Marchien Brons is toetreden tot het bestuur van Stichting Huus van de Taol. Brons was tot begun 2021 directeur-bestuurder van de Bibliotheek in Emmen en hef hier dik 45 jaor warkt. Nou ze met pensioen is, hef ze ruumte veur aandere dingen.
Brons gruide op op Veenoord en kreeg het Drents met de paplepel ingeuten. Ok bij de Bibliotheek in Emmen zörgde zie altied veur genog andacht veur de Drentse taol. Veur Brons genog reden um zitting in het bestuur van de streektaolorganisatie te nimmen. Met Brons haalt het Huus van de Taol een daodkrachtig bestuurder in hoes met veul ervaring en een groot cultureel netwark.
Renate Snoeijng, directeur van het Huus van de Taol: ‘De ervaring die Brons opdaon hef bij de Bibliotheek in Emmen, undermeer op het gebied van underwies, in de culturele sector en het sociaal domein, is slim weerdevol veur oeze organisatie. Wij bint er wies met dat ze die kennis en ervaring nou ok inzetten giet veur het Huus van de Taol.’
Marchien Brons. Foto: Hilde van der Horst
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers groots op bint en die de niet-gebroekers waardeert.
Op 15 septimber is der in ynteraktive webinar fan it projekt VirtuLApp. De webinar is der foar elk dy’t nijsgjirrich is nei lesjaan en de meartalige klasse.
Learkrêften sille harren ûnderfining mei de meartalige klasse diele,;
middels om learkrêften te stypjen sil taljochten wurde;
de meartalige game BabelAR sil demonstrearre en taljochten wurde
De webinar hat online plak op woansdei 15 septimber, fan 15:00 oant 17:00 oere. De fiertaal is Ingelsk en opjefte is fergees.
VirtuLApp is in projekt om dosinten de kennis en middels te jaan om meartaligens wolkom te hjitten op de basisskoalle. It wurdt koördinearre troch Mercator Europeesk Kennissintrum, dat ûnderbrocht is by de Fryske Akademy.
Sjoch op de webside fan VirtuLApp foar mear ynformaasje oer it projekt en om dy op te jaan foar de webinar.
Koroana sette it ôfrûne kursusjier in streek troch de plande kursussen Frysk fan de Afûk. Gewoanwei ferwolkommet de organisaasje rûchwei 1000 kursisten jiers. It grutste part dêrfan folget ien fan de groepskursussen dy’t op ferskate lokaasjes troch de hiele provinsje hinne organisearre wurde. Dat wie it ôfrûne jier net of mar beheind mooglik. Fan ein septimber ôf set de Afûk lykwols wer útein mei in nij kursusjier.
Troch koroana ferrûn it ôfrûne kursusjier oars as oars foar de Afûk. Benammen foar de groepskursussen op lokaasje hiene de koroanamaatregels konsekwinsjes. Kursussen moasten ôfsein of útsteld wurde of op in oanpaste wize jûn wurde. Sa waard de mooglikheid om online in kursus te folgjen oan it kursusoanbod tafoege. Foar it kommende kursusseizoen lykje de stjerren geunstich te stean. De Afûk giet derfan út de kommende perioade syn kursisten, mei ynachtnimming fan de dan jildende koroanamaatregels, (ek) wer ‘gewoan’ yn groepen op lokaasje ferwolkomje te kinnen.
Njonken it besteande, brede oanbod fan kursussen − yn groepsferbân of skriftlik – om it Frysk ferstean, praten en skriuwen te learen, bliuwt it ek mooglik om online in kursus Frysk skriuwen of Frysk ferstean te folgjen. Foar minsken dy’t, om hokker reden dan ek, net yn in groep op lokaasje dielnimme kinne of wolle, is dat in hiel moaie manier om dochs mei in groep en ûnder begelieding fan in dosint in kursus te folgjen.
Op basisskoalle ‘De Bining’ yn Westergeast waard moandei de earste fan 47 natoer-Lêskoffers oan de skoalle oerlange troch Berneboeke-ambassadeur Lida Dykstra en Jan Tiede Bouma fan natoeredukaasjesintrum De Klyster. Dizze wike krije mar leafst 47 basisskoallen yn de gemeenten Dantumadiel en Noardeast-Fryslân de spesjale natoer-Lêskoffer oanbean. Dêrneist bringt de Berneboeke-ambassadeur de kommende moannen in besite oan alle skoallen yn dy beide gemeenten.
Lida Dykstra is optein: ‘Dit is in prachtige gearwurking mei De Klyster. Dêrtroch krije yn ien klap alle 47 basisskoallen yn Noardeast-Fryslân en Dantumadiel de Lêskoffer fan harren gemeenten kado en is boppedat regele dat ik by alle skoallen op besite kin om de bern foar te lêzen en oer de boeken te fertellen. It is moai dat beide gemeenten dat op dizze wize mooglik meitsje.’
