalen. Dat is ek in winsk ek fan Stichting SPLIKA, dy’t dwaande is om dy erkenning fan it Papiamintsk ûnder diel II mooglik te meitsjen. Nederlân hat yn it Europeesk Hânfêst it Frysk, Limboarchsk, Nedersaksysk, Jiddysk en Romanes erkend. It Frysk is as iennichste ek ûnder diel III erkend.

Biltsk en Stellingwerfsk op Omrop Fryslân

Nei oanlieding fan petearen tusken Stichting Bildts Aigene, Stellingwarver Schrieversronte en Omrop Fryslân sille de trije partijen gearwurkje om minsken yn it nijs te sitearjen yn eigen taal: ‘t Bildts of et Stellingwarfs.

Wannear’t de Omrop tenei op de webside in persoan sitearje wol yn eigen taal, stypje Bildts Aigene en de Stellingwarver Schrieversronte de Omrop mei it skriuwen. Stipe dêrby en omtinken om minsken yn eigen taal te sitearjen is tige wolkom. Sietske Bloemhoff fan de Stellingwarver Schrieversronte is der wiis mei: “Et bin toch kleine en goeie beginnegies van meertaelighied op ‘e omroep veur uuteindelik hiel Frieslaand!”

Sjoch hjir in nijsberjocht dat de eigen taal brûkt yn sitaten.

De provinsje Fryslân wol mear gearwurkje oan de sichtberens fan it Frysk

De provinsje Fryslân wol mear gearwurkje oan de sichtberens fan it Frysk, by foarkar yn oparbeidzjen mei it Ryk. As it oan deputearre en taalskipper Sietske Poepjes leit sil it Ryk yn Fryslân gjin ientalich Nederlânsktalige publykskampanjes mear fiere: “Utgongspunt dêrby is twataligens. Frysk én Nederlânsk, sûnder dat de iene taal de oare oerhearsket. Wy hawwe twa Rykstalen en dêr mei it Ryk ek wol wat foar oer hawwe.”

Lês fierder op Omrop Fryslân

Huus van de Taol en RTV Drenthe prissenteert eerste Drentstaolige podcast!

Streektaolorganisatie het Huus van de Taol en regionale omroep RTV Drenthe hebt de krachten bundeld en komt met de eerste Drentstaolige podcast.

In Praot Drents met mij prat Renate Snoeijing (directeur Huus van de Taol) met gasten die in Drenthe geboren of getogen bint. Hoe bint ze daordeur vörmd? En wat doet ze vandaag de dag nog met de Drentse taol? En wat döt de taol met heur?

Gasten in de Meertmaond – Streektaolmaond bint:

  • William Bossong – Bassist van Mooi Wark
  • Harry Tupan – Directeur van het Drents Museum
  • Jetta Klijnsma – Commissaris van de Keuning
  • Tony Neef – Musicalacteur en zanger

Vandaag, 3 meert, is de eerste podcast te belustern:

https://rtvdrenthe.nl/praotdrentsmetmij/podcast

Lockdownleafde fan Hilda Talsma is Kadoboek ’21

Kadoboek Fryske Boekewike

Ta gelegenheid fan de Fryske Boekewike hat skriuwster Hilda Talsma Lockdownleafde skreaun. Hilda Talsma fiert dit jier har 10-jierrich skriuwersjubileum en is frege om it Kadoboek foar de Fryske Boekewike te skriuwen. It Kadoboek wurdt yn de perioade fan 6 oant en mei 14 maart fergees oanbean by de oankeap fan in boek.

Panhuys is de populêrste klup fan Ljouwert. Dat komt foaral troch eigener en DJ Ewald, dy’t de sfear ta grutte hichten wit te bringen. Mar dan komt koroana. It lân leit plat, de klup moat slute en Ewald is syn hâldfêst kwyt. As er syn suster helpt mei de húshâlding, docht bliken dat er dêr tige slach fan hat en al gau bedarret er ek op oare plakken. Wylst er sa goed mooglik syn bêst docht, komt er troch ferskate froulju yn yngewikkelde situaasjes telâne.

Oftraap Fryske Boekewike op telefyzje

Skriuwster Hilda Talsma is sneon 6 maart haadgast by de start fan de Fryske Boekewike op Omrop Fryslân en fiert dan ek har 10-jierrich skriuwersjubileum. Fierder komme yn de telefyzje-útstjoering ferskate Fryske skriuwers oan it wurd, en is der in muzikaal optreden fan it duo Weima & van der Werf. Oare gasten binne û.o. Alex de Jager (direkteur Afûk), Eveline Aendekerk (direkteur CPNB) en Ad Peek (direkteur Van der Velde Boekhannels). De útstjoering begjint om 20:00 oere.

Huus van de Taol les digitaal veur

Meert is veur streektaolorganisatie Huus van de Taol altied de maond van veurlezen op de basisschoelen. Umdebij 150 vrijwilligers brengt dan een bezuuk an de basisschoelen um veur te lezen en het Drentstaolig kiendertiedschrift Wiesneus te bezörgen. Dat giet dit jaor aans: via youTube en  www.wiesneus.nl kunt meesters en juffen een Drents verhaal de klas in halen met een veurleesopnames in verschillende varianten Drents.

De Wiesneus, het tiedschrift veur basisschoolkiender van 4 tot 12,  hef dit jaor het thema In Beweging en wordt gewoon bezörgd deur de vrijwilligers. Het stiet boordevol verhalen, gedichten, liedties, spellegies, puzzels en een lekker recept. Wiesneus is een mooi veurbeeld van Nedersaksische samenwarking: ok kinder in Grunningen, Overiessel en de Achterhoek kriegt een Wiesneus in de eigen streektaol.

Bij het tiedschrift heurt een lesbrief  en een thema In Beweging op www.wiesneus.nl. Ok de liedties Stoplocht en 1234-Daogse staot daor.

En die bint er niet allèn in het Drents, maor ok in het Grunnings, Achterhoek en Twents.