Projekt-meiwurker Jan Tiede Bouma fan De Klyster: ‘Wy ha as doel om bern yn ’e kunde komme te litten mei de natoer om harren hinne. En boeken biede in prachtige ynfalshoeke om bern entûsjast te krijen foar de natoer. Wy sykje hieltyd wer nei oare paden om bern te berikken en dêrom binne wy ek wiis mei dizze gearwurking.’
By de skoalbesites yn Dantumadiel en Noardeast-Fryslân leit de klam foar de Berneboeke-ambassadeur op Fryske berneboeken dêr’t de natoer ticht by hûs in grutte rol yn spilet. De Lêskoffers foar de basisskoallen yn Dantumadiel en Noardeast-Fryslân binne oanbean troch natoeredukaasjesintrum De Klyster.
Oanbieding Natoer-lêskoffers, Foto : Afûk
Oare skoallen en ynstellingen yn Fryslân kinne harren ek noch altyd opjaan foar in besite fan de Berneboeke-ambassadeur en eventueel de Lêskoffer bestelle. De lesbrieven oer de Fryske berneboeken út de Lêskoffer binne foar elkenien fergees te downloaden fia de website. Sjoch foar mear ynformaasje op: www.berneboekeambassadeur.frl.
Nao het succes van de eerste veer ofleveringen van de Drentstaolige podcast Praot Drents met mij komt streektaolorganisatie Huus van de Taol en regionale umroep RTV Drenthe nou met een tweide serie. Dizze maol bint er gien veer, maor elf ofleveringen opnummen.
In Praot Drents met mij prat Renate Snoeijing (directeur van het Huus van de Taol) met gasten die in Drenthe geboren of getogen bint. Hoe bint ze daordeur vörmd? En wat doet ze vandaag de dag nog met de Drentse taol? En wat döt de taol met heur?
De eerste gast in dizze neie serie is Nobelprieswinnaar Prof. Dr. Ben Feringa. Hie mag dan de hiele dag Engels praoten met zien internationale studenten op de Rijksuniversiteit in Grunning, het Drents is e nog lang niet verleerd! Feringa: ‘Op het moment dat ik de Hondsrug op rie naor Emmen hen, dan zet ik altied de Piratenzender an, dan heur ik al hiel veul Drents. Dan vuil ik mie geliek weer thuus.’
Aandere gasten bint undermeer schriefster Ria Westerhuis, undernimmer Peter van Dijk, zanger René Karst en radiomaker Bert Haandrikman.
Vanof woensdag 1 september is der alle week een neie oflevering te belustern: https://rtvdrenthe.nl/praotdrentsmetmij/podcast
Ben Feringa podcast Praot Drents met mij – RTV Drenthe Huus van de Taol
Het Huus van de Taol is de streektaolorganisatie die het Drents anfietert met as doel um het een taol te laoten weden waor de gebroekers groots op bint en die de niet-gebroekers waardeert. RTV Drenthe is, as betrouwbare en onafhankelijke informatiebron, de spil in de Drentse samenleving.
Yn paviljoen Obe is fan 4 septimber oant en mei 31 oktober 2021 de oersjochtentoanstelling ‘Koos van der Sloot – kloktijd voorbij’ te sjen.
Koos van der Sloot (1953-2018) wurke as stêdeboukundige foardat er himsels op ’e nij útfûn as keunstner. Yn de koarte perioade fan syn publike keunstnerskip, fan 2007 oant syn dea, makke er in boeiende ûntwikkeling troch. Hy socht nei de grinzen fan de abstraksje en lei dy grinzen hieltyd fierder om himsels yn beweging en ûntwikkeling te hâlden.
Yn syn eigensinnich universum liket in striid geande mei de tiid. Yn syn iere wurk is it de tiid dy’t fia de fassinaasje fan de keunstner foar aaien it wurd ta ús rjochtet. Dy EGGSCAPES drage symboalyske nammen dêr’t tiid fan libjen, de seizoenen en it fergliden fan de tiid yn oantsjut wurde.
Koos van der Sloot fûn prachtige manieren om syn jeugd, syn gefoelens en foaral syn ferbûn wêzen mei it Fryske lân te ferbyldzjen. It aai wie foar him de metafoar fan tal fan oantinkens oan en betsjuttingen fan syn jeugd en nei it lânskip fan syn berteplak De Jouwer. It aaisykjen wie foar him ferbûn mei de rook, de kleuren en lûden fan de betide maitiid. De titels fan guon kollaazjes fan aaien, hout en elektrisiteitstried ferwize direkt nei dy jeugdoantinkens of lykje bedoeld om de oantinkens wer oproppe te kinnen.
Geandewei waard syn wurk waard abstrakter en oardering fierde de boppetoan. De assemblaazjes mei aaien makken plak foar boukundige konstruksjes. Dy wurken fange op ienfâldige, mar tagelyk yngenieuze wize it ferglidende deiljocht, mei aaifoarmige skaadgatten as resultaat. De tiid is yn it wurk sels slûpt en liket dêryn oplost.
Yn gearwurking mei de Stichting Koos van der Sloot en Tresoar toant kurator Albert Oost yn de tentoanstelling de wûnderlike gearhing fan it wurk fan Koos van der Sloot, dat syn plak fertsjinnet yn de kanon fan de keunst.
By de tentoanstelling ferskynt it boek Koos van der Sloot (útjouwerij Noordboek). Ferskillende auteurs (Albert Oost, Annet Huisman, Bert Looper, Herman Nijholt, Fred Wagemans, Nynke-Rixt Jukema en Anne Feddema) tsjutte syn wurk út keunsthistoarysk of persoanlik perspektyf wei. De toan is ôfwikseljend essayistysk, ferhalend of poëtysk. Ek de stim fan de keunstner sels klinkt yn in oantal fan syn fersen.
Mear ynformaasje oer de boekpresintaasje en oare aktiviteiten by de tentoanstelling folgje meikoarten. Hâld de webside fan Tresoar yn de gaten.
Obe – it poadium foar literatuer, keunst en taal Heer Ivostraatje 1, Ljouwert Tongersdei o/m snein 11.00 – 17.00 oere Reservearje is net nedich
Yn 2021 is it fyftjin jier ferlyn dat Jan Loman (1918 – 2006) ferstoarn is. Jan Loman is benammen bekend fan it ikoanyske byldmerk foar de Waadferiening. Ek foar wa’t mear fan keunst hâldt dy’t makliker werom te kennen is, is de abstraksje fan in goes, hoarizon en sinne in fertroud byld wurden en bleaun. In byld dat oandacht generearje moast foar it behâld fan wat wilens ‘Unesco Werelderfgoed de Waadsee is’.
Fan 20 augustus oant en mei 31 oktober 2021 beljochtsje Tresoar en Galerie Bloemrijk Vertrouwen (Aldtsjerk) it literêre en byldzjende wurk fan dichter, keunstner, lânmjitter en organisator Jan Loman (Boalsert 1918 – Beetstersweach 2006). Tresoar bringt fraaie bondels haikû op ferskaat materiaal, yn gearhing mei syn libbensferhaal en mei tekstuele, abstrakte en lânskiplike fliselinen, grafyk, skilderkeunst en assemblaazjes. Galerie Bloemrijk Vertrouwen bringt orizjinele foto’s út de Loman kolleksje fan Tresoar en beljochtet de perioade yn Ynje, foarmjouwing, tekstyl en wurkwize fan Loman. Gerhild van Rooij, (Galerie Bloemrijk Vertrouwen) is gastkurator fan de dûbeld-eksposysje.
Loman hearde ta de avant-garde fan de noardlike keunst yn de jierren ’60 mei syn oan de Nulbeweging besibbe grafyk en wie mei-oprjochter fan keunstnersgroep NU. Loman syn wurk is opnommen yn de kolleksjes fan musea yn Grins, Drachten, Ljouwert, Arnhim, De Haach en universiteiten fan Delft en Leien. Musea gean troch mei it toanen fan Loman syn wurk en syn logo foar de Waadferiening is ikoanysk. Ek as dichter bliuwt er yn de belangstelling stean mei syn strak foarmjûne tegels mei haikû by histoaryske lokaasjes, fan Nimwegen oant Nesvåg yn Noarwegen.
Loman wie keunstner yn Fryslân, mar hy soe himsels nea Frysk keunstner neamd hawwe. Fryslân stie foar inkelde universele eleminten fan tiid en romte. De direkte omjouwing ynspirearre, mar wie net it ramt dêr’t Loman him yn opsleat. Fytsend nei de HBS op It Hearrenfean belibbe Loman ûnderweis it lânskip, it ljocht. Hy fûn dêrnjonken fiergesichten yn de keunst: Mondriaan, De Stijl en Haagse school. Yn 1937 ferhuze er nei Delft dêr’t er njonken de stúdzje Geodesy kolleezjes keunstskiednis folge. Yn 1940 seach hy Rotterdam yn brân stean en fytste hy nei syn âlden yn Ljouwert. Hy waard sivyl lânmjitter by it kadaster, mar moast ûnderdûke. Yn dy tiid learde er etsen en tekene er portretten – sy suster helle modellen fan de strjitte. Yn syn wurk, byldzjend likegoed as tekstueel, sleat er him oan by ynternasjonale ûntjouwingen en streamingen. Dichter-keunstner-foarmjouwer Loman skepte romte yn wurd en byld op ferskate plakken, lykas yn Skandinavië, yn ‘syn twadde heitelân’ Noarwegen en op it Waad en syn favorite Skiermûntseach.
Foto: Tresoar en GBV
By de útstalling ferskynt op 30 septimber in bondel mei syn haikû, de Japanske fersfoarm dêr’t mei teze en antyteze yn trije rigels de essinsje fan in observaasje of gedachte yn ferwurde wurdt. De bondel befettet alle haikû dy’t Loman publisearre hat of yn stien fette, rom tachtich, mei de Fryske oersetting (troch de gastkurator). Yn septimber en oktober organisearret Tresoar twa lunchlêzingen, dêr’t gastkurator Gerhild van Rooij fan Galerie Bloemrijk Vertrouwen mear yn fertelt oer Jan Loman en syn wurk. Op sneons binne yn GBV de films Stiller om de Noord fan Beeldlijn en Yndrukken fan Omrop Fryslân te sjen, mei Loman op Skiermûntseach en yn syn wenplak Beetstersweach. Foar dizze dûbeld-eksposysje makke Anne Fie Salverda twa animaasjes oer twa haikû fan Loman.
Dêrnjonken jout âld-direkteur fan Tresoar Bert Looper op de woansdeis yn septimber op ynskriuwing in ynlieding en rûnlieding troch de eksposysje fan Loman yn Tresoar. Yn de hjerstfakânsje is der in haikû-manifestaasje yn gearwurking mei dichterskollektyf RIXT.
Mear ynformaasje oer de boekpresintaasje, lunchlêzingen, rûnliedingen, haikû-manifestaasje en films folgje ynkoarten. Hâld dêrfoar de websiden yn de gasten: Galerie Bloemrijk Vertrouwen en Tresoar.
De Folkshegeskoalle Schylgeralân is wakker bliid dat sy wer gasten om harren hinne hawwe, dat sy fertroude en nije gesichten wolkom hjitte meie op it moaie plak by Hoarn, Skylge.
Der binne it kommende healjier nije kursussen – lykas de eigen workshop Spekstien – en in pear nije retrêtes. Dêrneist sjocht de Folkshegeskoalle út nei de populêre sjongwykeinen, kreative dagen en meditaasjegroepen. Der is genôch te kiezen foar elkenien út it programma!
Ek sûnder kursus is der alle romte foar in noflik ferbliuw op de Folkshegeskoalle. Ien fan de apparteminten is noch frij tusken woansdei 25 augustus en moandei 6 septimber.
Undersyk fan it Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lit sjen dat likernôch in kwart fan de minsken yn Nederlân thús it meast in oare taal as it Nederlânsk praat. Sa’n 10% fan de minsken praat thús in regionale taal en 5% fan de minsken praat in dialekt thús.
Yn Fryslân praat 40% benammen Frysk thús, yn Limboarch is dat 48%. It Nedersaksysk wurdt yn Drinte troch 31% thús praat, yn Grins troch 26% en yn Oerisel troch 24%. It Frysk en it Limboarchsk wurde ek bûtendoar in soad brûkt, lykas op it wurk, op skoalle, by offisjele ynstânsjes (bygelyks it gemeentehûs of sikehûs), yn winkels of hoareka of mei buorlju en freonen.
Far mear ynformaasje kinne jo nei it oersjoch en it folsleine ûndersyk sjen. Omrop Fryslân hat omtinken jûn oan it ûndersyk mei heechlearaar Goffe Jensma en deputearre Sietske Poepjes.
By de Afûk is ferskynd de nije dichtbondel Noas tsjin ’t glês fan Edwin de Groot (1963, It Hearrenfean). Yn Noas tsjin ’t glês sjocht de dichter: nei bûten, nei binnen, nei himsels en somtiden sjocht hy ek neat.
De bondel set útein mei it gedicht ‘Oanreitsje’: De wrâld hoecht net ûnbekladde, in bytsje goed fallend soe al noflik wêze en troaikjend ast him oanreitsje kinst
Edwin de Groot ferstiet de keunst om alderhande ûnderwerpen dy’t op syn wei komme yn bysûndere taal om te setten. Dat kinne persoanlike tema’s wêze, lykas it ferstjerren fan in broer dy’t ‘as in Ingelske wals (./..) út doarp en sicht ferdwynt’, mar ek maatskiplike ûntjouwingen. Alles sil op in stuit ferdwine, dat is wol wis, mar ûnferskilligens hoecht gjin rom paad.
